(1632 S. K. m. 15, 87) (211 S. K. m. 20, 76) (477 S. K. m. 48) (Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği m. 382)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunda çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; nöbet listesinin altında bulunan nöbet talimatında, mesai saatleri içinde bölük komutanı veya bölük astsubayı, mesai saatleri dışında nöbetçi subayının parafı olmadan değişiklik yapılmayacağının düzenlenmiş olmasına karşın, aynı saatlerde farklı nöbet yerinde nöbetçi olan arkadaşı ile nöbet yerini değiştiren sanığın eyleminin, emre itaatsizlikte ısrar suçunu mu, yoksa itaatsizlik disiplin suçunu mu oluşturacağına ilişkin bulunmaktadır.
Daire; nöbet listesinin altında yer alan Talimat ile Nöbet hizmetinin birbirinden ayrı tutulmasının düşünülemeyeceği, sanığın izin almadan nöbet yerini değiştirmekle talimata aykırı davranmış olmakla beraber, nöbet hizmetini sonuna kadar tutup yerine getirmiş olduğu gözetildiğinde nöbet ile ilgili emri tam yapmadığı, değiştirdiği veya sınırını aştığı kabul edilebileceğinden, eyleminin tipiklik yönünden 477 sayılı Kanun'un 48'nci maddesinde disiplin suçu olarak düzenlenen itaatsizlik suçunu oluşturduğu sonucuna varmış,
Başsavcılık; nöbet listesinin altında bulunan nöbet talimatının, nöbet hizmetinin kimin tarafından ve nerede yerine getirileceğine ilişkin hizmete müteallik emir niteliğini taşıdığı, dolayısıyla bu emir hilafına hareketin emre itaatsizlikte ısrar suçunun konusunu teşkil ettiği, ayrıca nöbet hizmetinin farklı şekilde yerine getirilmesinin oluşan emre itaatsizlikte ısrar suçunun vasfını değiştirmeyeceği görüş ve düşüncesiyle, Daire ilamına süresinde itiraz etmiştir.
Dosya içeriğine göre, birlik komutanlığınca düzenlenen 23.3.2008 tarihli nöbet çizelgesinde, sanığın 03.30-05.30 saatleri arasında garaj nöbetçisi, hakkındaki mahkûmiyet hükmü temyiz edilmeyen P.Er R.A.'nın ise aynı saatler arasında devriye-3 nöbetçisi olarak planlandığı, nöbet öncesinde sanık ve arkadaşı R.A.'nın nöbet yerlerini değiştirme konusunda kendi aralarında anlaştıkları, Nöb.Onb. M.K.'nın nöbetçi listesine bakmadan nöbetçileri yerlerine bırakmasından da yararlanarak, sanığın devriye-3 nöbetini, Er R.A.'nın da garaj nöbetini devralıp tutmaya başladıkları, nöbetin ilerleyen saatinde R.A.'nın garajda uyurken nöbetçi subayı tarafından yakalanması sonucu nöbet değişikliğinin izin alınmaksızın yapıldığının ortaya çıktığı maddi olay olarak sabit olup, bu konuda yargılama makamları arasında bir uyuşmazlığın bulunmadığı görülmektedir.
Olay gününe ait olup, bölük komutanı ve bölük astsubayının imzalarını taşıyan nöbet çizelgesinin altında yer alan talimatın ikinci maddesinde; Mesai saatleri içinde bölük komutanı veya bölük astsubayı, mesai saatleri dışında nöbetçi subayının parafı olmadan değişiklik yapılmayacağı hususunun düzenlendiği görülmektedir.
Ayrıca, hem garaj hem de devriye-3 nöbet yerlerine ait özel ve genel talimatlarda; nöbet yerinin ve nöbet mahallinin terk edilmeyeceği yönünde düzenlemeler yer almaktadır.
TSK İç Hizmet Kanunu'nun 76'ncı maddesinde; Nöbet; askerlikte müşterek hizmetlerin yapılmasını ve devamını sağlamak maksadı ile bu hizmetlerin belli bir sıra ve süre ile subay askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, erbaş ve erler ile Silahlı Kuvvetler Teşkilatı içinde vazifeli olan bilumum sivil şahıslar tarafından yapılmasıdır., Nöbetçi; nöbet hizmetinin yapılması için görevlendirilen şahıstır. hükümlerine yer verilmiş, böylece nöbet hizmetinin ne olduğu ve nöbetçinin kim olduğu açıkça belirtilmiştir. Askerlikte nöbet hizmetlerinin ne şekilde yerine getirileceği de İç Hizmet Yönetmeliği'nin 382 ila 640'ncı maddeleri arasında düzenlenmiştir.
Yine ASCK'nın 15/1'inci maddesinde nöbetçi; Hazarda ve seferde emniyet muhafaza, disiplin, tarassut maksatlarıyla silahlı olarak bir yere konulan ve muayyen bir talimatı bulunan tek veya çift askerdir. şeklinde tarif edilmektedir.
Bu tariflerden ve düzenlemelerden anlaşılacağı gibi, bir askeri şahsın nöbetçi sayılabilmesi bakımından, önceden düzenlenmiş bir nöbet sıra çizelgesi ile nöbet yer ve zamanının gösterilmiş olması, bu nöbet yerinin özel bir talimatının bulunması ve İç Hizmet Kanunu'nun 76/2'nci maddesi uyarınca yetkili amir tarafından görevlendirilmiş olması gerekmektedir.
Birliğin özelliğine ve personelin niteliğine göre, bir sıra dahilinde planlanan nöbet hizmetlerinin çizelgeye uygun biçimde aksaksız yürütülmesini sağlamaya ve bu planlamanın birlik komutanı veya nöbetçi heyetinin bilgisi dışında değiştirilmesinden kaynaklanabilecek sorunları önlemeye yönelik olan, Mesai saatleri içinde bölük komutanı veya bölük astsubayı, mesai saatleri dışında nöbetçi subayının parafı olmadan değişiklik yapılmayacağına dair emrin de askeri hizmete ilişkin olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadır.
Öte yandan sanığın, birlik komutanı tarafından nöbet çizelgesine yazılmak ve tebliğ edilmek suretiyle somutlaştırılan ve askeri hizmete ilişkin olduğu konusunda kuşku bulunmayan nöbet çizelgesindeki talimata rağmen, nöbet yerini değiştirmesi ve garaj nöbetini hiç tutmaması karşısında, emre itaatsizlikte ısrar kastıyla hareket ettiğinin kabulü gerekmektedir. Diğer taraftan, nöbet hizmetinin özelliği gereği, sanıkların nöbet yerlerini aralarında değiştirmeleri eylemini, verilen emri tam yapmamak, değiştirmek veya sınırını aşmak olarak kabul etmek de mümkün görülmemektedir.
Bu itibarla; izinsiz olarak nöbet değişikliği yapılamayacağına dair emirden haberdar olan sanığın, TSK İç Hizmet Kanunu'nun 20'nci maddesinde belirtilen şekilde bir zaruret hali veya acil bir durum söz konusu olmadığı halde, kendiliğinden nöbet yeri değişikliği yapmak suretiyle hizmete ilişkin emrin gereğini hiç yerine getirmeyerek ASCK'nın 87/1'inci maddesinin birinci cümlesinde düzenlenen emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediği anlaşıldığından, Askeri Yargıtay Başsavcılığının itirazının kabulüne, Daire ilamının kaldırılmasına ve temyiz incelemesine devam edilmek üzere dava dosyasının Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy