(353 S. K. m. 146)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan uyuşmazlığın konusu; iddianamenin (sanığa tebliğ edilmesi maksadıyla) askeri mahkeme hâkimi tarafından duruşmada okunmasına rağmen, ASMKYUK'nın 146/2'nci maddesi gereğince askeri savcı tarafından ayrıca okunmamasının hükmün bozulmasını gerektirip gerektirmeyeceği noktasındadır.
Daire; iddianamenin sanığın yüzüne karşı icra edilen duruşmada askeri Mahkeme hâkimi tarafından okunmasından dolayı artık aleniyet ilkesinin halinden bahsedilmeyeceğini belirterek, usul ve esas yönüyle isabetli gördüğü mahkûmiyet hükmünün onanmasına karar vermiş iken,
Başsavcılık, iddianamenin sanığa tebliği için okunması ile askeri savcı tarafından okunmasının birbirinden farklı amaçlara hizmet ettiğim, iddianamenin askeri savcı tarafından okunmasının ceza yargılamasını başlatan esaslı bir usulü işlem olmasının yanında alenilik ilkesinin uygulanabilmesi asından da gerekli bulunduğunu ileri sürerek, onamaya ilişkin Daire kararına karşı itirazda bulunmuştur.
Gerek CMUK'un 236'ncı gerekse ASMKYUK' nın 146/2'nci maddeleri; son soruşturmanın özelliklerinden olan alenilik ve sözlülük belerine uygun bir düzenlemeye yer vererek, iddianamenin duruşmada ve yargılamaya başlamadan önce mutlak suretle okunmasını öngörmüştür. CMUK' da iddianamenin kim taralından okunacağı açıkça gösterilmemesine karşın, ASMKYUK' nın 146/2'nci maddesinde iddianamenin askeri savcı tarafından okunacağı hükme bağlanmıştır.
İddianamenin duruşmada okunmalının öngörülmesindeki temel maksat ise, kamunun ve tarafların yargılama konusu uyuşmazlık hakkında ayrıntılı biçimde bilgi sahibi olmalarının sağlanmasıdır.
Konuya bu bilgiler ışığında bakıldığında. 15.5.2003 tarihli duruşmaca kimlik tespiti işleminin ardından sanığa iddianamenin tebliğ edilmediğini belirleyen askeri mahkeme hâkiminin dosyada yer alan iddianameyi tarih ve sayısını belirtmek suretiyle okuduğu, sanığın bir haftalık kanuni bekleme süresini kullanmak isteğini belirterek duruşmanın bir hatta sonraya bırakılması konusunda talepte bulunması üzerine, duruşmanın 22.5.2003 tarihine bırakıldığı, hazırlık süresini kullanmaktan feragat ettiğini beyan eden sanıca 22.5.2004 tarihli celsede sorgu ve savunmasının tespit edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Duruşmada okunan iddianameyi düzenleyen askeri savcının, dokuz ayrı oturum sonunda biten yargılamanın tüm duruşmalarına iddia makamı sıfatıyla katılmasından ötürü, isnat konusu fiilin kapsam ve içeriğinden haberdar olduğu şüphesizdir. Sanık H.A.'ya iddianamenin 20.5.2003 tarihinde bir nüsha iddianame verilmek suretiyle ayrıca tebliğ edilmesinden dolayı iddianamen 15.5.2003 tarihli ilk duruşmada sadece sanığı bilgilendirmek maksadıyla okunmuş olduğunun kabulüne de imkân bulunmamaktadır.
Esasen iddianamenin askeri mahkeme hakimi tarafından eksik biçimde okunduğunu ya da gerektiği gibi okunmadığım akla getirecek herhangi bir iddia, itiraz veya temyiz sebebi ileri sürülmediği gibi askeri savcı tarafından herhangi bir biçimde yetkisizlik iddiasında da bulunulmamıştır.
Bu nitelikteki aykırılıkların, yargılamanın taraflarınca ileri sürülmediği müddetçe bozma nedeni yapılamayacağı Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 15.2.2001/26-20, 29.3.2001/35-32, 29.3.2001/36-33, 17.5.2001/56-54, 22.11.2001/104-107, 23.5.2002/45-44, 20.6.2002/53-52, 20.6.2002/55-54, 4.7.2002/64-64, 4.7.2002/65-65, 4.7.2002/66-66 ve 30.9.2004/107-123 E.K sayılı kararlarında kabul ve ifade edilmiştir.
Bu itibarla;
Askeri mahkemenin yukarıda açıklanan uygulamasının yargılamanın ne şekilde başlayacağını düzenleyen 353 sayılı Kanunun 146/2'nci maddesi aykırı olduğu sabit ise de, Kanunun öngördüğü bu işlemin (iddianamenin okunmasının) askeri savcı yerine askeri mahkeme tarafından yapılmasıyla da iddianamenin okunmasını gerekli kılan usule yönelik maksat ve işlevlerin yerine getirildiği, sonuç olarak da kamunun ve yargılamanın taraflarının iddianameye konu olan mesele hakkında etraflı biçimde bilgi sahibi olmalarına imkân sağlandığı kanaatine varılarak, isabetli görülmeyen Başsavcılık itirazının reddine karar verilmiştir.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy