(1632 S. K. m. 87) (211 S. K. m. 6, 8, 12, 13) (AYDK 15.11.2001 T. 2001/108 E. 2001/104 K.) (AYDK 07.07.2005 T. 2005/59 E. 2005/60 K.)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın konusu, sanığın eyleminin emre itaatsizlikte ısrar suçunu oluşturup oluşturmadığıdır.
Müşterek tebliğ tebellüğ belgesi (Tek er için) başlıklı, askerlik yaşamında çeşitli konulara ilişkin düzenlemenin 37'nci maddesinde yer alan; Elektronik eşya (cep telefonu, cep radyosu, sim kartı, teyp kaseti, walkman, fotoğraf makinesi) bulundurmayacağım şeklindeki emri 3.12.2003 tarihinde tebellüğ eden sanık Ter.J.Er İ.Ş.'nin, 1.6.2004 tarihinde, birlik içerisinde yapılan aramada dolabında üç adet cep radyosu bulundurduğu belirlenmiştir.
Sanık, aramada ele geçen radyoları terhise giden arkadaşlarının hediye ettiğini, teyp kasetlerinin kendisine ait olmadığını, yasak olduğuna ilişkin emri bildiğini beyan etmiştir.
Sübuta yönelik bir itirazı bulunmayan sanığın, emri bildiğinde de duraksama bulunmamaktadır.
Yasal düzenlemeler dışında, amire de kural koyma yetkisinin tanınması anlamındaki askeri hizmetin yürütülmesi, ancak, buna ait bir talep ve yasağın, sözle, yazı ile vesair suretle ifadesi şeklindeki emir hâline getirilmesiyle (TSK İç Hzm.K./6,8) olanaklıdır.
Kanunlara, nizamlara ve amirlere mutlak bir itaat... olarak tanımlanan Disiplin' in, askerliğin temelini oluşturması (İç Hzm.K/13) bağlamında, hizmete ilişkin emrin, yasa kuralının gücüne eşdeğer olduğu sonucuna varılmaktadır.
Hizmete ilişkin emrin hiç yapılmaması, ASCK'nın 87'nci maddesinde Emre itaatsizlikte ısrar suçu olarak düzenlenmiş, ASCK'nın uygulamasında; Hizmet , malûm ve muayyen olan ve amir tarafından yapılması istenilen askerî hizmetin, astı tarafından yapılması hali olarak tanımlanmıştır (mad. 12).
Sanığın aykırı davrandığı emrin konusu, yasalarla suç/disiplin suçu olarak ayrıca düzenlenmediğine göre, ASCK'nın 87/1'inci maddedeki suç kapsamında hizmete ilişkin olup olmadığı önem taşımaktadır;
TSK İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi (MY-114-1 (B); Birlik, karargâh ve kurumlar içerisine her türlü fotoğraf makinesi, sinema makinesi, video, ses ve kayıt cihazları sokmak yasaktır. Bu gibi cihazları kullananlara, bulunduracakları cihazın tipi, markası, seri numarası ve kullanılacak yer belirtilerek özel izin verilir. Erbaş ve erlerin şahsi radyo, teyp ve benzeri dinleme vasıtaları toplanır ve terhis olurken kendilerine verilir. Kışla komutanının tasvibi dışında hiçbir yerde radyo ve teyp kullanılmaz hükmünü (s. 3-51) içermektedir.
Günümüzdeki üstün teknoloji sayesinde portatif elektronik cihazların, temel işlevleri yanında; sesli ve görüntülü kayıt, fotoğraf çekme, istenen bilgileri elektronik hafızaya kaydetme gibi değişik işlev bulunmayan bir el radyosunun bile, elektronik bilgiye sahip bir kişinin katkısıyla bir ses dinleme aygıtına dönüştürülebilmesi olanaklıdır. Bu bağlamda, el radyosunun, istihbarata karşı koyma ve koruyucu güvenlik amacıyla birlik içerisinde bulundurmasını yasaklayan emrin hizmete ilişkin olduğu açıktır.
Diğer taraftan, portatif radyonun, koğuşta yüksek sesle dinlenilmesi halinde, diğer erbaş ve erlerin huzur ve sükûnunun olumsuz etkileneceği dikkatten uzak tutulmamalıdır. Bu yönüyle de, anılan emir hizmet ilişkindir.
Benzer olaylara ilişkin Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun; 30.4.1992/61-59, 15.11.2001/108-104, 7.7.2005/59-60 ve 20.10.2005/73-82 tarih ve E.K. sayılı kararlarında da; radyo, teyp, walkman vb. elektronik eşyaların birlik içerisinde bulundurulmasını yasaklayan emrin hizmete ilişkin emir olduğu kabul edilmiştir.
Bu açıklama, düzenleme ve kararlar ışığında; Genelkurmay Başkanlığının MY 114-1 (B) Türk Silahlı Kuvvetleri İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi nin ilgili emrinin (sahife 3-51 (e) paragrafı), erbaş ve er seviyesinde bildirimi içerdiği ve dayanağı nedeniyle, askerî hizmete yönelik bir değer ve menfaati korumayı hedeflediğinden, askeri hizmete ilişkin olması karşısında, sanığın eylemi emre itaatsizlikte ısrar suçunu oluşturmaktadır.
Tebellüğ belgesinin çok maddeli oluşu, birçok konuyu içermesi, bunlardan bazısının tavsiye niteliğini taşıması, dava konusu eylemin yasaklanmasına ilişkin emrin hizmete ilişkin emir oluşunu etkilemez. 123 maddelik emri imzaladığını, cep radyosu bulundurmanın yasak olduğunu bildiğini söyleyen sanığın, unsurları yönünden oluşan emre itaatsizlikte ısrar suçundan mahkûmiyeti gerekir. Bu bağlamda; Askeri Yargıtay 1'inci Dairesinin, askeri mahkemece sanık hakkında verilen beraat hükmünü onayan kararına yönelik, Askeri Yargıtay Başsavcılığının itirazının kabulüne, Daire kararının kaldırılarak sanık hakkındaki beraat hükmünün esastan bozulmasına karar verilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy