(1111 S. K. m. 51)
I- KONU: Bakaya suçunun teşekkülünde yabancı şubelerce çıkartılan davetiyelerin esas ittihaz edilmesi lazım geleceğine ve yerli şubelerce mükellefe veya yakınlarına sevk için yapılacak tebligatın bakaya suçunun teşekkülüne mesnet ittihaz edilemeyeceğine dair olan Askeri Temyiz Mahkemesi umumi heyetinin 24.10.1958 gün ve 1958/2065 esas, 58/123 karar sayılı kararının değiştirilmesinin Başsavcılık tarafından teklif edilmesidir.
II- KONUNUN GÖRÜŞÜLMESİ: 127 sayılı kanunun 13 ncü maddesinin son fıkrasına göre yapılmış olan mezkur teklifin kurulda görüşülmesi oybirliği ile kabul edilmiştir.
III- İNCELEME: 1-(Bir mükellefin askere sevk ve celbide dahil olmak üzere bilumum Askeri Muamelatının kayıtlı bulunduğu Askerlik Şubesince yürütülmesi esası Askerlik Kanunu ile derpiş edilmekle beraber mezkur kanunun 51 nci maddesinde yabancı askerlik şubesinin askere celp ve sevkleri zamanlarında yabancı erat hakkında yerli mükellefler gibi bu işlere müteallik bilumum muamelatı ifa ile mükellef olduklarının musarrah bulunmasına ve bir mükellefin kanunun müsaadesine dayanarak herhangi bir askerlik şubesine yabancı olarak kaydını icra ettirmekle esas şubesi ile olan temas ve irtibatını bu yönden kesmiş sayılacağına binaen, bu gibi mükelleflerin bakayalık suçlarının teşekkülünde yabancı şubelerce çıkartılan davetiyelerin esas ittihaz edilmesi lazım geleceğine ve yerli şubelerce mükellefe veya yakınlarına sevk için yapılacak tebligatın bakayalık suçunun teşekkülüne mesnet ittihaz edilemeyeceğini ve mütebayin içtihatların bu suretle telifine) dair olan Askeri Temyiz Mahkemesi umumi heyetinin 24.10.1958 gün ve E.58/2065,K.58/123 sayılı kararı,
2-(Askeri sevk davetiyesinin bizzat maznun tebliğ olunduğu kendisinin inkarına rağmen bilirkişi raporu ve diğer delail ile sübuta erdiğine ve maznunun son yoklaması yabancı şubede yaptırmış olması keyfiyeti de esas şubesince bizzat kendisine yapılan tebligatın muteber sayılmamasını icap ettirmeyeceğine göre müddeiumumiliğin varid görülmeyen itirazinin reddine) dair olan Askeri Temyiz Mahkemesi Umumi Hey'etinin 22.7.1960 gün ve 60/1322-54 sayılı kararı,
3-Bakaya kalmak suçundan sanık Er Ahmet ZİNDANCI hakkında Kara Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesince Askeri Yargıtay Umumi Hey'etinin birinci maddede yazılı kararına ittiba olunarak verilen beraat hükmünün tastikine dair olan birinci Dairenin 21.12.1964 gün ve 64/1401-1416 sayılı ilamı,
4-(Askerlik Kanununun 51 nci maddesi Askerlik Şubelerine yabancı mükelleflerin yoklamalarını yapmak vazifesini tahmil ettiği ve esas şubelerin yerli mükellefler namına çıkartmış olduğu çağrı cetvellerinin kendilerine veya yakınlarına tebliğine mani bir hüküm bulunmadığı, bu mükellefiyetin esas askerlik şubelerine ait bulunduğu bu hususta değişik görüşlerin mevcut olduğu,
Askerlik Kanununun 51 nci maddesine tevfikan yabancı askerlik şubesince yapılan muamele aracılıktan ibaret olup ilk ve son yoklama belgelerini mükellefin esas şubesine göndermek olduğu, mükellefin esas şubesince namına çıkartılan davet cetvelinin kendisine veya yakınlarından birine tebliği ve tebliğin muteberiyeti için bu halin kafi olduğu tabii bulunduğundan 24.10.1958 tarihli umumi hey'et kararının değiştirilmesinin bir zaruret halini aldığına dair olan Başsavcılığın 11.1.1965 gün ve 1965/36 sayılı yazısı,
5- Raportör Üyenin konu ile ilgili muhtırası,
Okunup, ilgili mevzuat ve gerekçeleri tetkik edildi.
IV- MÜZAKERE VE GEREKÇE: 1-1111 sayılı askerlik kanununun umumi hükümlerine göre, askerlik mükellefiyetine tabi kişinin yoklama ve sevk işlemleri nüfus kütüğüne kayıtlı olduğu ikametgâhı Askerlik Şubesi tarafından yapılmaktadır. Ancak mükellefin nüfus kütüğünde kayıtlı olduğu ikemetgahında daimi olarak kalamıyacaği, çeşitli sebeplerle yer değiştirileceği tabii bulunduğu cihetle, hem asker alma hizmetinin süratle yürütülmesini temin, hem de mükellefe kolaylık sağlaması bakımından yer değiştiren mükellefin fiilen bulunduğu mahallin askerlik şubesince yabancı olarak kaydının yapılarak askerlik işlemlerinin takip edilmesi ön görülmüş ve Askerlik Kanununun 51 nci maddesi ile bu şubeler (Yoklama ve asker toplanması zamanında kendi şubeleri eratı hakkında yaptıkları işlemi yabancılar hakkında da yapmağa ve sonucunu şubelerine haber vermeye mecbur) tutulmuşlardır.
2- Askerlik şubeleri yoklama ve asker toplanması zamanında yabancılar hakkındaki işlemleri de ifaya mecbur olmakla beraber, yetkileri sınırlı olup, esas yerli askerlik şubelerine yardımcı ve aracı olarak vazife görmektedirler. 1111 sayılı Askerlik Kanununun tatbikatına dair talimatın 51 nci maddesinde (davet asıl şube için esastır)kaidesini vazedilmiş olması da davet yetkisi yönünden bu görüşü teyid etmektedir. Nitekim mükellefin tertip yeri de yabancı şube tarafından yerli şubesinden istenilmektedir. Bu sarahat muvacehesinde; mükellefe esas askerlik şubesince usulüne göre çıkarılan askere sevk davetiyesinin zamanında tebliğinin muteber olacağı kanuni bir keyfiyettir. Ayrıca; maksat mükellefi zamanında şubeye çağırıp askere sevkinin temini olduğuna göre, her iki şubenin de bu husustaki faaliyetlerinin kabul edilmesinde bir mahzur görülmemektedir.
III- SONUÇ VE KARAR: Yukarıdan beri izahı oluna gelen sebepler muvacehesinde,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: 1- İlk ve son yoklamalarını yaptırdığı Askerlik Şubesinde yabancı olarak kayıtlı bulunan mükellefin askere sevki hususunda gerek asıl (yerli) ve gerekse yabancı askerlik şubesi tarafından usulüne uygun olarak yapılan tebligatın bakaya suçunun teşekkülü için muteber addedilmesine,
2-Yoklamalarını yabancı olarak başka askerlik şubesinde yaptırmış bulunan mükelleflerin askere celp ve sevkleri için tanzim edilen davetiyenin en son bildirilen adresinde kendisine veya oradaki akrabalarına tebliği cihetine gidilmeden yerli şubesi tarafından aynı mahaldeki akrabalarına tebligat yapılmamasına,
3- Tebligatın her iki şube tarafından yapılması halinde, yapılan ilk tebligatın nazari itibara alınmasına,
4- Konu ile ilgili ve çeşitli görüşleri muhtevi kararların bu suretle düzeltilerek birleştirilmesine 26.03.1965 günü oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy