(353 S. K. m. 227) (ANY. MAH. 17.01.2013 T. 2012/80 E. 2013/16 K.) (YCGK 17.06.2008 T. 2008/1-142 E. 2008//171 K.)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan uyuşmazlık, takdir hakkını gerektiren bir durum nedeniyle duruşma açılarak yapılan uyarlama yargılamasında, tespit edilen adresinden çağrıldığı halde gelmeyen hükümlünün beyanları saptanmaksızın hüküm kurulmasının, hükümlünün savunma hakkını kısıtlayıp kısıtlamadığına ilişkindir.

Uyum ve kararlılık gösteren Askeri Yargıtay ve Yargıtay kararlarında benimsenip, vurgulandığı gibi, kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünde değişiklik (Uyarlama) yargılaması, asıl ceza yargılamasının bütünüyle sonuçlanıp hükmün kesinleşmesinden sonra ve ancak infazdan önce yürürlüğe giren bir ceza yasasının, kesinleşmiş mahkûmiyet hükmüne, dolayısıyla infaza etkisinin bulunup bulunmadığının saptanmasına ilişkin ve esas itibarıyla infazı ilgilendiren ve etkileyen bir yargılama faaliyetidir.

Bu bağlamda, sonraki yasanın lehe sonuç doğurup doğurmadığının saptanması, lehe ise uygulanması ile sınırlı kendine özgü bir yargılamadır. Bu yargılamada asli ceza yargılaması sürecinde kesinleşmiş bulunan önceki kararın dışına çıkılmayacak, karardaki suça konu sabit eyleme uygulanması olanağı bulunan yeni yasadaki hükümler bütünüyle tatbik olunduktan sonra, yeni yasanın lehe sonuç doğurduğunun saptanması halinde, hükümlünün bu sonuçtan faydalanması için, infaza konu olabilecek nitelikte bir hüküm kurulmasıyla yetinilecek, aksi saptandığında ise Önceki hükümde değişikliğe yer olmadığına, başka bir ifade ile uyarlama davasının reddine karar verilmesi gerekecektir.

Öte yandan, ceza yargılamasının temel işlevi, yargılamaya esas maddi gerçeğin açıklığa kavuşturulmasıdır. Bu faaliyet çerçevesinde, suç teşkil eden eylemin tarihi, niteliği, mağduru, işlendiği yer gibi ayırt edici ve tamamlayıcı kriterlerin detaylı bir biçimde araştırılması ve hükme yansıtılması gerekmektedir.

Oysa, sonraki kanunun lehe olup olmadığı konusunda yapılan yargılama faaliyetinin ceza muhakemesi hukukunun yukarıda açıklanan klasik işlevinden farklı olduğu, maddi gerçeğin araştırılmasından öte, kesinleşmiş cezanın infazına yönelik yargılama faaliyeti niteliği taşıdığı konusunda duraksama yoktur.

Diğer taraftan, önceki hükümde sabit kabul edilen olaya, sonradan yürürlüğe bir şekilde giren kanunun ilgili tüm hükümleri uygulanmak suretiyle yapılacak bir belirlemede, herhangi bir inceleme, araştırma, delil tartışması ve takdir hakkının kullanılmasının gerekmediği hallerde, duruşmasız işlere ait bir kararla, hükmün konusunun bir inceleme, araştırma, delil tartışması ve takdir hakkının kullanılmasını gerektiren durumların varlığı halinde ise, duruşma açılarak uyarlama yargılamasının yapılması gerektiği kabul edilmektedir.

Yapılan açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, Askeri Mahkemece duruşma açılmasını müteakip, hükümlünün T.C Kimlik No ile İkamet Adresi Sorgulama kaydından tespit edilen en son adresi itibarıyla ifadesinin tespiti için Asliye Ceza Mahkemesine talimat yazıldığı, istinabe mahkemesince, hükümlünün 06.05.2013 tarihinde yapılacak duruşmaya katılması için çıkartılan tebliğ mazbatasının 04.04.2013 tarihinde Aynı konutta ikamet ettiği şerhi düşülerek 1990 doğumlu kardeşi Y. D.ye tebliğ edilmesine rağmen, hükümlünün duruşmaya gelmemesi üzerine, bu kez zorla getirme kararı çıkarıldığı ve bu kararın icrası kapsamında, 09.06.2013 tarihinde yapılan görüşmede Y. D.nin, kardeşiyle (hükümlü ile) aralarının