(647 S. K. m. 19)
Hükümlü (Ter.) Hv.P.Er Ü.T.'nin,
Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesinin, 6.2.2003 tarihli ve 2003/126-10 Esas ve Karar sayılı ilâmı ile, izin tecavüzü suçundan beş ay hapis cezasına mahkûm edildiği,
28.3.2003 tarihinde kesinleşen bu hükmün infazı sırasında iyi hâli görülerek, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin, 19.6.2003 tarihli ve Esas: 2003/A-12, Karar: 2003/49 sayılı kararı ile 27.6.2003 tarihinde geçerli olmak üzere şartla salıverilmesine karar verildiği,
Bihakkın tahliye tarihi olan 22.9.2003'den önce, henüz deneme süresi içinde iken 16.7.2003-9.8.2003 tarihleri arasında işlemiş olduğu firar suçundan, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin, 22.10.2003 tarihli ve 2003/766-442 Esas ve Karar sayılı ilâmı ile on ay hapis cezasına mahkûm edildiği,
Bu hükmün de, 4.11.2003 günü kesinleşmesinden sonra, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Savcılığının, 21.9.2004 tarihli yazısı ile, Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesinden, şartla salıverilme kararının geri alınmasına karar verilmesinin istenildiği,
Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesinin 6.10.2004 tarihli ve Evrak: 2003/126, Karar: 2004/137 sayılı kararı ile görevsizlik kararı verildiği ve 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Savcılığının, 24.1.2005 tarihli yazısı ile, bu kez de 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinden şartla salıverilme kararının geri alınmasının istenilmesi,
ve, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 28.1.2005 tarihli ve Esas: 2003/766, Karar: 2005/A-12-7 sayılı kararı ile de görevsizlik kararı verilmesi üzerine, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Savcılığınca bu karara karşı 2.2.2005 tarihinde itiraz edildiği, anlaşılmakla,
Gerek itiraz kanun yoluna başvurulması nedeniyle, gerekse her iki askeri mahkeme arasında çıkan olumsuz görev (yetki) uyuşmazlığının, 353 sayılı Kanunun 31'inci maddesi hükmü gereğince çözümü için yapılan incelemede;
Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, 17.11.2003 tarihli ve 2003/61-61 Esas ve Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi;
Şartla salıverilme 1.3.1926 sayılı Türk Ceza Kanununun 16 ile 17'nci maddelerinde ve daha sonra da 13.07.1965 tarihli ve 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 19'uncu maddesinde düzenlenmiştir.
647 sayılı Kanunun 19'uncu maddesinin 1712 sayılı Kanun ile değişik 4'üncü fıkrasında; "şartla salıverilmeyi gerektiren mahiyette ceza evi idaresi tarafından verilen gerekçeli mütalâanın, hükmü veren mahkemeye, hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa, hükümlünün bulunduğu yerdeki hükmü veren mahkeme derecesinde bulunan mahkemeye tevdi edileceği, mahkeme bu mütalâayı uygun görürse şartla salıverilme kararının derhâl yerine getirileceği" hükme bağlanmıştır.
Şartla salıverilme kararının geri alınması ise, Türk Ceza Kanununun 17'nci maddesinin 3506 sayılı Kanun ile değişik 1 'inci fıkrasının l'inci cümlesinde, "şartla salıverilmiş olan hükümlü, geri kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir cürümden dolayı şahsi hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm olur veya mecbur olduğu şartları yerine getirmez ise, şartla salıverilme kararı geri alınır." hükmü ile düzenlenmektedir.
25.5.1930 tarihli ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunun 53'üncü maddesinin 1 'inci fıkrasında da, "Askeri mahkemeler tarafından mahkûm edilen askeri şahıslar hakkında şartla salıverilme ve şartla salıverilme kararının geri alınması hususlarında, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanacağı" belirtilmektedir.
Şartla salıverilme, mahkûm edildiği hürriyeti bağlayıcı cezalardan kanunun gösterdiği bir kısmını iyi hâl ile kurallara tam uyarak geçirmiş bulunan mahkûmun, konulmuş olan şartlara her bakımdan uymaması durumunda geri alınması koşuluyla, mahkûmiyet süresini tamamıyla bitirmeden merciince alınacak bir kararla salıverilmesidir.
Şartla salıverilme, ceza hükmünü ve ilgilinin hükümlü sıfatını ortadan kaldırmayıp, ceza süresinin sonuna kadar şahsi hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm olacak şekilde, yeniden kasten suç işlememek ve mecbur olduğu şartları yerine getirmek koşullarıyla tanınan bu haktan yararlanan hükümlü hakkındaki cezanın infaz şekillerinden biridir.
Görev (yetki) uyuşmazlığına konu olayda, izin tecavüzü suçu nedeniyle Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesinin kararıyla beş ay hapis cezasına mahkûm edilen hükümlü Ü.T.'nin, cezasının infaz edildiği askeri ceza evinin bulunduğu Malatya ilindeki 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesince şartla salıverilmesine karar verilmiş bulunmaktadır.
825 sayılı Ceza Kanununun Mevkii Meriyete Vaz'ına Müteallik Kanunun 5'inci maddesi ile, şartla salıverilme kararının verilmesi ve gerektiğinde bu kararın, geri alınması, mahkûmiyet kararını vermiş olan mahkemenin reisine aittir, denilmek suretiyle, ceza hükmünün infazı şekillerinden olan şartla salıverilmeye ilişkin kararın da cezaya hükmeden mahkemece verilmesi esası kabul edilmiştir.
Buna karşılık, 647 sayılı Kanunun 19'uncu maddesinin 1712 sayılı Kanun ile değişik 4'üncü fıkrasında " ... hükmü veren mahkemeye, hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa, hükümlünün bulunduğu yerdeki hükmü veren mahkeme derecesinde bulunan mahkemeye ... " denilmek suretiyle, şartla salıverilme kararının, infazın gerçekleştiği yer mahkemesince de verilebileceği esası getirilmiştir.
825 sayılı Kanunda, her ne kadar şartla salıverilme kararının, hükmü veren mahkemece verilmesi esası getirilmiş ise de; bu Kanundan daha sonra yürürlüğe giren ve infaz hukukuna ilişkin özel kanun niteliğini taşıyan 647 sayılı Kanunda bu kararın, hükümlünün bulunduğu yerdeki hükmü veren mahkemenin derecesinde bulunan mahkemece verileceğinin öngörülmüş olması karşısında, bu esasa bağlı olarak şartla salıverilme kararının, aynı mahkemece geri alınması, 647 sayılı Kanunun gerekçesinde açıklanan 19'uncu maddesinin anılan hükmü ile ilgili olarak "uygulamada, infaz yeri ile hükmü veren mahkeme çoğu defa ayrı yerlerde bulunduğundan, hükümlü hakkında meşruten tahliyesine mütedair kararın zaruri gecikmesini bertaraf etmek ... " şeklindeki amaca da uygun düşecektir.
Ayrıca, 647 sayılı Kanunun geçici 4'üncü maddesinde yer alan "diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz" kuralı göz önüne alındığında, uyuşmazlığa konu şartla salıverilme kararının geri alınmasında doğrudan doğruya 647 sayılı Kanunun 19'uncu maddesinde yer alan kuralın uygulanması gerekmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, 30.6.1986/77-81, 8.5.1998/ 20-11, 8.11.1999/29-26, 8.11.1999/43-44, 23.10.2000/36-35, 12.11.2001/139-135; Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 30.1.1997/20-19, 27.3.1997/48-49, 28.6.2001/71-70 ve 3'üncü Dairenin 26.3.2002/285-282 tarih ve sayılı kararları ile de aynı görüş benimsenmiş bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, hükümlü (Ter.) Hv.P.Er Ü.T.'nin şartla salıverilmesine, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesince karar verildiğine göre, bu kararın geri alınmasına ilişkin kararın da, aynı askeri mahkemenin görev (yetki) alanına girdiğinin kabulüyle, 2'nci Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesince verilen ve kanuna aykırı bulunan görevsizlik (yetkisizlik) kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy