(5271 S. K. m. 231) (647 S. K. m. 4, 5, 6) (1632 S. K. m. 117) (765 S. K. m. 59, 95) (5237 S. K. m. 7) (5275 S. K. m. 51) (2709 S. K. m. 174) (353 S. K. m. 202)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın konusu, 647 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinde düzenlenen erteleme müessesesinin mi? yoksa CMK'nın 231'inci maddesinde yer alan HAGB kurumunun mu? hükümlü lehine olduğu noktasındadır.

Askeri Mahkemenin 28.04.2003 tarihli hükmüyle, hükümlünün iki ayrı asta müessir fiil suçunu işlediği kabul edilerek, ASCK'nın 117/1, 765 sayılı TCK'nın 59/2 ve 647 sayılı Kanun'un 4 ila 6'ncı maddelerinin ikişer kez tatbiki suretiyle, neticeten 181.753.000 TL ağır para cezası ile mahkumiyetine ve hükmolunan iş bu cezaların ertelenmesine karar verilmiş olup, bu hükümlerin taraflarca temyiz edilmemek suretiyle 21.05.2003 tarihinde kesinleştiği, hükümlünün 12.05.2008 tarihinde kayda giren dilekçesi ile hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesini istemesi üzerine, Askeri Mahkemenin 03.07.2008 tarihli duruşmasız işlere ait kararı ile Hükümler yönünden, 647 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesi çerçevesinde verilen erteleme kararları ile ilgili olarak öngörülen beş yıllık sürenin tamamlandığı, bu aşamada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği takdirde, hükümlünün yeniden beş yıl beklemek zorunda kalacağı ve bu durumun hükümlünün lehine olmadığı kabul edilerek, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun hükümlü hakkında uygulanmamasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Daire, 5728 sayılı Kanun'un 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olması, bu tarihte erteleme için öngörülen beş yıllık deneme süresinin geçmemiş olması ve TCK'nın 7'nci maddesi gereğince lehe kanun değerlendirmesi yapılması gerektiğini belirterek yaptığı değerlendirme sonucu cezanın ertelenmesi müessesesinin hükümlü lehine olduğu sonucuna varmış iken,

Başsavcılık, HAGB kurumunun daha lehe düzenlemeler içerdiğini ileri sürerek, Daire ilamına karşı itirazda bulunmuştur.

Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi bakımından, cezanın ertelenmesi ile HAGB'na ilişkin uygulama esaslarının ve yasal sonuçlarının irdelenmesinde fayda görülmüştür.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, 19.12.2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun'un 23'üncü maddesiyle, CMK'nın 231'inci maddesinin başlığı Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması şeklinde değiştirilmek ve maddeye 5 ila 14'üncü fıkralar eklenmek suretiyle, başlangıçta soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlardan dolayı hükmolunan, bir yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezalarıyla sınırlı olarak uygulamaya konulmuştur.

5560 sayılı Kanunla ilgili TBMM Adalet Komisyonu Raporunda, hükmün açıklanmasının geri bırakılması konusunda Yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanundaki düzenlemesi itibarıyla, erteleme, bir koşullu atıfet kurumu niteliği taşımakta idi. Buna göre, deneme süresi içerisinde yeni bir suçun işlenmemesi halinde, Mahkumiyet vaki olmamış sayılmakta idi. Keza, erteleme, sadece hapis cezası açısından değil, Ertelemenin bölünmezliği kuralı gereğince, diğer bütün ceza hukuku yaptırımları bakımından da, kural olarak, aynı sonucu doğurmakta idi. Buna karşılık 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun sisteminde ise, erteleme, sadece hapis cezasına özgü bir infaz rejimi olarak düzenlenmiştir. Bu bakımdan, yeni sistemde artık Ertelemenin bölünmezliği kuralından söz etmek mümkün değildir. Hapis cezası açısından bir infaz rejimi olarak kabul edilen ertelemede, hükümlü, denetim süresi zarfında kasıtlı yeni bir suç işlemediği ve kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davrandığı takdirde, hakkında hükmolunan 'Hapis cezası' infaz edilmiş sayılacaktır. Şayet hakkında hapis cezasının yanı sıra ya da sadece adli para cezasına veya güvenlik tedbirlerine hükmedilmişse, adli para cezası ve güvenlik tedbirleri bakımından erteleme söz konusu olmayacaktır. Bu durum ertelemeyi hükümlü açısından, yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu sistemindeki düzenlemeye nazaran daha ağır sonuçlar doğuran bir kurum haline getirmiştir. Bu nedenle kurumlar arasındaki dengeli geçişi sağlamak amacıyla, Türk Ceza Hukukuna ilişkin yeni mevzuatımızda, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının, bir kurum olarak düzenlenmesi bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. şeklinde gerekçeye yer verilmiştir (Dönem: 23, Yasama Yılı: 2, TBMM S. Sayısı: 56).

TBMM Adalet Komisyonu Raporundaki gerekçeden, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun, cezaların ertelenmesi ile ilgili mülga 647 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesindeki düzenlemeden, 5275 sayılı TCK'nın 51'inci maddesindeki düzenlemeye dengeli geçişi sağlamak amacıyla, Türk Ceza Hukuku mevzuatında (Kısmen mülga 647 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesine benzer şekilde) bir atıfet kurumu olarak ele alınıp düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Daha sonra, 08.02.2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Sağlamak Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 562'nci maddesiyle, CMK'nın 231'inci maddesinin 5 ve 14'üncü fıkralarında değişiklik yapılarak, T.C. Anayasası'nın 174'üncü maddesinde koruma altına alınan inkılap kanunlar