(5237 S. K. m. 53, 62) (1632 S. K. Ek m. 8) (1136 S. K. m. 164) (5271 S. K. m. 232)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanık hakkında TCK'nın 53/1'inci maddesinde sayılan tüm haklardan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılması ve müdahil yerine müdahil vekiline fazla avukatlık ücreti takdir edilmesinin bozma nedeni yapılıp yapılmayacağının ve hükümlerin bozulup bozulmayacağının tespitine ilişkindir.

Daire, sanığın mahkûm olduğu hapis cezalarının infazı tamamlanıncaya kadar TCK'nın 53/1'inci maddesinde belirtilen tüm haklardan yoksun bırakılması ve vekili bulunan katılan hakkında avukatlık ücretinin fazla belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunu kabul ederken,

Başsavcılık, TCK'nın 53/1'inci maddesinde sayılan belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma güvenlik tedbirlerinin mahkûmiyetin yasal sonucu olması, takdir hakkının kullanılmasına gerek bulunmaması, yeni bir araştırma ve soruşturma işleminin yapılmasının gerekli olmaması karşısında yeniden yargılamayı gerektirmediğinden mahkûmiyet hükümlerinin düzeltilerek onanması, müdahil vekili lehine ve fazla olarak avukatlık ücreti takdiri hatalı olmakla birlikte, şahsi hakka yönelik temyiz olmadığından, bu hususun bozma nedeni yapılmaması, işaretle yetinilmesi gerektiğini ileri sürerek Daire kararma itiraz etmiştir.

Yapılan incelemede, sanığın, 29.8.2008 tarihinde P.Çvş. Z.D. ve P.Onb. F.B.'yi hamili olduğu piyade tüfeği ile öldürmek suretiyle ölümü mucip olacak şekilde üste fiilen taarruz suçlarını işlediğinin kabulüyle ceza tayin edildikten sonra, mahkûm olduğu hapis cezalarının infazı tamamlanıncaya kadar TCK'nın 53'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde yazılı hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına ve müdahil vekiline 1.250 TL avukatlık ücretinin ödenmesine karar verildiği görülmektedir.

1- Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma güvenlik tedbirinin uygulanmasına yönelik inceleme:

TCK'nın 53'üncü maddesinde, (1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak,

a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden, bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il belediye, köy veya bunların denetim ye gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya ve seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,

b) Seçme ve seçilme ehliyetinden ve diğer siyasi hakları kullanmaktan,

c) Velayet haklarından, vesayet ve kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan,

d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan,

e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten,

Yoksun bırakılır.

(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dosyasıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu haklan kullanamaz.

(3) Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen hükümlü hakkında birinci fıkranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebilir.

(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş ve fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

(5) Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Bu hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla sadece adli para cezasına mahkûmiyet halinde, hükümde belirtilen gün sayısının yarısından bir katma kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Hükmün kesinleşmesiyle icraya konan yasaklama ile ilgili süre, adli para cezasının tamamen infazından itibaren işlemeye başlar.

(6) Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet halinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hükmünün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. şeklindeki hüküm ile hak mahrumiyetleri ve kısıtlılıkları, güvenlik tedbiri olarak tek bir madde altında toplanmıştır.

Maddenin 1'inci fıkrasında, kasten işlediği suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm olan kişinin, mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak, bu fıkrada sayılan haklardan yoksun bırakılacağı,

2'nci fıkrasında, failin bu hakları hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kullanamayacağı,

Hususları düzenlenmektedir.

3'üncü fıkrada, mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya koşullu salıverilen hükümlünün kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından 1'inci ve 2'nci fıkra hükümlerinin uygulanmayacağı ve mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen hükümlü hakkında 1'inci fıkranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebileceği öngörülmekte, 4'üncü fıkrada ise, kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmünün uygulanmayacağı belirtilmektedir.

TCK'nın 53'üncü maddesinin 3'üncü fıkrasında, kural olarak birinci fıkrada belirlenen hak yoksunluklarının cezası ertelenen hükümlü hakkında da uygulanacağı, ancak mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen hükümlünün kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet