(353 S. K. m. 21, 31)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken sorun; 9'uncu Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi ile Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesi arasında çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümüne ilişkindir.
Sanığın, İstanbul/Küçükyalı Levazım Maliye Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığında acemi eğitimini tamamladıktan sonra, 28.12.2004 tarihinde 7 gün dağıtım iznine gönderildiği, izin süresi sonunda 4.1.2005 tarihinde saat 24.00'e kadar dağıtım olduğu K.T.B.K.'lığı Loj.Des.Gr.K.lığına katılması gerekirken katılmadığı, izin tecavüzü halinde iken 26.1.2005 tarihinde intihar girişiminde bulunup kollarını jiletle keserek Nevşehir Devlet Hastanesine başvurduğu, hastanede asker olduğunu beyan etmesi üzerine tedavisinin bitiminde Nevşehir Merkez Komutanlığına teslim edildiği, Nevşehir Askerlik Şubesince, 27.1.2005 tarihinde Erzurum/Aşkale 4'üncü Zh.Tuğ.K.lığına sevk edilerek, 28.1.2005 tarihinde yeni birliğine teslim edildiği, böylece 5.1.2005-26.1.2005 tarihleri arasında izin tecavüzü suçunu işlediği iddia ve kabul edilen olayda;
Daire; sanığın, dağıtım olduğu Kıbrıs'taki birliğine katılmamakla izin tecavüzü durumuna düştüğünü, Askeralma Yönergesine göre önceden yayımlanan emir nedeniyle bu suçu işlemeye başladığı andan itibaren yeni birliğinin artık Aşkale 4'üncü Zh. Tuğ. K.lığı olduğunu, askerlik şubesince de anılan birliğe sevk edildiğini, sanık hakkında yargılama yapmaya 9'uncu Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin yetkili olduğunu kabul ederken;
Başsavcılık; Askeralma Yönergesinin askeri mahkemenin yetkisini belirleyen bir düzenleme olarak kabul edilemeyeceğini, sanığın ele geçirildikten sonra idari bir işlemle birliğinin değiştirilerek Aşkale 4'üncü Zh. Tuğ. K.lığına tertip edildiğini, atılı suçun temadisinin kesildiği tarihe kadar K.T.B.K.K.'lığı Loj.Des.Gr.K.lığında görevli olduğunu, sanık hakkında yargılama yapmaya Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinin yetkili olduğunu ileri sürerek Daire kararına itiraz etmiştir.
353 sayılı Kanunun Genel olarak yetki başlıklı 21'inci maddesi; Askeri mahkemelerin yetkisi, teşkilatında askeri mahkeme bulunan kıt'a komutanı veya askeri kurum amirinin kadro ve kuruluş itibariyle emirleri altında bulunan kişiler ile adli bakımdan kendisine bağlanmış birlik veya askeri kurum mensupları hakkında caridir. hükmünü içermektedir.
Aynı Kanunun Olumsuz yetki uyuşmazlığı başlıklı 31'inci maddesi ise; Birkaç askeri mahkeme arasında yetki hususunda uyuşmazlık çıkar ve yetkisizlik kararları aleyhine kanun yollarına başvurma imkanı kalmamış bulunursa Askeri Yargıtay yetkili mahkemeyi tayin eder. şeklindedir.
Somut olaya ilişkin bulunan K.K.K.'lığının dosyada yer alan emrinde, erbaş ve erlerin hangi durumlarda başka birliklere sevk edileceklerinin açıklandığı, bu durumdaki erbaş ve erlerin sevk edilecekleri yeni birliklerin de belirtildiği görülmektedir. Anılan emirde, başka birliklere sevk edilme nedenleri arasında, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı emrindeki cezalı erbaş/erler de sayılmıştır.
K.T.B.K.K.'lığı Askeri Mahkemesince; K.T.B.K.K.'lığı emrinde görev yapan erbaş ve erlerin izin tecavüzü, firar veya hava değişimi tecavüzünde bulundukları, yani cezalı konuma düşmeye başladıkları andan itibaren K.K.K.'lığının anılan emrinde önceden gösterilen birliklere sevk edilecekleri ve dolayısıyla bu birliklerin adli yönden bağlı oldukları askeri mahkemelerin yetkisine tabi olacakları, sanığın da izin tecavüzü durumuna düştükten sonra anılan emre göre önceden belirlendiği üzere 4'üncü Zh. Tuğ.K.lığına sevk edildiği, bu nedenle sanık hakkında yargılama yapmaya sevk edildiği birliğin adli yönden bağlı olduğu 9'uncu Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
Diğer taraftan; Askeralma Yönergesinin (MSY: 70- 1C) ikinci bölüm beşinci kısmında Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı emrinde görev yapan problemli ve cezalı erbaş ve erlere yapılacak işlemler başlığı altında;
Firar edenler ile izin ve hava değişimi tecavüzünde (Temel eğitimleri sonunda Kıbrıs'ta konuşlu birliklere tertip edilmiş olup bu birliklere katılmamış olanlar dahil) bulunan erbaş ve erler, suç tarihinden sonra yurt içinde yakalandıklarında, kalan hizmetlerini tamamlamak üzere Kıbrıs'a gönderilmez ve Milli Savunma Bakanlığınca bildirilen birliklere sevk edilirler.
Firar, izin ve hava değişimi tecavüzünde iken Kıbrıs'ta yakalanan veya kendiliğinden Kıbrıs'taki birliklerine katılan erbaş ve erlerin birlikleri değiştirilmez ve mahkemeleri Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinde yürütülür. şeklindeki hükümlere yer verilmiştir.
Ancak, anılan Yönerge ve emir askeri mahkemeler arasındaki yetki düzenlemesine ilişkin olmayıp, çeşitli nedenlerle başka birliklere sevk edilecek erbaş ve erler hakkında yapılacak işlemler ve sevk edilecekleri yerleri belirtmeye yöneliktir.
Sanığa atılı suç mütemadi suç niteliğinde olup, sanığın hastaneye başvurup asker olduğunu beyan etmesiyle 26.1.2005 tarihinde tamamlanmıştır. Sanığın başka bir birliğe sevk edilmesine ilişkin emir 27.1.2005 tarihli olup, sanık bu tarihe kadar K.T.B.K.K.lığı kadro ve kuruluşunda bulunmaktadır. Yönergede de suç tarihinden sonra yurt içinde yakalananların kalan hizmetlerini tamamlamak üzere Kıbrıs'a gönderilmeyeceğinden söz edilmektedir. Erbaş ve erlerin çeşitli nedenlerle başka birliklere sevk edilecek olmalarına ilişkin düzenlemelerin askeri mahkemelerin yetkilerini de kapsadığı şeklinde yorumlanmaması gerekir. Bu durumda olan erbaş ve erlerin başka birliğe sevk edildiklerine ilişkin somut bir düzenleme yapılıncaya kadar önceki birliklerinin kadro ve kuruluşunda bulundukları, aksi takdirde aynı suçu işlemeye başladıktan sonra yakalanma veya teslim olma yeri gibi değişkenlik arz eden bir nedene bağlı olarak sanıkların farklı askeri mahkemelerin adli yetkisine tabi olacakları, böyle bir durumun kanun koyucunun amacına uygun olmadığı gibi, genel yetki düzenlemesinden ayrılmayı gerektiren bir neden de bulunmadığı, sanığa atılı suçun işlendiği tarihlerde K.T.B.K.K.'lığı kadro ve kuruluşunda bulunduğu sonucuna varıldığından; Başsavcılık itirazının kabulü ile Dairenin, 9'uncu Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin yetkili kılındığına ilişkin kararının kaldırılmasına; askeri mahkemeler arasında çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığının Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinin yetkili kılınması suretiyle çözümlenmesine; Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesinin yetkisizlik kararının kaldırılmasına; sanık hakkındaki dava dosyasının yetkili bulunan Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy