(353 S. K. m. 243) (5271 S. K. m. 223, 231)
Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın konusu; HAGB kararına yapılan itirazı reddeden en yakın askeri mahkeme kararına karşı kanun yararına bozma yoluna müracaat edilip edilmeyeceği noktasındadır.
353 sayılı Kanun'un 5530 sayılı Kanunla değişik Kanun yararına bozma başlıklı 243'üncü maddesi;
Askeri mahkemelerden verilen ve Askeri Yargıtayda incelenmeksizin kesinleşen karar ve hükümlerde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Milli Savunma Bakanı, o karar veya hüküm hakkında kanun yararına bozma yoluna gidebilir. Bu takdirde o karar veya hükmün Askeri Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Askeri Yargıtay Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.
Askeri Yargıtay Başsavcısı tebliğnamesine yalnız bu sebepleri yazar ve dosyayı Askeri Yargıtay Başkanlığına verir.
Askeri Yargıtay, ileri sürülen bu sebepleri yerinde görürse karan veya hükmü bozar.
Bozma nedenleri;
A) Ceza Muhakemesi Kanununun 223 üncü maddesinde tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir.
B) Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, karan veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.
C) Davanın esasını çözüp de mahkûmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez.
D) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Askeri Yargıtay doğrudan hükmeder.
Bu madde uyarınca verilen bozma kararına karşı direnilemez.
Kanun yararına bozma yetkisi, dördüncü fıkranın (D) bendindeki hâllere özgü olmak üzere ve kanun yararına olarak resen Askeri Yargıtay Başsavcısı tarafından da kullanılabilir.
Milli Savunma Bakanı tarafından kanun yararına bozma başvurusunda bulunulduğunda, bu yetki artık Askeri Yargıtay Başsavcısı tarafından kullanılamaz. hükmünü içermektedir.
Askeri Yargıtay incelemesinden geçmeksizin kesinleşen hüküm ve kararlara karşı başvurulan ve istisnaen Askeri Yargıtay Başsavcısı tarafından kullanılması dışında, sadece Milli Savunma Bakanı tarafından kullanılabilen bir kanun yolu olması nedeniyle, olağanüstü kanun yolu olarak kabul edilen kanun yararına bozmanın temel işlevi; kanunların uygulanmasında Ülke sathında uygulama birliği sağlamak, mahkemelerce verilen karar ve hükümlerdeki hukuka aykırılıkların, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesini temin etmektir.
353 sayılı Kanun'un 243'üncü maddesinin 1'inci fıkrasında Askeri mahkemelerden verilen ve Askeri Yargıtayda incelenmeksizin kesinleşen karar ve hükümlerde hukuka aykırılık bulunması hâlinde bu olağanüstü kanun yoluna başvurulabileceği belirtilirken, askeri mahkemelerce verilen karar ve hükümlerden, Askeri Yargıtay incelemesinden geçenlere karşı kanun yararına bozma yoluna gelinemeyeceği, bunların dışındaki her türlü kesinleşmiş karar ve hükümlere karşı bu olağanüstü kanun yolunun açık olduğu anlatılmak istenilmiştir.
Yasal düzenlemede, Askeri Yargıtayda incelenmeksizin kesinleşen hükümlerin yanı sıra, bu nitelikteki kararların da kanun yararına bozma istemine konu edilebileceği belirtilmiştir.
Keza, bu müessesenin tatbiki için, kararın duruşmalı veya duruşmasız verilmesi konusunda herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.
Yine, CMK'nın 231/12'nci maddesinde, HAGB kararlarına karşı itiraz yoluna başvurulabileceğinin açıklanmış olmasına karşın, itirazı inceleyecek en yakın askeri mahkeme kararına karşı kanun yararına bozma yoluna müracaat edilemeyeceği yönünde istisnai bir hükme de yer verilmemiştir.
İtiraza konu edilen uyuşmazlıkta Milli Savunma Bakanı, asta müessir suçunun sanıkları hakkındaki HAGB kararlarına yönelik itirazın incelendiği tarihte, esasen, 7,5 yıllık dava zamanaşımı süresinin dolduğunu, itiraz mahkemesinin bu durumu gözetip itirazın reddi kararı yerine düşme kararı vermesi gerektiğini ileri sürerek, bahse konu duruşmasız işlere ait karara karşı kanun yararına bozma isteminde bulunmuştur.
353 sayılı ASMKYUK'nun 5530 sayılı Kanunla değişik 243'üncü maddesinin açık düzenlemesi karşısında; Milli Savuma Bakanının kanun yararına bozma istemini, Askeri Yargıtayda incelenmeksizin kesinleşen tüm hüküm veya kararlara karşı kullanılabileceğinin, hükmün veya kararın hukuki niteliğinin bu müessesesinin tatbiki açısından herhangi bir önem taşımadığının kabulü gerekmektedir.
Bu itibarla; HAGB kararına yapılan itirazın reddine ilişkin duruşmasız işlere ait karara karşı, Milli Savunma Bakanının kanun yararına bozma isteminde bulunma hakkının mevcut olduğu sonucuna varılarak, Başsavcılık itirazının kabulü doğrultusunda, aksi yöndeki Daire ilamının kaldırılmasına ve dosyanın incelemeye devam edilmek üzere Daireye gönderilmesine karar verilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy