(353 S. K. m. 110, 115, 217, Ek m. 1) (1632 S. K. m. 117) (5271 S. K. m. 170, 217, 225)

Daire ile askeri mahkeme arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanığa atılı asta müessir fiil suçunun sübutuna ilişkindir.

Daire, sanığa atılı asta müessir fiil suçundan mahkumiyeti yerine beraatine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu kabul ederken,

Askeri mahkemece, atılı suçu işlediğine dair şüpheden arınmış yeterli delil elde edilemediği gerekçesiyle direnilmek suretiyle sanığın beraatine karar verilmiştir.

Kurulumuzca, uyuşmazlık konusunun çözümüne geçmeden önce temyiz incelemesinin kapsamına etkisi bakımından sanık ve müdafiinin beraat hükmünü temyize hakları olup olmadığının incelenmesi gerektiği kararlaştırılmıştır.

353 sayılı Kanunun 217/T inci maddesi, Askeri Yargıtay, temyiz isteminin süresi içinde yapılmadığını veya hükmün temyiz edilemez olduğunu veya temyiz edenin buna hakkı olmadığını görürse, temyiz istemini reddeder. hükmünü içermektedir.

İlk bakışta beraat hükmü sanığın lehine olduğu için sanık ve müdafiinin beraat hükmünü temyiz etmekte hukuki menfaati bulunmadığı ve buna bağlı olarak sanık ve müdafiinin beraat hükmünü temyiz etme haklarının olmadığı söylenebilir ise de, beraat hükmünün gerekçesine ve hukuksal çıkarlarına dokunan bölümlerine karşı sanık ve müdafiinin temyiz haklarının olduğu öğretide savunulduğu gibi, yargısal kararlarda da kabul edilmektedir (Askeri Yargıtay 4'üncü Dairesinin 24.12.1999 tarihli ve 1999/873-868 sayılı, 24.5.1977 tarihli ve 1977/181-198 sayılı, Yargıtay 5'inci Ceza Dairesinin 2.4.1985 tarihli ve 1985/846-1332 sayılı kararları).

Somut olayda, sanık hakkındaki beraat hükmünün, sanığın atılı suçu işlemediğinin sabit olduğu gerekçesiyle değil, sanığa atılı suçu işlediğine dair şüpheden arınmış yeterli delil elde edilemediği gerekçesiyle, yani delil yetersizliği nedeniyle verildiği görüldüğünden, sanık ve müdafiinin, gerekçesi yönünden hukuksal çıkarlarına uygun düşmeyen beraat hükmünü temyiz etme haklarının bulunduğu sonucuna varılarak, temyiz incelemesi sanık ve müdafiinin temyizlerini de kapsayacak şekilde yapılmıştır.

Sanık ve müdafiinin, iddianamenin yasal koşulları taşımaması nedeniyle açılmış bir kamu davasından söz edilemeyeceği gerekçesiyle hükmün, usul yönünden bozulması gerektiğine ilişkin temyiz nedenine yönelik olarak sürdürülen incelemede,

Dava konusu olay ile sanık hakkında iddianame düzenlenmesine ilişkin süreç gözden geçirildiğinde, mağdurun olay sonrasında şikayet dilekçesi vererek sanık hakkında yasal işlem yapılması isteminde bulunması üzerine Donanma Komutanlığınca 20.9.2005 tarihinde sanık hakkında asta müessir fiil suçundan soruşturma açtırıldığı, Donanma Komutanlığı Askeri Savcılığınca soruşturma kapsamında sadece sanık ile bir tanığın ifadeleri saptanarak, mağdur dinlenilmeksizin, delil toplanması yönünde esaslı araştırma ve soruşturma yapılmaksızın sanık hakkında 29.9.2005 tarihli ve 2005/1684-1216 sayılı kovuşturmaya yer olmadığı kararının verildiği, anılan karara katılan vekilinin itiraz etmesi üzerine, 15'inci Piyade Tümen Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 25.10.2005 tarihli ve 2005/401-A-4 (70) sayılı kararı ile itiraz konusunda karar verilmesine esas olmak üzere bazı hususlarda soruşturma yapılmasının Donanma Komutanlığı Askeri Savcılığından istenildiği, belirtilen hususlardaki eksikleri giderecek şekilde soruşturma yapıldıktan sonra dosyanın tekrar gönderildiği 15'inci Piyade Tümen Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 23.12.2005 tarihli ve 2005/401-A-4 (94) sayılı kararı ile sanık hakkında kamu davası açılması gerektiğine karar verildiği, anılan karar üzerine Donanma Komutanlığı Askeri Savcılığının 28.12.2005 tarihli ve 2005/1971-382 sayılı iddianamesiyle sanık hakkında kamu davasının açıldığı görülmektedir.

Donama Komutanlığı Askeri Savcılığınca düzenlenen iddianame yukarıda olay ve iddia bölümüne aynen alınmış olup, incelendiğinde, sanık hakkında soruşturma emri verilmesinden, kamu davası açılmasına kadar geçen aşamalara ilişkin işlem ve kararların tarih ve sayılarını içeren bir metinden ibaret olduğu, sanık hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın itiraz üzerine kaldırıldığı ve kamu davası açılmasına karar verildiği için zorunlu olarak kamu davasının açıldığı ve delillerin takdirinin askeri mahkemeye ait olmak üzere sanığın asta müessir fiil suçundan ASCK'nın 117/1 'inci maddesi gereğince cezalandırılmasına karar verilmesi isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Sanık hakkındaki kamu davasının açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 353 sayılı Kanunun 115'nci maddesi, İddianame, sanığın kimliğini, suç teşkil eden eylemin neden ibaret bulunduğunu ve kanuni unsurları ile delillerini, uygulanması istenen kanun maddelerini ... gösterir. şeklinde iken, 353 sayılı Kanunun 5530 sayılı Kanunla değişik Ek-1'inci maddesinin atıfta bulunduğu 5271 sayılı CMK'nın Kamu Davasının Açılması başlıklı bölümünde yer alan 170'inci maddesinin 3 ve 4'üncü fıkralarında, görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenecek iddianamede, diğer unsurların yanında yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri, yüklenen suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi ile suçun delillerinin de gösterileceği, yüklenen suçu oluşturan olayların, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanacağı belirtilerek yeniden düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, 353 sayılı Kanunun Ek-1'inci maddesinin atıfta bulunduğu 5271 sayılı CMK'nın Hükmün konusu ve suçu değerlendirmede mahkemenin yetkisi başlıklı 225/1'inci maddesi ise, Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında verilir. hükmünü amir bulunmaktadır.

353 sayılı Kanunun 110'uncu maddesinde, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın yerinde ve haklı olduğuna karar verilmesi halinde, askeri savcının soruşturma yapmaksızın kamu davası açacağı belirtilmekle birlikte, itirazın kabulü üzerine açılacak kamu davasının da doğrudan açılan kamu davasında olduğu gibi yasal koşulları içereceği, özellikle iddia konusu eylemin ve suç delillerinin neden ibaret olduğu, olayla mevcut delillerin nasıl ilişkilendirildiğinin de açıklanacağı kuşkusuzdur.

Yapılan açıklamalar karşısında somut olay incelendiğinde, sanık hakkında düzenlenen iddianamede sanığın eyleminin ve delillerinin açıkça gösterilmediği, olayın delillerle ilişkilendirilerek açıklanmadığı, ortada gerek sanığın sorgu ve savunmasının saptanmasına, gerek kamunun bilgilenmesine yönelik yasal unsurları içeren bir iddianamenin bulunmadığı görülmektedir.

Ancak, sanık hakkında düzenlenen ve yasal koşulları taşımaktan uzak olduğu kuşkusuz olan iddianamenin duruşmada askeri savcı tarafından okunduğu sırada sanığın mağdura yönelik eyleminin somutlaştırılarak açıklandığı, eksikliğin bu şekilde giderildiği, böylece kamunun dava konusu somut olayla ilgili olarak bilgilendirilmesi sağlandığı gibi, sanığın da suçlamayı anladığını ve savunma yapmak istediğini belirtmesinden sonra dava konusu eyleme yönelik olarak ayrıntılı biçimde sorgusunun saptandığı, devam eden aşamalarda da herhangi bir sınırlandırma olmaksızın beyanlarda bulunarak ve dilekçeler sunarak doğrudan ve müdafii aracılığı ile kendisini savunduğu, bu nedenlerle artık savunma hakkının kısıtlandığından söz edilemeyeceği, askeri yargıda iddianamenin iadesi müessesesinin söz konusu olmadığı bir süreçte yapılan bu hatanın sonradan giderilmiş olması nedeniyle bozmayı gerektirmediği sonucuna varılarak, esas yönünden incelemeye geçilmiştir.

Uyuşmazlık konusunun, şüpheden arınmış yeterli deliller elde edilemediği gerekçesiyle beraat kararı verilmesine ilişkin olması nedeniyle öncelikle yargılama aşamalarında toplanan delillerin takdir ve değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken yasal düzenleme ve ilkelerin gözden geçirilmesinde yarar bulunmaktadır.

353 sayılı Kanunun 5530 sayılı Kanunla değişik Ek-1'inci maddesinin atıfta bulunduğu 5271 sayılı CMK'nın Delillerin takdir yetkisi başlıklı 217'inci maddesi,

(1) Hakim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hakimin vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edilir.

(2) Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir. hükmünü içermektedir.

Bilindiği gibi ceza yargılamasının amacı hiçbir duraksamaya yer vermeden maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Ceza yargılama sistemimizde, suçun varlığının ve sanığın sorumluluğunun, kanunun yasakladığı haller dışında her türlü delille saptanabileceği kabul edilmiştir. Böylece önceden değerlendirilmiş, hakimi bağlayan kanuni delil sisteminin aksine, delillerin hakim tarafından olaysal olarak değerlendirilmesi esası benimsenmiştir. Delil serbestisi ilkesi, ceza yargılamasında hem her şeyin delil olabileceğini ve hem de delillerin serbestçe değerlendirilmesini öngörmektedir. Bu kapsamda delilin taraflarca ileri sürülmesi yanında mahkemece de toplanması olanağı bulunmaktadır. Bu durum keyfilik olmayıp, delil olarak değerlendirilecek şeylerin, gerçekçi, akılcı, olayı yansıtıcı, kanıtlamaya elverişli ve hukuka uygun olarak elde edilmiş olması gerektiği k