(1632 S. K. m. 84)
As. C.K.nun 84. maddesinin tatbikinde Askeri Temyiz Mahkemesi 1.Ceza Dairesinin 23/Mayıs/952 tarih ve esas 429 karar 722 sayılı kararile ayni dairenin 15/Kasım/955 tarih ve esas 3231 karar 1654 sayılı kararları arasında mübayenet bulunduğundan bahisle Askeri Temyiz Mahkemesi Başmüddeiumumiliğinin bila tarih ve 3231/3368 ve buna ek 30.1.956 tarihli tebliğnamelerile işbu mütebayin kararların birleştirilmesi zımnında umumi hey'ete tevdi edilmiş olan dosya ve kararlar üzerinde tetkikat yapılarak gereği düşünüldü:
As. C.K.nun (yalan yere veya usulsüz şikayet edenlerin cezaları) matlabı altında topladığı 84.maddesi hükmü iki fıkrayı ihtiva etmektedir.
Birinci fıkra; doğru olmadığını bildiği iddialarla şikayete kalkışanlar hakkında olup cezası yedi günden üç aya kadar hapistir.
İkinci fıkrası ise; Yalan yere şikayet teaddüt ettiği veyahut musırran vaki olduğu veya şikayet için muayyen olan usul ve yollardan ayrıldığı veyahud şikayet muayyen müddetlerden sonra yapıldığı takdirde suçluya maktuan üç ay hapis cezası verilmektedir.
Kanunumuz şikayetin tarifini yapmamaktadır. Dahili hizmet kanunun 25.maddesi (herhangi askeri bir şahıs, gerek hizmete ve gerek zati işlere aid kanun ve nizamların kendisine vermiş olduğu hak ve selahiyetler herhangi bir suretle haksız olarak ihlal edilirse veya ihlal edildiğini zannederse şikayet etmek hakkını haizdir.) şeklinde şikayeti tarif etmiş ve 26.maddede de şikayetin usulünü göstermiştir. 27. md. toplu olarak yapılan şikayetin yasak olduğu 28. maddede şikayetin reddi halinde şikayetçiye bu yüzden ceza verilmiyeceği, ancak şikayet ederken şikayetçi bir suç işlemiş veyahud bir disiplin tecavüzünde bulunmuşsa ayrıca mes'ul olacağı tasrih edilmiştir. Bu suretle vazıı kanun bir haksızlığın ve buna sebebiyet verenlerin meydana çıkarılmasını terviç ederken toplu olarak şikayeti yasak etmiş olduğuna göre bu noktanın As. C.K. ile müeyyidelendirilmesi lazım gelirdi. Bu cihet As. C.K.nunda suç telakki edilmediğine göre Dahili Hizmet kanunun tarifatına uygun olan ve yasaklar dışında kalan bir şikayetin tecrimi cihetine gidilmesi gayri mümkün görüldüğünden 84. maddenin cezalandırdığı fiillerin nelerden ibaret olduğunu şu yolda tahlili imkan dahiline girmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında doğru olmadığı bilinen iddialarla şikayet cezalandırmaktadır.
Maddenin ikinci fıkrası ise yalan yere yapılan şikayetin dört safhaya irca edilen mevsuf şeklini irae etmektedir.
Şöyle ki: 1 - Yalan yere şikayet taaddüt ederse,
2 - Yalan yere şikayet musırran vaki olursa,
3 - Yalan yere şikayet muayyen olan usul ve yollardan ayrılınarak yapılırsa,
4 - Yalan yere şikayet muayyen müddetlerden sonra vaki olursa birinci fıkradaki suçun ağır şekli tekevvün etmekte bulunduğundan cezası da üç ay hapis olmak suretile birinci fıkradan daha ağır bir mahiyet arzetmiş olmaktadır.
Bu mutaleanın aksi düşünüldüğü takdirde ise; usulsüz yapılan haklı bir şikayetin cezasile, usulsüz ve ayni zamanda doğru olmayan ve böyle olduğu şikayetçi tarafından da bilinen bir iddia ve şikayetin ayni ceza ile cezalandırılmış olması gibi gayri adil bir neticeye varılmış ve birinci fıkradaki cezaya göre bir ahenksizlik ve insicamsızlık kabul edilmiş olur.
Diğer taraftan kanunumuzun neşri tarihinde mer'i bulunan hizmeti dahiliye nizamnamesinde şikayetler için muayyen bir müddet kabul edilmiş olduğu için yalan yere şikayetin muayyen müddetlerden sonra yapılması hali de ceza tehdidi altında bulundurulmuş ise de halen yürürlükte olan Ordu Dahili Hizmet Kanununda şikayet böyle bir müddete tabi tutulmamış bulunduğuna göre bu halin de bu gün için bir tatbik kabiliyeti kalmamıştır.
NETİCE İTİBARİLE: Hakikate uygun olan bir şikayette muayyen olan usul ve yollardan ayrılındığı takdirde bu fiile As. C.K.nun 84. maddesinin tatbikine imkanı kanuni olmadığına, ancak disiplin tecavüzü fiillerden addi mümkün bulunacağına, mevcud içtihadların tebliğnameye uygun olarak bu esas dahilinde ve As. Us. 248. Md. gereğince birleştirilmesine 23.3.956 tarihinde ekseriyetle karar verildi.
MUHALEFET SEBEBİ: As. C.K.nun 84. maddesinin 2. fıkrasında zikredilen (şikayet için muayyen olan usul ve yollardan ayrılındığı) şıkkının mutlak olarak, doğru olmadığını bildiği iddialarla şikayete münhasır olmayıp, hakikat olan iddialarla bir şikayetin yapıldığı halde de tatbik edilebileceği kanaatile ekseriyet kararına muhalifim. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy