(5237 S. K. m. 296) (1632 S. K. m. 100, 140) (765 S. K. m. 304) (353 S. K. m. 12, 17) (ANY. MAH. 30.01.2002 T. 2002/17 E. 2002/22 K.) (AYDK. 05.03.1998 T. 1998/36 E. 1998/37 K.)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanıkların eylemlerinin ASCK'nın 100 ve devamı maddelerinde düzenlenen askeri isyan suçunu mu, yoksa 5237 sayılı TCK'nın 296'ncı maddesinde düzenlenen hükümlü ve tutukluların toplu olarak ayaklanması suçunu mu oluşturduğu, buna bağlı olarak yargılama görevinin Askeri Mahkemeye mi, Adliye Mahkemesine mi ait olduğunun belirlenmesine ilişkindir.

Daire, olay tarihinde tutuklu veya hükümlü de olsalar askeri şahıs oldukları hususunda şüphe bulunmayan sanıkların, arkadaşlarının dövüldüğünden bahisle, gardiyanların, nöbetçi heyetinin ve cezaevi müdürünün ikaz ve müdahalelerine rağmen gürültü, patırtı ile alenen bir araya gelip, bağırmak, kapılara vurmak, çay ocağını devirmek ve koğuş camlarını kırmak şeklindeki eylemlerinin ASCK'nın 100 ve devamı maddelerinde düzenlenen askeri isyan suçunu oluşturduğunu kabul ederken,

Başsavcılık, sanıkların eylemlerinin, Devletin zor kullanma (Hürriyetten yoksun bırakma) yetkisini zedelemeye veya ortadan kaldırmaya yönelik olduğunu, TCK'da düzenlenen hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçunu oluşturduğunu, sanıklardan bazılarının halen, bazılarının suç tarihlerinde askerliğe elverişli olmadıklarını, yargılamanın Adliye Mahkemesinin görevine girdiği, mahkumiyet hükümlerinin görev yönünden bozulması gerektiğini ileri sürerek Daire kararına itiraz etmiştir.

Dosyada mevcut delillere göre, sanıkların, haklarındaki hükümler temyiz edilmeyen diğer sanıklarla birlikte Sarıkamış Askeri Ceza ve Tutukevinde tutuklu ve hükümlü oldukları, 15.7.2004 tarihinde arkadaşlarının dövüldüğünden bahisle gardiyanların üzerine yürüdükleri, gürültü, patırtı yaptıkları, koğuşların kapılarını ve pencerelerin camlarını kırıp, çay ocağını devirdikleri, yapılan uyarıları dinlemedikleri verilen emirlere riayet etmedikleri anlaşılmaktadır.

Sanıkların eylemleriyle ilgili olabilecek tutuklu veya hükümlülerin toplu olarak ayaklanması suçu ve askeri isyan suçunun unsurlarının incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

ASCK'nın 100'üncü maddesinde askeri isyan suçu birden ziyade askeri şahsın gürültü, patırtı ile veya alenen toplanarak bir amire veya mafevke itaatsizliğe veya mukavemet veya fiilen taarruza birlikte kalkışmaları şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre, iki veya daha ziyade askeri şahsın, gürültü ve patırtı ile alenen toplanarak müşterek bir kast ve arzu içerisinde bir amire veya üste itaatsizliğe veya mukavemete veya fiilen taarruza birlikte teşebbüs etmeleri, suçun oluşumu için zorunlu unsurlardır. İtaatsizlik, mukavemet veya fiilen taarruz amacına yönelik anlaşma veya birleşme önceden olabileceği gibi sonra da gerçekleşebilir. Ancak, bu amaca yönelik ortak arzu ve kastın haricen anlaşılabilir olması da gerekir (Rıfat TAŞKIN, ASCK Şerhi, 8'inci Bası, Sayfa 187-190, Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 19.9.1996 tarihli, 1996/126-119, 5.3.1998 tarihli, 1998/36-37 E.K. sayılı kararları).

Askeri isyan suçu ASCK'nın Üçüncü Babındaki Askeri İtaat ve İnkıyadı Bozan Suçlar başlıklı Beşinci Faslında düzenlenmiştir. Maddenin bulunduğu fasıl ve düzenleniş şeklinden de anlaşılacağı üzere, madde ile korunmak istenen hukuki menfaat, bir amir veya üstün hiyerarşik yapı nedeniyle haiz olduğu emretme salahiyeti üstlük/amirlik nüfuzu ve otoritesidir. Maddede birden çok aske