(1631 S. K. m. 28, 37, 38)
As. Yargıtay 1.Ceza Dairesince verilen 12/Aralık/945 tarihli kararla Genelkurulun 5/Ağustos/933 günlü karar arasındaki mevcut mübayenetin kaldırılması için dava dosyası (İnanların Birleştirilmesi) istemile savcılığın 6/Aralık/945 tarihli tebliğnamesile gelmiştir.
TEBLİĞNAMEDE: Mahkemenin teşkilinde As.Us. 28. maddesinin verdiği selahiyete istinaden 31. madde hükmünden inhiraf olunması (yani başkanın 1 derece dün rütbede bulunması) sebebinin hükümde izah olunmamasının bir bozma sebebi teşkil edemeyeceği As. Yargıtay Genelkurulunun 5/Ağustos/933 gün ve 184/457 sayılı kararı ile teessüs eden ve müstekaran devam eden içtihadından başka yine zaruri sebepler olmadıkça mahkemenin Yüzbaşı rütbesindeki bir subayın başkanlığı altında teşkil edilmesi hususunun kanuna muhalif olduğu hakkındaki savcılığın itirazı da 12/Aralık/944 gün ve esas 3698 ve karar 3972 sayılı Genelkurul kararı ile reddolunmuştur.
Dairenin 12/Kasım/945 gün ve 4383/5434 sayılı kararı evvelki Genel kurul kararlarına mugayir olduğundan As. Us.248.maddesinin 1 Nolu fıkrasına tevfikan kararların birleştirilmesi için dosyayı Genel kurula sunarım.
YARGITAY GENELKURUL KARARI
Savcılığın itirazına karşı Yargıtay Genel Kurulunun verdiği 3698 esas, 3972 karar sayı ve 12/Aralık/944 tarihli kararı gerekçesinin Yargıtay Genel Kurulunun daha evvelce verdiği 5/Ağustos/933 gün ve 184/457 sayılı karara dayandığı görülmüştür. Bu sayılı karar ise 8/May./933 gününde verilmiş olup sonuç itibarile (mahkemenin teşkilindeki zaruretin kararın gerekçesinde açıklanmış olmasına ve kurulan zaruret halinde ne suretle teşkil edilebileceğinin takdiri kanunen adli amirin yetkisine dahil bulunmasına nazaran vaki itirazin reddine) dairdir.
Savcılığın itirazi ise kısmen Yargıtay Genel Kurulunun 11/Mayıs/933 gün ve 498/497 sayılı kararına dayanmaktadır. Bunda da sonuç itibarıyle (Alay mahkemesinin As. M.U. K.25. maddesine göre kurulması mümkün olmayıp 28.maddeden istifade zarureti hasıl olursa bu zaruretin ve askeri manilerin adli amir tarafından takdir olunacağına ve bu mahkemelerin teşkilinin idari bir emirle vaki olup adli bir karar mahiyetini haiz olmayan bu kabil hallere karşı kanuni yollara baş vurma yetkisi ve imkanı da olmadığından ve duruşmadan evvel hadis olan bu gibi hallerin mahkeme tutanağında gösterilmesi lazım geleceğine dair de kanunda bir sarahat da bulunmamasından bu noktanın hükme tesiri olacak derecede kanuna ayrışıklık teşkil etmiyeceğinden) ibarettir.
As. M.U. K.28. maddesinin Alay Mahkemelerinde olduğu gibi As. M.U. K.37. maddesindeki açıklığa göre Tümen ve Kolordu mahkemelerinde de göz önüne alınabileceği açıkça anlaşılmaktadır.
Buna göre bu mahkemelerin kurulunda 28.maddeden istifade icabettiği takdirde aynı kanunun 140.maddesine göre adli amir tarafından verilecek olan emir de mahkemenin kuruluşunda 28.maddeden istifade edilmesi sebebinin yazılması lazım geleceği aşikardır. Ve bu husus 8/May/933 tarih ve 184/457 sayılı Genel Kurul kararının muhalif mefhumundan da anlaşılmaktadır. Esasen As. M.Us. K.200 ve 203.maddelerine göre tutanak ve hüküm fıkrasına kamu emniyet ve itimadının temini için mahkeme kurulunun adları ve rütbeleri yazılacağından 28.maddeden istifade olunarak olağanüstü kurulan bir mahkemede de bu şekilde kuruluş sebebinin açıklanması tabii görülmektedir.
Ancak: yalnız Tümen, Kolordu ve daha yüksek komutanlar ve muadilleri yanlarında kurulacak subay mahkemeleri başkanlarının Binbaşıdan ve erat mahkemeleri başkanlarının ise Yüzbaşıdan aşağı olamıyacağı sonradan yayınlanan kanunla menedilmiş olduğundan bu mahkemelerde As. M.U. K.28 nci maddesinden istifade imkanları bu suretle kayıtlandırılmış ve bu itibarla 28 nci maddenin ancak; 24/May./944 tarihinde yayınlanan 4563 sayılı kanunla değişen 31.M.nin koyduğu esas dahilinde uygulanması lazım geleceğinde tereddüt kalmamıştır.
Sonuç olarak;
As. Mahkemelerin 28. maddeye göre teşkili takdirinde bu hususun adli amirin mahkemenin kurulması hakkında vereceği emirde belirtildiği gibi duruşma tutanakları ve hüküm gerekçesinde de yazılması ve bu hükmün tümen ve daha yukarı mahkemelerde ancak 31. maddenin değişen son şekli dahilinde uygulanması lazım geleceğinden Genel Kurulun 12/Aralık/944 tarih ve 3698/3972 sayılı kararıle 1.Ceza dairesinin 12/11/945 tarih ve 4383/5434 sayılı kararlarının (İnanların birleştirilmesi yolile) ve As. M.Us. K.248. maddesinin 1. fıkrasına dayanılarak bu şekilde birleştirilmesine 18/Aralık/945 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy