(5271 S. K. m. 191, 196) (353 S. K. m. 146) (1412 S. K. m. 236) (AYDK 01.07.2004 T. 2004/121 E. 2004/108 K.) (AYDK 17.03.2005 T. 2005/30 E. 2005/28 K.) (AYDK 20.10.2005 T. 2005/72 E. 2005/81 K.)
Bakaya suçundan Yd.Sb.Ad.Adayı sanık B.R.E.'nin, istinabe olunan askerî mahkemece iddianame okunup, usulüne uygun olarak sorgu ve savunması belirlendikten sonra, sanığı yargılayan askerî mahkemece, sanığın istemi üzerine, duruşmalardan vareste tutulmasına karar verildikten sonra, "ara karan müteakip açık yargılamaya devam olundu, sanığın talimatla tespit edilen sorgu ve savunması okundu, anlaşıldı." şeklindeki yazılımla, iddianame okunmadan yargılamaya devamla, kurulan mahkûmiyet hükmünü "Aleniyet" ilkesinin ihlali nedeniyle usul yönünden bozan Askerî Yargıtay 1'inci Dairesi kararına karşı direnilerek, tesis edilen mahkûmiyet hükmünün, iddianamenin, sanığın sorgusunun tespit edildiği istinabe mahkemesinde okunmasının yeterli sayılamaması; 353 sayılı Yasanın 146/2 ve CMUK'un 236'ncı maddelerine göre, iddianamenin duruşmada okunmasının, kamunun ve tarafların her türlü yargılama faaliyetinden haberdar olmasını veya bu imkâna sahip olmasını sağlayan "Aleniyet" ilkesi gereği zorunlu olması nedeniyle, bu kuralın ihlâli anlamında, usule aykırılık yönünden bozmayı gerektirmektedir. 1.6.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın "Duruşmanın başlangıcı" başlığı altında düzenlenen 191 nci maddesinde; duruşmaya başlanıldığında yapılacak hususların tek tek yazılması, bu cümleden olarak 3'üncü fıkranın (b) bendinde; "iddianame veya iddianame yerine geçen belge okunur." hükmüne yer verilmesi karşısında, bu ilkenin aynen korunduğu görülmektedir. İddianamenin daha önce sanığa tebliğ edilmesi halinde bile, duruşmada okunmasının gerekmesiyle, kendisine yüklenen suçun, sadece sanığa açıklanması değil, aynı zamanda, açıklık kuralı gereği duruşmayı izleme olanağı bulunanların, yargılamanın konusu ve tarafları hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmıştır. Sanığın duruşmadan bağışık tutulmasını düzenleyen CMK'nın 196/3'üncü maddesinde yer alan; "sorgu tutanağı (istinabe suretiyle belirlenen) duruşmada okunur." hükmü, yargılayan mahkemeye, yukarıda açıklanan 191'inci maddedeki usul kuralını, sorguyu gerçekleştiren mahkemenin yerine getirmesiyle yetinme hakkını vermez. Zira, yargılamanın usul hukukunun açık ve amir hükümlerine göre yapılması asıldır. Bazı mülahaza ve gerekçelerle, usul hükümlerine ve konu hakkındaki içtihatlara riayetsizlik yargılamayı gereksiz yere uzatmakta ve davaların makul sürede sonuçlandırılmasını engellemektedir.
Somut duruma benzer usule aykırılıklar, Askerî Yargıtay Daireler Kurulunun; 1.7.2004/121-108, 17.3.2005/30-28 ve 20.10.2005/72-81 gün ve E.K. sayılı kararlan ile alenilik ilkesinin ihlâli anlamında bozma nedeni sayılmıştır.
Açıklanan yasa hükümlerine ve yerleşik uygulamaya göre, iddianameyi duruşmada okumayan askerî mahkemenin direnme ile kurduğu mahkûmiyet hükmünün, "alenilik" ilkesine aykırılık nedeniyle usulden bozulmasına karar verilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy