(AİHS. m. 6) (5271 S. K. m. 174, 223) (2709 S. K. m. 141) (353 S. K. m. 31, 202, 204, 243)
Firar suçundan şüpheli Bkm.Er Osman OKTAR'ın 24.10.2007-21.12.2008 tarihleri arasında atılı suçu işlediği iddiası ile 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığınca düzenlenen 31.12.2008 tarihli, 2008/1454-1539 Esas ve Karar sayılı iddianamenin Askeri Mahkemece iade edilmesi, bu karara yapılan itirazın 2'nci Hava Kuvveti Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 02.01.2009 tarihli, 2008/2342 Kayıt ve 2008/1511 Müt.Karar sayılı duruşmasız işlere ait kararı ile kesin olarak reddine karar verilmesi ve bu son kararın Milli Savunma Bakanlığının 30 Ocak 2009 tarihli ve MİY.: 9010-401-09/As.Adl.işl.Rap.Tet.Ş. (31-4-2009) sayılı yazıları ile kanun yararına bozulmasının istenmesi üzerine, dava dosyası Askeri Yargıtay Başsavcılığının istemi aynen ileten 12.02.2009 tarihli ve 2009/1417 sayılı tebliğnamesine bağlı olarak Dairemize gönderilmekle incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığının 30.12.2008 tarihli, 2008/1454-1539 Esas ve Karar sayılı iddianamesi ile, şüpheli Bkm. Er Osman OKTAR'ın 24.10.2007-21.12.2007 tarihleri arasında firar suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açılmış, 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesince, şüphelinin yakalanmasına ilişkin belgenin dosyaya ithal edilmediği, Dz.78'de bulunan belgenin fotokopi olduğu, yerleşik Askeri Yargıtay ilamlarıyla da teyit edildiği üzere faks ve onaysız fotokopilerin kanıt değerinden yoksun olduğu gerekçesiyle iddianame iade edilmiş, bu karara karşı Askeri Savcılığın yaptığı itiraz da 2'nci Hava Kuvveti Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 02.01.2009 tarihli, 2008/2342-1511 Müt. Kayıt ve Karar sayılı duruşmasız işlere ait kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.
Milli Savunma Bakanı'nın; iddianamenin iadesi nedenleri CMK'nın 174'üncü maddesinde düzenlenmiş olup, 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin anılan maddenin 1'inci fıkrasının (a) bendinde yer alan iddianamenin 170'inci maddeye aykırı olarak düzenlenmesi ve (b) bendinde yer alan suçun sübutuna etki edeceği mutlak sayılan mevcut bir delil toplanmadan düzenlenmiş olması nedenlerine dayalı olarak iddianameyi iade etmiş olduğunu; firar gibi mütemadi suçlarda temadinin sona erdiği tarihin belirlenebilmesi için yakalama veya teslim olma tarihini gösteren belgenin aslının veya onaylı örneğinin soruşturma dosyasında bulunması gerektiğini, ancak, yakalama veya teslim olma sırasında düzenlenen belge dosyada bulunmasa veya bu belgenin onaysız fotokopisi dosyada bulunsa da, eğer dosyada temadinin bitiş tarihini gösteren ve yetkili makamlarca düzenlenmiş bir belge bulunuyor ise, yani suçun bitiş tarihi tereddütsüz olarak belgelenmiş ise, yakalama veya teslim olma tutanağının bulunmaması veya onaysız fotokopi olmasının iddianame düzenlenmesine engel teşkil etmeyeceğini;
Somut olayda, şüphelinin 17.12.2008 günü saat 11.45'te İstanbul Gaziosmanpaşa Asayiş Büro Amirliği ekibi tarafından yakalandığını, çıkartıldığı Cumhuriyet Savcılığınca serbest bırakılıp 21.12.2008 günü saat 19.15te bir kez daha polis tarafından yakalandığını, her iki yakalamaya ilişkin tutanağın da dosyada onaysız fotokopilerinin bulunduğunu, ancak Bayburt/Demirözü İlçe Jandarma Komutanlığının 19.12.2008 tarihli yazısından anlaşıldığına göre, yakalama kararı gereğince KİHBİ sistemine arama kaydı yapılan şüphelinin 17.12.2008'de yakalandığının kendilerine bildirilmesi üzerine şüphelinin aranan şahıslar listesinden çıkartıldığını, Bayburt/Demirözü İlçe Jandarma Komutanlığının 19.12.2008 tarihli yazısı karşısında, firar suçunun 17.12.2008 tarihinde sona erdiğinin kabulü için dosyada yeterli belge bulunduğunu, iddianamenin iadesi kararına yönelik itirazın reddedilmesinin hukuka aykırılık oluşturduğu kanaatine varılmış olduğunu;
Bu nedenle, firar suçundan şüpheli Bkm.Er Osman OKTAR hakkındaki iddianamenin iadesi kararına yönelik itirazın reddine ilişkin 2'nci Hava Kuvveti Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 02.01.2009 tarihli ve 2008/1511 Müt.sayılı kararının bozulması için, 353 sayılı Kanun'un 243'üncü maddesi gereğince Askeri Yargıtay Başkanlığına başvurulmasını istediği ve Başsavcılıkça bu istemin aynen iletildiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede;
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 6/1'inci maddesinde, Herkes... bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde hakkaniyete uygun ve aleni surette görülmesini istemek hakkına haizdir denilmekte; Anayasamızda da, davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının, yargının görevi olduğu açıklanmaktadır (Anayasa m. 141/son). Ceza muhakemesinin, hukuk devleti ilkesinden vazgeçmeksizin hızlandırılabilmesi amacını güden araçlarından birisi olan, İddianamenin iadesi nedenleri, CMK'nın 174'üncü maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddeye göre, davaya bakacak olan mahkeme kamu davasının açılması için delillerin yeterli şüpheyi ortaya koymasına karşın, iddianamede bazı fazla önemli olmayan noksanlık saptarsa, örneğin şüphelinin açık kimliğinin belirtilmemesi, suçun sübutuna etki edeceği mutlak sayılan mevcut bir delil toplanmaması, uygulanması gereken kanun maddesinin gösterilmemesi, bütün delillerin mahkemeye verilmemiş olması ve benzer sebeplerle iddianameyi tamamlaması için Cumhuriyet Savcılığına geri verilmesine karar verecektir.
Görüldüğü üzere, iddianamenin iadesi kararı, iddianamedeki noksanların giderilmesi için mahkemenin zaman kaybetmemesi, böylece soruşturmanın gereğince tamamlanmadan dava açılmasının sakıncaları, duruşmaların uzaması ve ertelenmesini önlenmek amacına yöneliktir.
Hal böyle olmakla birlikte, 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesince, Şüphelinin yakalanmasına ilişkin belgenin aslının dosyaya ithal edilmediği, Dz.78'de bulunan belgenin fotokopi olmasından dolayı kanıt değerinden yoksun bulunduğu belirtilerek, CMK'nın 174/1-b maddesine aykırı düzenlenen iddianamenin iadesine karar verilmiş ise de;
İnceleme konusu olayda, şüpheli Bkm.Er Osman OKTAR'ın, hakkındaki yakalama emrine istinaden 17.02.2008 günü saat 11.45'de İstanbul Gaziosmanpaşa Asayiş Büro Amirliği ekiplerince yakalandığı, mevcutlu olarak sevk edildiği Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığınca serbest bırakıldığı, 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığının talebi üzerine 21.12.2008 günü saat 19.15'de polis tarafından bir kez daha yakalandığı, her iki yakalanmasına dair tutanakların da dosyada onaysız fotokopilerinin bulunduğu, ancak Bayburt/Demirözü İlçe J.K.lığının 19.12.2008 tarihli yazısından, yakalama emri gereğince KİHBİ sistemine arama kaydı yapılan şüphelinin, 17.12.2008 günü yakalandığını bildirilmesi üzerine aranan şahıslar listesinden çıkartıldığının bildirilmesi, keza, şüphelinin Askeri Savcı tarafından saptanan sorgusunda, 17.12.2008 günü telefon edilmesi üzerine Polis Amirliğine kendiliğinden gittiğini, daha sonra Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından bu firar olayı ile ilgili olarak ifadesinin alınıp serbest bırakıldığını, 21.12.2008 günü tekrar polis tarafından evinde yakalandığını açık bir şekilde beyan etmesi karşısında, firar suçunun temadisinin bitiş tarihi ile ilgili olarak dosyada yeterli kanıt bulunduğu belirlenmiştir. Kaldı ki, duruşma tensip kararı ile, dosyada fotokopileri mevcut olan yakalama tutanaklarının istenmesi olanağı da bulunmaktadır.
Bu nedenlerle, 2'nci Hava Kuvveti Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 02.01.2009 tarihli, 2008/2342 Kayıt ve 2008/1511 Müt. Karar sayılı itirazın reddine ilişkin kesin nitelikli kararına yönelik, Milli Savunma Bakanı'nın kanun yararına bozma isteminin, 353 sayılı Kanun'un 243'üncü maddesinin 1'inci fıkrasında askeri mahkemelerden verilen ve Askeri Yargıtayda incelenmeksizin kesinleşen karar...lar kapsamında olduğu değerlendirilerek, aynı maddenin 3'üncü fıkrası gereğince bu istemin kabulüne ve hukuka aykırı bulunan 2'nci Hv.K.K.lığı Askeri Mahkemesinin söz konusu (Kesin nitelik halini alan) kararının bozulmasına karar verilmiştir. Nitekim Yargıtay ceza dairelerinin bu konudaki yerleşmiş kararları da bu doğrultudadır.
7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin iddianamenin reddine ilişkin 31.12.2008 tarihli ve 2008/1539 İd.Değ.No. sayılı duruşmasız işlere ait kararı; 353 sayılı Kanun'un 243'üncü maddesinin 4'üncü fıkrasının A bendinin atıfta bulunduğu CMK'nın 223'üncü maddesinde tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen nihai (Örneğin durma, görevsizlik gibi) kararlar arasında yer almamakla birlikte, ceza muhakemesi hukukunda kıyas yoluyla uygulama mümkün olduğundan (Örneğin disiplin mahkemeleri ile askeri mahkemeler arasında ortaya çıkan görev uyuşmazları, 353 sayılı Kanun'un 31'inci maddesindeki askeri mahkemeler arasında ortaya çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümlenmesini düzenleyen hükümlere göre çözüldüğünden), somut olayda 353 sayılı Kanun'un 243/4-A maddesi hükmü kıyasen uygulanmış, ancak 2'nci Hv.K.K.lığı Askeri Mahkemesinin Askeri Yargıtayın bozmasından sonra inceleyip araştıracağı bir husus bulunmadığından, keza mahkemenin takdirine giren bir husus ve direnme hakkı da olmadığından, 2'nci Hv.K.K.lığı Askeri Mahkemesinin, 353 sayılı Kanun'un 202/2 ve 204'üncü maddeleri vermek zorunda olduğu; 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin (İddianamenin iadesine dair) 31.12.2008 tarihli ve 2008/1539 İdd.Değ.No. duruşmasız işlere dair kararın kaldırılması kararı, soruşturmanın daha fazla uzamaması için 353 sayılı Kanun'un 243/4-A ve 204/Son maddeleri gereğince Dairemizce resen verilmiştir. Üye Dz.Hak.Alb. Turgut SÖNMEZ, kanun yararına bozma isteminin reddi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmamıştır.
Sonuç ve Karar: Yukarıda açıklandığı üzere;
Milli Savunma Bakanı'nın 30.01.2009 tarihli ve MİY.: 9010-401-09/As.Adl.İşl.Rap.Tet.Ş. 31.4.2009) sayılı Kanun yararına bozma isteminin, 353 sayılı Kanun'un 243'üncü maddesinin 1 ve 3'üncü fıkraları gereğince KABULÜNE,
2'nci Hava Kuvveti Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 02.01.2009 tarihli, 2008/2342 Kayıt ve 2008/1511 Karar sayılı, itirazın reddine dair kararının, 353 sayılı Kanun'un 243/3 maddesi gereğince KANUN YARARINA BOZULMASINA,
7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin, 31.12.2008 tarihli ve 2008/1539 İddi. Değ. No. sayılı duruşmasız işlere dair kararının, kıyasen 353 sayılı Kanun'un 243/4-A ve 204/Son maddeleri gereğince KALDIRILMASINA,
İddianamenin kabulü işleminin yapılması için dosyanın, doğrudan 7'nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesine gönderilmek üzere Askeri Yargıtay Başsavcılığına TEVDİİNE,
03.03.2009 tarihinde, Üye Dz.Hak.Alb. Turgut SÖNMEZ'in karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy