(2803 S. K. m. 7)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın konusu; sanığın yerine getirmekten imtina ettiği ileri sürülen emrin mülki görevin icrası esnasında mı, yoksa askeri hizmetin yürütülmesi amacıyla mı verildiğinin tespiti ve buna bağlı olarak da, inceleme konusu uyuşmazlığı yargılama görevinin hangi yargı merciine ait olduğunun belirlenmesi noktasındadır.
Akziyaret Jandarma Karakol Komutanı olan J.Bçvş. E.E., tarafından 15 11.2004 tarihinde Uzm.J.III.Kad.Çvş. Ö.A.'ya, silâh ruhsatı almak için müracaat eden Yaylacık Köyünden Petrol Ofisi Bayii İ.Ç.nin benzinlikte kalıp kalmadığının tespiti için araştırma yapma görevi verildiği, Ö.A.'nın 16.11.2004 tarihinde nöbeti olduğundan, sanığın diğer evrak ile birlikte bu evrakı da alıp söz konusu görevi yapacağını belirtmesi ve Ö.A.'nın da bunu kabul etmesi ü/erine, yerinde yaptığı kontrolde benzin istasyonunu çalıştıran İ.Ç.'nin bu istasyonda yaşadığına ilişkin olarak tanzim ettiği tutanağı Ö.A.'ya verdiği, 17.11.2004 günü sabahı evrakı masasında gören Karakol Komutanı J.Bcvş. E.E.'nin, iki yıldır orada görev yaptığını ve Petrol Ofisi Bayii İ.Ç.'nin orada yaşamadığım bildiğini söyleyerek tutanağın değiştirilmesini sanıktan istediği, ayrıca karakolda görevli J.Kd.Çvş. F.D.'ye de tutanağın değiştirilmesini sağlamasını söylediği, F.D.'nin tutanağın yeniden hazırlanması hususunda defalarca emir vermesine rağmen, sanığın "çok biliyorsan kendin yap" dediği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.
İnceleme konusu uyuşmazlığın sağlıklı bir biçimde çözümlenebilmesi için; yerine getirilmediği belirtilen emrin askeri görevin icrası sebebiyle mi yoksa mülki görevin yürütülmesinin bir gereği olarak mı verildiğinin yürürlükteki mevzuat hükümleri doğrultusunda irdelenmesi gerekmektedir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilât Görev ve Yetkileri Kanununun 7'nci maddesinde Jandarmanın sorumluluk alanlarında görevleri genel olarak;
a) Mülki görevleri;
Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlemesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutuk evlerinin dış korunmalarını yapmak,
b) Adli görevleri;
İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek,
c) Askeri görevleri;
Askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle Genelkurmay Başkanlığınca verilen görevleri yapmak,
d) Diğer görevleri;
Yukarıda belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmak şeklinde sayılmıştır.
Jandarma Teşkilâtı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin "Haklıca Mülki Görevler" bölümünün "Ateşli Silahlar ile Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçakları ile Diğer Aletlere İzin Verilmesi Konusunda Yetki ve Görevler" başlığı altında düzenlenen 58'inci maddesinde "Ateşli Silâhlar, Bıçaklar ve Diğer Aletler Hakkındaki Kanuna göre ilgili yönetmelik uyarınca valiler tarafından verilecek izin belgesine ilişkin olarak;
Avda ve sporda kullanılan tüfekler, nişan tabancaları ve av bıçaklarının yapımı, alımı, satımı ve bulundurulmasına dair kanun çerçevesinde, av tezkeresi, yivsiz av tüfek sahipliği belgesi, av bıçaklarını imali, damgalanması, bulundurulması ve taşınması konusundaki yönetmelik uyarınca verilecek izin belgelerine ilişkin niteliklerin soruşturulması, jandarmanın görev ve sorumluluk alanında jandarma tarafından yürütülür, bu konuyla ilgili denetim kesintisiz sürdürülür." denilmekte, Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin on ikinci bölümünün "Ruhsat işlemleri, ruhsatların şekli" başlığı altında düzenlenen değişik 8 5 inci maddesinde de, "Bu yönetmelikle düzenlenen, genel müdürlükçe yerine getirilen işlemlerden Jandarma sorumluluk bölgesinde ikamet etmekte olan gerçek ve tüzel kişilere ilişkin işlemler aynı esaslara göre genci komutanlıkça yerine getirilir. Birinci fıkradaki esaslar doğrultusunda, Jandarma tarafından yerine getirilecek işlemlere ilişkin olarak, polis laboratuarınca yerine getirilen görevler jandarma kriminal laboratuarınca yerine getirilir. Ruhsatların rengi, şekli, muhtevası, ruhsatlı silâhlar ile silâhların sahibine ait bilgilerin kaydedileceği defterlerin şekil ve kayıt usulleri genel müdürlük ve genel komutanlığın müşterek çalışmaları ve koordinasyona ilişkin esaslar ile diğer hususlar başkanlıkça tespit edilir." hükmü ile aynı yönetmeliğin Ek-5'inci maddesinde "İllerde ve eğer yetki devredilmişse ilçelerde silâh ruhsalı verilebilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, en üst düzey emniyet ve jandarma yetkilisinin (illerde il jandarma komutanları, ilçelerde ilçe jandarma komutanları) imzasıyla, mülki idare amirinin onayına sunulur." hükmü ve geçici 1'inci maddesinde de, "Emniyet Genel Müdürlüğünden Jandarma Genel Komutanlığına devredilecek hizmetlere ilişkin devir işlemleri Bakanlıkça belirlenecek esaslara göre, 31.12.2001 tarihine kadar tamamlanır" hükmü yer almaktadır.
Silâh ruhsatlarının verilmesi konusunda, Emniyet Genel Müdürlüğünden Jandarma Genel Komutanlığına devredilecek hizmetlerin belirlenmesi amacıyla hazırlanan ve içişleri Bakanlığınca onaylanan protokolde de; devir işlemlerinin 1.3.2000 tarihine kadar tamamlanacağı, bu tarihten itibaren yönetmelik ile devredilen yetkiler çerçevesinde ruhsat işlemlerinin jandarma tarafından yürütülerek bazı tedbirlerin alınacağı, ruhsat verme işlemlerinin hangi esaslar dâhilinde sürdürüleceği ile bulundurma ve taşıma ruhsatlarının verilmesinde ikamet yerlerinin esas alınacağı kararlaştırılmıştır. Bu itibarla;
İncelemeye esas olayda; silâh ruhsatı almak için müracaatta bulunan İ.Ç. hakkında, mahallinde yapılacak araştırma faaliyetinin jandarmanın mülki görevi kapsamında değerlendirilmesi gerekliği ve bu noktadan hareketle de sanığa bu görev sebebiyle verilen talimatın da, askeri hizmetin icrasıyla ilgili olamayacağı sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi; önleyici kolluk hizmeti sebebiyle termal kamera ile keşif ve gözetleme faaliyeti yapmak üzere görevlendirilen jandarma astsubayının emirlere rağmen göreve gitmeyeceğini beyan etmesinin, mülki görev sebebiyle işlenmiş bir eylem olduğunu değerlendirmiş ve açılmış olan kamu davasının adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varmıştır (Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün 18.11.2002 gün ve 2002/12-58 E.K sayılı kararı) Keza, jandarmanın silâh ruhsatının verilmesi ile ilgili araştırına faaliyetleri de, mülki görev kapsamında değerlendirilmiş ve bir kişinin silâh ruhsatı almasını temin etmek üzere, sahte belgeler düzenlemesi ile ilgili olarak açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği belirtilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün 17.11.2003 gün ve 2003/56-56 E.K sayılı kararı).
Bu itibarla; sanığın işlediği iddia edilen itaatsizlik eyleminin, jandarmanın mülki görevinin icrası esnasında ve bu görev sebebiyle işlendiği sonucuna varan Dairenin, atılı eylemi yargılama görevinin 2803 sayılı Kanunun 15/1-(d) maddesi gereğince adliye mahkemesine ait olduğuna ilişkin değerlendirilmesi ile bu değerlendirme sonucunda vermiş olduğu göreve dayalı bozma kararında kanuna aykırı bir yön ve isabetsizlik bulunmadığından, yerinde görülmeyen Başsavcılık itirazının reddine karar verilmiştir.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy