(5271 S. K. m. 109, 115, 166, 272, 285, 231, 331) (5237 S. K. m. 53) (353 S. K. m. 209, 220, Ek m. 1) (357 S. K. m. 19) (1600 S. K. m. 25) (926 S. K. m. 10, 125, 134)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık;
Sanık Er S.B. yönünden, CMK'nın 331'inci maddesinde düzenlenen adli tatil süresi içerisinde sanığın temyiz süresinin işleyip işlemeyeceği ve buna bağlı olarak sanığın temyiz isteminin süresinde olup olmadığının belirlenmesine;
Sanık Er O.C. yönünden; TCK'nın 53'üncü maddesi 1'inci fıkrası (e) bendinde yer alan tedbirin sanık Topçu Er O.C.'nin askerlik hizmetinin tamamlanmasından sonra yerine getirilmesine karar verilmesinin gerekmesine rağmen, sanık Topçu Er O.C.'nin mahkum olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar TCK'nın 53'üncü maddesi 1'inci fıkrasında yer alan hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olması dikkate alındığında, bu hukuka aykırılığın bozma nedeni yapılıp yapılamayacağı, bu hususta 353 sayılı Kanun'un 220/2-A maddesine kıyasen düzelterek onama yapılıp yapılmayacağı hususunun belirlenmesine ilişkindir.
Daire; Sanık Er S.B. yönünden; kanun koyucu tarafından CMK'nın 331 'inci maddesine benzer bir düzenlemeye 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanun'unda özellikle yer verilmediği, askeri mahkemelerin adli ara vermede de yargılama faaliyetlerini sürdürdükleri dikkate alındığında, CMK'nın 331 'inci maddesinin kıyas yoluyla askeri ceza yargılamasında uygulanmasının mümkün görülmediğini ve adli tatile tesadüf eden sürelerde de Bir haftalık temyiz süresinin işleyeceğini;
Sanık Er O.C. yönünden; emre itaatsizlikte ısrar suçundan kurulan mahkumiyete dair hükmün kanuni sonucu olarak uygulanması gereken 5237 sayılı Kanun'un 53'üncü maddesinin hatalı uygulanması hususunun, infazda dikkate alınması mümkün olduğundan, bozma nedeni yapılmayacağını kabul ederken;
Başsavcılık; sanık Er S.B. yönünden; 353 sayılı Kanun'un 5.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5530 sayılı Kanun'un 61'inci maddesi ile değişik Ek 1'inci maddesi ile 353 sayılı Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, Ceza Muhakemesi Kanun'unun adli kontrole ilişkin 109 ile 115, değerlendirme raporu yetkisine ilişkin 166 ve istinafa ilişkin 272 ile 285'inci maddeleri hükümleri hariç olmak üzere diğer hükümlerine atıf yapılması dikkate alındığında askeri mahkemelerde de adli tatil hükümlerinin uygulanmasının gerektiği ve bu nedenle hakkındaki mahkumiyet hükmü aynı çatı altında oturan babasına 22.8.2007 tarihinde tebliğ edilmiş olan sanık Topçu Er S.B.'nin, adli tatil ile hafta sonu tatili de dikkate alındığında, en geç 10.9.2007 tarihine kadar temyiz isteminde bulunabileceği ve dolayısıyla, 31.8.2007 tarihinde temyiz başvurusunda bulunan sanık Topçu Er S.B.'nin temyiz isteminin yasal süresi içerisinde yapıldığı;
Sanık Er O.C. yönünden; TCK'nın 53'üncü maddesinin hatalı olarak uygulanması hususuna ilişkin yargısal kararların farklı görüşler ihtiva etmesi nedeniyle içtihat birliğini sağlamak amacıyla Askeri Yargıtay 1'inci Dairesinin 30.1.2008 gün ve 2008/261-260 E.K. sayılı kararma itiraz edilmesine ihtiyaç duyulduğu ve Askeri Yargıtay 1'inci Dairesi tarafından, karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun yönünden sanık ile ilgili hiçbir değerlendirme yapılmamış olması dikkate alındığında dava dosyasının bu yönden incelemeye devam edilmek üzere Askeri Yargıtay 1'inci Daire Başkanlığına iadesine karar verilmesinin gerektiği; görüş ve düşüncesiyle Daire kararına itiraz etmiştir.
1. Sanık Er S.B. hakkındaki Daire kararına karşı yapılan itiraz ile ilgili olarak:
Konu ile ilgili yasal düzenlemeler bakıldığında;
5271 sayılı CMK'nın Adli tatil başlıklı 331'inci maddesi;
(1) Ceza işlerini gören makam ve mahkemeler her yıl ağustosun birinden eylülün beşine kadar tatil olunur.
(2) Soruşturma ile tutuklu işlere ilişkin kovuşturmaların ve ivedi sayılacak diğer hususların tatil süresi içinde ne suretle yerine getirileceği, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
(3) Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay, yalnız tutuklu hükümlere ilişkin veya Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işlerin incelemeleri yapar.
(4) Adli tatile rastlayan süreler işlemez. Bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır.
1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK ile benzer hükümleri içeren maddeleri kaldırıp yerine genel bir atıf maddesi getiren ve bir kısım maddelerinde CMK ile paralellik sağlanmasına yönelik değişiklikler yapan, 5.7.2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandıktan üç ay sonra yürürlüğe giren 29.6.2006 tarih ve 5530 sayılı Kanun'un 61'inci maddesi ile değişen 353 sayılı ASMKYUK'nın Ek 1'inci Maddesi:
Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, Ceza Muhakemesi Kanun 'unun adli kontrole ilişkin 109 ila 115, değerlendirme raporu yetkisine ilişkin 166 ve istinafa ilişkin 272 ila 285'inci maddeleri hükümleri hariç olmak üzere, diğer hükümleri askeri yargıda da uygulanır.
Bu Kanun 'un uygulanmasında, atıf yapılan hükümlerde yer alan, Adalet Bakanı, Milli Savunma Bakanını; Yargıtay, Askeri Yargıtayı; mahkeme, askeri mahkemeyi; hakim ve sulh ceza hakimi, askeri hakimi; mahkeme başkanı, duruşma hakimini; Cumhuriyet başsavcılığı, askeri savcılığı; Cumhuriyet savcısı, askeri savcıyı ifade eder.
357 sayılı Askeri Hakimler Kanunu'nun 19'uncu maddesi;
Askeri hakim subaylara 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine göre izin verilir.
Askeri Yargıtay Kanunu ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanun 'unun bu konudaki hükümleri saklıdır.
1600 sayılı Askeri Yargıtay Kanunu'nun Adli ara verme başlıklı 25'inci maddesi:
Barış zamanında genel adli ara verme Askeri Yargıtayda da aynen uygulanır.
Adli ara verme süresince tutuklu ve açıklı işler ile kanunlarda öncelikle bakılması öngörülen diğer işlere bakılır.
Bu dönemde nöbetçi kalacak daire veya daireler ile üyeler Genel Kurulca, Başsavcı yardımcıları ise Başsavcı tarafından tespit edilir.
Şeklinde düzenlemeler içermektedir.
Görüleceği üzere, askeri hakimler ve askeri savcılar izinlerini, 357 sayılı Askeri Hakimler Kanunu'nun 19'uncu maddesi uyarınca 926 sayılı TSK Personel Kanunu'nun 10, 125-134'üncü maddeleri ile TSK İzin Yönetmeliği hükümlerine göre ve bu hükümlerde belirtilen usul ve esaslar dairesinde kullandıkları için askeri mahkemelerde adli tatil (Adli ara verme) uygulaması olmadığından, 353 sayılı ASMKYUK'da; gerek 5530 sayılı Kanunla yapılan değişiklik öncesinde gerekse sonrasında, CMK'nın 331'inci maddesi hükmüne benzer bir düzenleme yer almamıştır.
Esasen, 353 sayılı ASMKYUK'nın Ek madde 1in ikinci fıkrasında Bu Kanunun uygulanmasında, atıf yapılan hükümlerde yer alan Adalet Bakanı, Milli Savunma Bakanını; Yargıtay, Askeri Yargıtayı; mahkeme, askeri mahkemeyi; hakim ve sulh ceza hakimi, askeri hakimi; mahkeme başkanı, duruşma hakimini; Cumhuriyet başsavcılığı, askeri savcılığı; Cumhuriyet savcısı, askeri savcıyı ifade ettiği açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, CMK'nın 331'inci maddesinde, adli tatil süresi içinde bakılacak işleri belirleyen makam olarak yer alan Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun, 353 sayılı Kanun'un uygulanmasında neyi ifade ettiğinin (Karşılığının hangi makam olduğunun) belirtilmemiş olması da, kanun koyucunun; adli tatil müessesesinin askeri mahkemelerde uygulanmayacağını, keza, buna bağlı olarak adli tatile rastlayan sürelerin işlemeyeceğini ilişkin kuralın (CMK 331/4) askeri mahkemelerde uygulanmayacağını öngördüğü anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, adli tatilin uygulandığı makam ve mahkemeler için geçerli olan CMK'nın 331/4'üncü maddesindeki Adli tatile rastlayan süreler işlemez. Bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır. hükmünün, adli tatil uygulaması yapılmayan askeri mahkemelerde uygulanmayacağı kabul edildiğinden, adli tatile rastlayan sürelerde de 353 sayılı Kanun'un 209/1'inci maddesinde düzenlenen bir haftalık temyiz süresinin işleyeceği kuralı dikkate alındığında, sanık S.B.'nin aynı çatı altında birlikte ikamet ettikleri babası N.B.'ye 22.8.2007 tarihinde yapılan tebligatın geçerli olduğu, bu itibarla sanığın 31.8.2007 tarihinde işlem gören temyiz dilekçesinin bir haftalık yasal süre içinde verilmediğinin kabulü ile sanığın temyiz isteminin 353 sayılı Kanun'un 217/1'inci maddesi gereğince süre yönünden reddine ilişkin Daire kararında bir isabetsizlik bulunmadığından, Başsavcılığın; Er S.B. hakkındaki Daire kararına karşı yaptığı itirazın reddine karar verilmiştir.
2. Sanık Er O.C. hakkındaki mahkumiyet hükmünün onanmasına ilişkin Daire kararına karşı yapılan itirazla ilgili olarak:
Sanığa yüklenen suçun sübutunda, vasfının belirlenmesinde ve asli cezanın tayininde bir isabetsizliğin bulunmadığı, esasen bu konuda bir ihtilafın da mevcut olmadığı, ancak, 8.2.2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun'un 562'inci maddesiyle 5271 sayılı CMK'nın 231'inci maddesinin, Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile ilgili 5 ve 14'üncü fıkralarında yapılan değişiklik karşısında; Hükmün açıklanmasının geri bırakılması konusunun mahkemesince teemmülü bakımından, Başsavcılığın itirazına atfen ve resen, Daire kararının kaldırılmasına; hükmün, sanığın temyizine atfen ve resen, 353 sayılı Kanun'un 221/1'inci maddesi uyarınca bozulmasına karar verilmiştir.
Bozma üzerine dairenin onama kararı kaldırılmış olup, askeri mahkemece yeniden hüküm kurulacağı için bu aşamada Başsavcılığın, 5237 sayılı TCK'nın 53'üncü maddesine yönelik itirazı hakkında bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy