(2709 S. K. m. 36) (5271 S. K. m. 74, 101, 147, 150, 156, 204, 244, 247)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, soruşturma aşamasında Askeri Savcı tarafından tutuklanması isteminde bulunulması üzerine, CMKnın 101inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görevlendirilen zorunlu müdafiin görevinin, kovuşturma aşamasında tutuklu olarak yargılanmakta olan sanık bakımından devam edip etmediğinin, bir başka deyişle, soruşturma aşamasında başlayan tutukluluğu kovuşturma aşamasında devam eden sanık için, isteği olmasa bile, kovuşturma aşamasında da zorunlu müdafi görevlendirilmesi gerekip gerekmediğinin belirlenmesine ilişkindir.

Daire, soruşturma aşamasında görevlendirilen zorunlu müdafiin görevinin kovuşturma aşamasında devam etmeyeceğine ilişkin açık bir kanuni düzenleme bulunmadığını, kanunda düzenlenmeyen bu hususun, temel hakkın kısıtlanması sonucunu doğuracak şekilde yönetmelikle düzenlenmesinin mümkün olmadığını ve kovuşturma aşamasında tutuklu olarak yargılanmakta olan sanığa müdafi atanmamasının savunma hakkını kısıtladığını kabul etmişken,

Başsavcılık, soruşturma aşamasında görevlendirilen zorunlu müdafiin görevinin iddianamenin kabulüyle sona ereceği, kovuşturma aşamasında tutuklu olarak yargılanmakta olan ve müdafi isteminde bulunmayan sanığa zorunlu müdafi görevlendirilmesi yapılmamasının savunma hakkını kısıtlamadığı görüşündedir.

Uyuşmazlığın çözümü için yargılamanın gelişimi ve müdafi ile ilgili hükümlerin incelenmesi gerekmektedir.

Dosya içeriğine göre, Geliboludaki birliğinde askerlik görevini yapmakta olan sanığın, 25.05.2010 tarihinde birliğinden firar ettiği,

23.08.2010 tarihinde çıkarılan yakalama emri ile aranmakta iken 29.09.2010 tarihinde yakalanarak getirilmesi üzerine, Askeri Savcılığın 30.09.2010 tarihli yazısıyla tutuklanması istemiyle Askeri Mahkemeye sevk edildiği, zorunlu müdafi olarak Baro tarafından görevlendirilmiş olan Av. R.Ş.nin de katılımıyla Askeri Mahkeme tarafından aynı tarihte yapılan duruşmasız oturumda tutuklanmasına karar verildiği ve Askeri Ceza ve Tutukevine kapatıldığı, 01.10.2010 tarihli iddianame ile kamu davası açıldığı, Askeri Mahkemenin 11.10.2010 tarihli kararıyla iddianamenin kabulüne karar verildiği, soruşturma aşamasında görevlendirilmiş olan zorunlu müdafiin duruşmaya çağrılmadığı,

27.10.2010 tarihinde duruşmaya başlandığı, yoklama ve kimlik tespitinin yapılmasından sonra sanığa CMKnın 147nci maddesindeki haklarının hatırlatıldığı, sanığın avukat istemediğini beyan ettiği, yargılamaya sanığın müdafi olmaksızın devam edildiği, 12.11.2010 tarihinde yapılan duruşma sonunda sanığın tahliyesine, 26.11.2010 tarihinde yapılan duruşma sonunda mahkumiyetine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Anayasanın 36ncı maddesinde, herkesin meşru vasıta ve yollardan yararlanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia, savunma ve adil yargılanma hakkına sahip olduğu hüküm altına alınmış, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Adil yargılanma hakkı başlığı altındaki 6ncı maddesinde, diğer haklar yanında,

- Savunma hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olmak,

- Kendi kendini savunmak,

- Kendi seçeceği bir avukatın yardımından yararlanmak,

- Eğer avukat tutmak için mali olanaklardan yoksunsa ve adaletin selameti gerektiriyorsa mahkemece görevlendirilecek bir avukatın para ödemeksizin yardımından yararlanabilmek,

haklarının, sanıklara tanınması gereken en az haklar kapsamında olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanununun,

149uncu maddesinde, şüpheli veya sanığın soruşturmanın her aşamasında müdafiin yardımından yararlanabileceği,

150nci maddesinde, şüpheli veya sanığın müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan etmesi ve istemesi halinde bir müdafi görevlendirileceği, müdafii bulunmayan şüpheli ve sanığın, çocuk, kendisini savunmayacak derecede malul, sağır ve dilsiz olması halinde veya alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda istemi olmaksızın müdafi görevlendirileceği,