(1632 S. K. m. 87)
Askeri mahkemece; sanığın 22.8.2004 tarihinde emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediği sabit görülerek, ASCK'nın 87/1 (birinci cümle), TCK'nın 59/2'nci maddeleri uyarınca, sonuç olarak yirmi beş gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Sanık, hükmü süresinde temyiz ederek, özetle; hükmün yasal olmadığını, savunma hakkının kısıtlandığını, suç kastı ile hareket etmediğini belirterek, affını ve hükmün esastan bozulmasını talep etmiştir.
Tebliğname de, hükmün sübut (esas) yönünden bozulması talep olunmuştur.
Yapılan incelemede;
Van Jandarma Asayiş Kolordu Muhafız Bölük Komutanlığı emrinde askerlik görevini yapmakta olan sanığa, suç tarihinden önce 15.11.2003 tarihinde "kapalı yerlerde kesinlikle sigara içmeyeceksin" şeklindeki emrin tebliğ edilmesine rağmen, 22.8.2004 tarihinde saat 22.30 sularında, Muhafız Bölük Komutanlığı Er Gazinosunda sigara içtiğinin nöbetçi amiri tarafından tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Askeri Ceza Kanununun, emre itaatsizlikte ısrar suçunu düzenleyen 87/1'incı maddesinin ilk cümlesine (maddenin basit hâline) göre, bu suçun oluşumu için aranan unsurlar 1- Hizmete ilişkin bir emrin varlığı, 2- Emrin hiç yerine getirilmemiş olmasıdır.
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 6'ncı maddesi "Hizmeti" tanımlarken, kanunlarla, nizamlarda yapılması veyahut yapılmaması yazılmış olan hususlarla, amir tarafından yazıyla veya sözle emredilen veya yasak edilen işler olduğunu belirtmiştir. Askerliğe ait kanunlar ve objektif düzenleyici işlemler (Yönetmelikler v.b.) hizmete ait olmakla birlikte, mevcut hâlleri ile ya da amirler tarafından emir hâline getirilip asta yöneltilmedikçe hizmete ilişkin bir emir hâline gelmeleri mümkün değildir. Diğer taraftan, herhangi bir kanunun cezalandırmış olduğu bir fiilin yapılmamasına ilişkin uyarmalar ise bir hizmet emri olmayıp, tavsiye niteliğinde olduklarından, uyarmaları dinlemeyen kimse, ancak suç teşkil eden eyleminden mesul olur.
Hizmete ilişkin emirlerin açık ve anlaşılır olması, bunun yanında bünyesinde bulundurduğu yasağı genel bir hatırlatma ve duyurma niteliği taşımadan somutlaştırması gereği bulunmaktadır. Koğuşlar bölgesinde ya da koğuşla sigara içilmesini yasaklayan günlük emirlere aykırı davranılması hâlinde, hizmete ilişkin olan emrin yerine getirilmemesi suretiyle emre itaatsizlikte ısrar suçunun oluşacağı hususunda tereddüt bulunmamaktadır (As. Yrg.Drl.Krl.nun 18.11.1999 gün ve 1999/224-209 sayılı, As.Yrg.3.Dairesinin 5.10.2000 gün ve 2000/791-769 sayılı kararları).
Böyle bir yasaklamanın, dershane, cephanelik gibi belirli bir yeri göstermesi hâlinde de hizmete ilişkin olacağı muhakkaktır.
Askeri birliğin içerisinde bir kısım yerlerde sigara içilmesinin yasaklanmasına ilişkin hizmete dair emir ile, 4207 sayılı Tütün ve Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanunun amacı, düzenleme sahası ve kapsamı birbirinden çok farklıdır.
Sanığa tebliğ edilen, "Kapalı yerlerde kesinlikle sigara içmeyeceksin" şeklindeki emirde yer alan "kapalı yerler" tanımı oldukça geniş bir anlam taşımakta olup, tuvaletler, ziyaretçi yerleri, üstü ve yanları kapalı olan hizmet birimleri, her türlü bina, kulübe gibi basit yapılar olabilecektir. Bu derece geniş düşünülmesi hâlinde ise emir, somut olma niteliğini, hizmete ilişkin olma vasfını kaybedecek, dolayısıyla tavsiye ve uyarı niteliğini taşıyacaktır.
Dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de, insanların toplu olarak bulundukları yerlerde sigara ve diğer tütün mamullerinin kullanılması yasaklanmakta olup, bahse konu maddeleri kullananlar için ayrı yer ya da bölümler oluşturulduğu görülmektedir.
Ancak, havası temiz bir ortamda uygun şekilde dinlenme imkânı sağlanması, yani sağlıklı bir ortam yaratılması yanında, yangın, dumandan zehirlenme gibi tehlikeli durumlara sebebiyet verilmemesi açısından, koğuşlarda sigara içilmesinin yasaklanması hâlinde, hizmet emrinin varlığına rağmen, salt kapalı alanlarda sigara içilmesinin yasaklanması hâlinde emrin hizmete ilişkin olma vasfını kaybetmesi nedeniyle, dava konusu olayda müsnet emre itaatsizlikte ısrar suçunun unsurlarının oluşmayacağı, sanığın davranışının askeri disipline aykırılık niteliği taşıyan disiplin tecavüzü olarak değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmakla, sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmünün, sübut (esas) yönünden bozulmasına karar verilmiştir.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy