(765 S. K. m. 80, 571) (1632 S. K. m. 87, 90, 150)
Muhtelif suçlardan maznun Aststb.Başçavuş Halil SÜREN hakkında 1.Hv.Kv.K.Askeri Mahkemesince verilen ve 2.Ceza Dairesinin 4/12/958 tarih ve 4225/4592 karar sayılı ilamı ile kısmen bozulup kısmen de reddolunan 11/9/958 tarihli kararla ilgili dava dosyası Müddeiumumiliğin kararların birleştirilmesi talebini havi 11/2/959 günlü tebliğnamesi ile gelmiştir.
TEBLİĞNAMEDE: Kanun ve nizamın men etmediği bir hususun mevzuat hilafına men edilmesi, bu mahiyetteki emri muallel kılacağından, hilafına hareketle sivil elbiseyi labis olduğu halde men edilen bara giren maznunun hareketinin, itaatsizlik suçunu teşkil etmiyeceği; şimdiye kadar yapılan tetkikatta ve bu hususta müstekar mahiyeti iktisap etmiş içtihada aykırı mahiyette görülen ve son defa As.C.D.den sadır olan 4/12/958 tarih ve 4255-4592 sayılı kararla ilgili dosya eklidir.
Mevcut içtihatları teyit eden evvelki kararlardan en son tarihli olan 958 tarih ve 2265/2893 sayılı karar örneği bağlıdır. As.Us.K.nun 248.maddesi gereğince (Kararların birleştirilmesi yolu ile) mübayenetin giderilmesi zımnında alakalı dosyayı umumi heyete sunarım.
AS. TEMYİZ TEVHİDİ İÇTİHAT KARARI: Emre itaatsizlikte israr, inzibata mukavemet ve asarı gizlenemiyecek derecede sarhoşluk suçlarından maznun Hv.Aststb.Başçavuş Halil SÜREN hakkında 1.Hv.Kv.K.lığı Askeri Mahkemesince 11/9/958 tarihinde verilen kararda adı geçenin yasak edilen Göksu Çınarlı bar ile Gül bara girmek sureti ile emre itaatsizlik suçunu işlemesinden dolayı As.C.K.nun 87/1. Maddesi gereğince ve aynı maddeyi iki defa ihlal ettiğinden şiddet sebebi addile 14 gün müddetle hapsine ve barda sarhoşluğundan dolayı T.C.K.nun 571.maddesi mucibince 15 gün müddetle hafif hapsine ve inzibata mukavemet suçundan dolayı As.C.K.nun 90/1.maddesi mucibince 3 ay müddetle hapsine ve cezalarının içtimaı ile neticeden 3 ay 14 gün hapis ve ayrıca 15 gün hafif hapis cezasına mahkumiyetine karar verildiği görülmüş, işbu karara karşı maznunun vekili Şerafettin POLAT ile adli amirlikce yapılan temyiz itirazı üzerine riyasete sunulan dava dosyası hükmün bozulması talebi ile yazılan tebliğname gereğince adı geçen hüküm As.Temyiz Mahkemesi 2.Ceza Dairesinin 4/12/958 tarih ve 58/4225 ve karar 58/4592 sayılı ilamına göre;
A ) Askeri elbiseyi giymedikçe TCK.nun 571. Maddesini ihlal edilmemek şartı ile askeri şahısların As.C.K.nun 150/1-A maddesinde yazılı suçu işlemeleri halinde askeri mahkemelerce tecziyesi cihetine gidilemiyeceğine dair Askeri Temyiz Mahkemesi tarafından 4/4/959 tarihinde verilen 649/61 sayılı tevhidi içtihadı cümlesinden olmasına maznunun da zati hadisede sivil elbise giydiği halde yasak olan barlara girdikten sonra mezkur mahalde TCK.nun 571.Maddesini ihlal eder şekilde sarhoşluk fiilini irtikap ettiğinin kabul edilmesine göre bu fiilinden dolayı mercii mahkemesinin sivil adliye mahkemeleri vazifeli iken bu cihetin düşünülmediğine müteveccih adli amirliğin 3 No.lu itirazı ile maznunun yasak olan mahallere girmek hususundaki hareketi ile tek kasıt altında kanunun aynı hükmünü defaatle ihlal etmiş olacağına göre TCK.nun 80.maddesinin tatbikinde zuhul edildiğine müteveccih 1 no.lu temyiz itirazı veçhile hükmün itirazen bozulmasına; ve gerek adli amirin ve gerekse maznunun bu cihetler dışında kalan temyiz itirazlarının REDDİNE karar verildiği görülmüştür.
Askeri Temyiz Mahkemesi Müddeiumumiliğin 11/2/959 tarih ve esas 58/4225 ve karar 58/4387 sayılı tebliğnamesi ile mezkur karara aykırı olarak Askeri Temyiz Mahkemesi 2.Ceza Dairesince müttehaz 9/7/958 tarih ve Esas 58/2265 ve karar 2893 sayılı ilamından bahisle her iki kararın birleştirilmesi yolu ile mübayenetin giderilmesini talep etmiş bu talep üzerine dava dosyası ve bu mevzuda verilen kararlar umumi heyetçe tetkik edildikte:
As. C.K.nun 150. Maddesinin (B) bendi askeri elbiseyi labis olduğu halde askeri şahısların haysiyete dokunan mahallere girmelerini sureti katiyede men etmiş ve bu gibileri tecziye etmiştir. Bu maddenin ihtiva ettiği sarahatın mefhumu muhalifinden çıkan mana askeri şahısların sivil elbiseli oldukları zaman böyle yerlere girmelerinin yasak edilmemiş olması keyfiyetidir.
Binaenaleyh maddi hareket böyle olunca kanunun menetmediği bir fiilin selahiyetli makam tarafından verilen emre müsteniden yasak edilmesine mevzuat hükümleri cevaz vermemektedir. Gerek As. C.K.nun ve gerekse Ordu Dahili Hizmet talimatnamesinin hükümlerine göre emrin hizmete taalluk etmesi kanun ve nizama uygun olması en önemli bir şarttır. Filhakika Garnizon K.lığı sıfat ve selahiyetini haiz kumandan tarafından mahalli garnizon mensubu askeri eşnasa verilen emrin yine kanun ve nizama uyması lazımdır. Bu sebeple gerek davanın sevk sureti ve gerekse hüküm yerinde vaki tarzı kabule nazaran sıfatı itibarı ile Astsubay sınıfından olan maznunun Ordu Dahili Hizmet Talimatının 81.Maddesi ile Ordu Kıyafet Kararnamesinin 5.Maddesinde yazılı amir hükümler muvacehesinde (Astsubayların görev dışında sivil elbise giyebileceklerini) kabul etmekle beraber Askeri Temyiz Mahkemesi tarafından 21/11/953 tarihinde verilen Esas 1530 sayılı içtihadı ile de (talimat hükümlerine riayetsizlik, emre itaatsizlik suçunu teşkil etmez) ve ayrıca yine Askeri Temyiz Mahkemesinin 4/12/957 tarih ve 57/3829 sayılı kararında da (Astsubayların görev dışında sivil elbise giydikleri takdirde fiil ve hareketleri ancak disiplin tecavüzü mahiyetinde görülerek tecziye edilecekleri) kabul edilmiş ve bu suretle Askeri Temyiz Mahkemesince müttehaz 9/7/958 tarih ve esas 58/2265 ve karar 58/2893 sayılı karar kanun ve mevzuata uygun görüldüğü cihetle, buna muhalif olarak Askeri Temyiz Mahkemesi 2.Ceza Dairesince 4/12/958 tarihinde verilen esas 58/4225 ve karar 58/4592 sayılı ilamında maznun Astsubayın sivil elbise ile bara girmesi emre itaatsizlik olarak kabulüne dair verilen karar yukarıdan beri sebepleri açıklandığı veçhile kanun ve mevzuata muhalif görüldüğünden mezkur daire kararının işbu cihete müteveccih kısmının kaldırılmasına ve tetkik konusu edilen kararların As. Us. K.nun 248/3. Maddesi mucibince tebliğname veçhile BİRLEŞTİRİLMESİNE 9.10.959 tarihinde ittifakla karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy