(2709 S. K. m. 125) (926 S. K. m. 117, 118, 119, 120, 121) (1602 S. K. m. 21)
Davacının yurt dışı sürekli göreve atandırılmama işlemi ile bu işlemin sebebi olarak değerlendirdiği sicillerindeki menfi hükümlerin ve 1977 yılı birinci ve ikinci sicil amirlerinin verdikleri sicil notları ile menfi kanaatlerin iptalini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Öncelikle yurtdışı sürekli göreve atama işlemlerinin hukuki dayanağını ele almak gerekmektedir. Subay ve Astsubayların atama ve yer değiştirmeleri 926 sayılı TSK. Personel Kanununun 117-121 nci maddelerinde düzenlenmiştir. Kanun yurtdışı sürekli görevlere personel ataması konusunda bir hüküm getirmemiştir. Kanunun 118 nci maddesinde Subay ve Astsubayların atama ve yer değiştirmelerinde hizmetin aksatılmadan yürütülmesinin temel prensip olarak gözönünde tutulması gerektiği ifade edildikten sonra, 119 ncu maddede atanma ve yer değiştirmelerde dikkate alınacak sair hususların Milli Savunma ve İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte düzenleneceği belirtilmiştir. Bu madde hükmü gereğince hazırlanıp yürürlüğe konan TSK. ne Mensup Subay ve Astsubayların Atanma ve Yer Değiştirmeleri Hakkındaki Yönetmelik'in 29 ncu maddesinde Askeri Ataşeliklere ve Milletlerarası anlaşmalara göre yurt dışında açılmış kadrolara atanacak personelin seçimlerinin özel yönergelere göre yapılacağı belirtilmek suretiyle bu husus idarenin takdirine bırakılmıştır. İdare bu takdir yetkisini kullanırken göz önünde tuttuğu esasları ve prensipleri ve uygulamada birliğin sağlanabilmesi için seçimin ne şekilde yapılacağını düzenleyici bir işlem şeklinde belirlemiş ve Genelkurmay Başkanlığınca düzenlenen Yurtdışı Sürekli Görev Yönergesini (MY 52-1) hazırlayarak yürürlüğe koymuştur.
Bu yönerge esaslarına göre, 1990-1991 yılı Genel Dil Sınavlarından sonra yapılan yurtdışı sürekli göreve personel seçimi işlemlerinin hukuka uygunluk denetimi, celbedilen dökümanların ve Ara Kararla temin edilen bilgilerin de incelenmesi suretiyle yapılmıştır. Burada gözden uzak tutulmaması gereken husus; idari yargı yetkisinin, idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, yerindelik denetimi yapılamayacağı ve idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğidir (Anayasa Md.125 ve 1602 S.K.Md.21).
Yönergenin 8 nci maddesinin (a) fıkrasına göre tesbit edilen ve İngilizce lisanından Kara Kurmay Subay gönderilecek yurtdışı kadro miktarı (19) 'dur.
K.K.K.lığı Yönergenin 8 nci maddesinin (b) fıkrasına göre Aday Bilgi Çizelgesini tanzim ederek Gnkur. Personel Başkanlığına göndermiştir. K.K.K.lığı bu safhada davacıyı sicilindeki menfi hükümlere rağmen yurtdışı görev için uygun görülmeyen personel olarak değerlendirmemiştir.
Gnkur. Personel Başkanlığı Yönergenin 10 ncu maddesinde belirtilen şekilde, Genel Dil Sınavında geçerli baraj notunu aşan personeli değerlendirme notlarının büyüklüğüne göre sıralamaya tabi tutmuştur. Hazırlanan Aday Özet Bilgi Defterinde davacı (77) Kara Kurmay Subay (İngilizce) içersinde 78.92 Genel Dil notu ve 227.82 Değerlendirme Notu ile 10 ncu sırada bulunmaktadır.
Yönergenin 11 nci maddesinin (a) fıkrasına göre, Genelkurmay Personel Başkanlığı Aday Özet Bilgi Defterindeki sıralama, kadro özellikleri ve davacının mesleki safahatı dikkate alınarak davacı AFSOUTH P.P.Bşk.lığı PI.Ş.Savunma 1 nci. Ks. A.liği kadrosuna 1 nci öncelikli asil aday olarak yerleştirilmiştir. Bu işlem yapılırken, Yönergenin 12 nci maddesinin (o) (2) bendinde Seçim Kuruluna verilen Nitelikleri bakımından tereddütler bulunan personelin adaylığı hakkında karar verir yetkisinin kullanılabilmesi için, sicilinde 4 adet menfi hüküm bulunan davacı yanında aynı kadroya değerlendirme notuna göre sıralamada 14 ncü sırada bulunan ve davacıdan sonra rütbesi davacıya en yakın olan Top. Kur. Yb. ................ (1969- 14) 2 nci öncelikli aday olarak gösterilmiştir. Bu suretle yönergenin 11 nci maddesinin (d) fıkrasına göre hazırlanan seçim defterinde davacı ve Top. Kur.Yb. ................ asil adaylar olarak gösterilmiş ve defter Seçim Kurulunun seçim çalışmalarında kullanacağı bir doküman haline getirilmiştir. Kadroların yedek adayları ise ayrı bir defterde toplanmıştır. Bu safhada, davacı gibi menfi nitelikleri bulunan ve değerlendirme notuna göre sıralamada 5 nci sırada bulunan Tnk.Kur.Albay ................' da Genelkurmay Başkanlığında bulunduğu görevin mahiyeti de göz önünde tutularak Gnkur.AKKUM Dairesi Temsilciliği Askeri Danışmanı kadrosuna 1 nci öncelikli asil aday olarak gösterilmiştir. Tnk.Kur.Alb. ................'nun menfi kanaatleri bulunduğu için sıralamada 24 ncü sırada bulunan ve 1987 yılından beri Gnkur. Genel:, Plan ve Prensipler Başkanlığı Strateji Kuvvet Plan Dairesinde AKKUM Projesinin muhtelif safhalarında başlangıçtan beri çalışan ve yurtdışı toplantılarına katılan proje subaylarından biri olan Mu.Bnb. ................ 2 nci öncelikli aday olarak gösterilmiştir.
Yukarıda ifade edildiği gibi, İngilizce lisanından Kara Kurmay Subay gönderilecek kadro miktarı 19'dur. Özet bilgi Defterindeki sıralamama göre kadrolara personel yetiştirilirken, daha önce yurt dışında bulunması sebepleriyle sıralamanın 1 nci, 3 ncü, 4 ncü ve 20 nci sıralarındaki subaylar aday gösterilmemiştir.
Top.Kur. Yb. ................'da AFSOUTH Napoli/İTALYA kadrosuna 2 nci öncelikli aday gösterildiğinden 24 ncü sıradaki Mu.Kur.Bnb. ................ böylece aday olabilmiştir.
Buraya kadar incelenen hususlar Seçim Kurulu çalışmalarına kadarki safhayı kapsamaktadır.
Görüldüğü gibi, davacı Seçim Kurulu çalışmalarına 1 nci öncelikli aday olarak girmiştir. Davacı da, dava dilekçesinde K.K. ve Gnkur.Per.Bşk.lıklarının yanlış işlemlerini öne sürmesi- ne rağmen, savunmaya cevap layihasında K.K.K.lığının ve Gnkur.Per.Bşk.lığının adil davrandığını ifade ederek bu safhaya kadarki çalışmalarda uyuşmazlığı sürdürmemiştir.
Seçim kurulunun teşkili, Çalışma Şekli ve Görevlerini düzenleyen Yönergenin 12 nci maddesinin (c) fıkrası Seçim Kurulunun görevlerini belirlemiştir. Buna göre Seçim Kurulu:
- Seçim defterindeki adayların, yönergede yer alan esaslara uygunluğunu saptar.
- Nitelikleri bakımından tereddütler bulunan personelin adaylığı hakkında karar verir.
- Her üç Kuvvetten de personel gönderilebilecek kadroların dağılımını tesbit eder.
- Her kadro için adayların, Gnkur. Başkanına sunulmak üzere, nihai seçimlerini yapar.
Bu görevler ele alındığında kurulun kuvvet komutanlığı ve Gnkur. Personel Bşk.lığı tarafından yapılan aday seçimi ve yerleştirilmesi ile ilgili tesbitleri ile bağlı olmadığında, kesin işlem makamının onayına sunmak üzere bu belirlemede değişiklik yapmak yetkisini haiz olduğundan kuşku bulunmamaktadır.
Yönergenin 120 (2) bendine göre Seçim Kurulunun görevlerinden biri de, nitelikleri bakımından tereddütler bulunan personelin adaylığı hakkında karar vermektir. Bir diğer ifade ile, Seçim Kurulu adayların menfi hükümlerini de değerlendirerek karar verecektir. Bu bağlamda, davacının Gnkur. Bşk.lığı Seçim Kurulunun K.K.K.lığınca yurtdışı seçimi için geçersiz kıldığı olumsuz niteliklere göre işlem yapması yönergeye aykırıdır iddiası yerinde görülmemiştir. Zira, Yönergenin 13 ncü maddesinin (b) fıkrası, personelin her türlü dış görevlere atanması, en son ve kesin olarak Genelkurmay Başkanının yetkisindedir hükmünü taşımaktadır. Bu bağlamda, seçim Kurulu kesin karar mercii olmayıp, Genelkurmay Başkanına Seçim karar teklifleri arz eden bir kurul mahiyetindedir. Nitekim 29 NİSAN 1991 tarihli Seçim Tutanağında, Sonuçların Gnkur.Bşk.na arz edilmesine karar verilmiştir denilmiştir. Kesin onay makamına teklif götüren bir kurulun adayların bütün niteliklerini tekrar gözden geçirmesi tabiidir.
Seçim Kurulunun üzerinde çalıştığı dokümanlarda asil ve yedek adaylar, belirlenen kadrolara yerleştirilen ve değerlendirme notuna göre sıralanan, kadro miktarı kadar personeldir. Kara Kuvvetleri Komutanlığına ait görev yerlerinden AFSOUTH P.P.Bşk.lığı PI.Ş.Savunma 1 ncı.Ks. NAPOLI/ITALYA kadrosuna 1 nci öncelikli aday olarak gösterilen davacı, Seçim Kurulunca dört adet menfi niteliği ve bu niteliklerin mahiyeti itibariyle yurtdışı diğer görev yerleri için uygun bulunmamıştır. Menfi nitelikleri nedeniyle aday gösterildiği, yurtdışı kadroya seçilmeyen bir personelin, başka bir yurt dışı kadroya aday gösterilmemesinde ve seçim için yeniden değerlendirilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Seçim Kurulu davacının aday olduğu kadroya 2 nci öncelikli aday Top.Kur. Yb. ................ 'nın seçilmesini kesin onay makamına önerme kararı almıştır. Davacı ile seçilen personelin değerlendirme notu farkı 2.31; Genel Dil Notu farkı ise 4.97' dir. Bu farklar davacı lehine iken, davacının sicilinde 4 adet menfi kanaat bulunmaktadır. Seçilen personelin ise menfi kanaat bulunmamaktadır. Bu tablo karşısında AFSOUTH P.P.Bşk.lığı PI.Ş.Savunma Incl.Ks.A.liğine 30.8.1991 tarihinde Albay olacak Top.Kur. Yb. ................ 'nın aday olarak kesin onay makamın teklif edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Seçim Kurulunun Seçim Tutanağına göre, Gnkur.AKKUM Daimi Temsilciliği Askeri Danışmanı kadrosuna Tnk.Kur.Albay ................ veya Mu.Kur.Bnb. ................ arasında bir tercih yapılmayıp, karar Genelkurmay Başkanına bırakılmıştır. Mu.Kur.Bnb. ................ değerlendirme notu sıralamasına göre yurt dışı görevadayı olduğu için aynı zamanda BELGRAD Kr. Ataşeliğine de adaydır. Nitekim Seçim Kurulu BELGRAD Kr.Ataşeliğine asil aday olarak Mu.Kur.Bnb. ................ 'nu teklif etmiştir.
Seçim Kurulunun kararı Genelkurmay Başkanına arz edilirken, Genelkurmay Başkanı AKKUM Daimi Temsilciliği Askeri Danışmanı kadrosuna asil aday Tnk.Kur.Albay ................ 'yu seçmemiş ve takdir hakkını 2 nci aday Mu.Kur.Bnb. ................ lehinde kullanmıştır. Bu neticeye göre Mu.Kur. Bnb. ................ 'nun asil aday olduğu BELGRAD ataşeliği kadrosunda asil aday boşalması olmuş ve Özet Bilgi Defterindeki sıralamaya göre asil adaylığa personel yerleştirilmiştir. Sıralamaya göre bu adayın sıralamanın 25 nci sırasındaki subay olması gerekirken, BELGRAD Ataşeliğinin teşkilatı ve Yönergenin 11b (7) bendi hükmüne göre bu personel aday olmamıştır. Bu uygulamada hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu kez sıralamada 26 ncı sırada bulunan aday BELGRAD Kr. Ataşeliği kadrosu için 2 nci öncelikli aday olarak kesin işlem makamına sunulmuştur. Kesin işlem makamı olan Genelkurmay Başkanı kendisine aday olarak sunulan adayın-seçimini onaylamıştır. Bir diğer ifade ile, takdir hakkını yedek adaylardan biri yerine değerlendirme notu sıralamasına göre en yakın adayın lehine kullanmıştır. Bu aday listenin 26 ncı sırasındaki Top.Kur.Albay ................ 'tur. Yönerge hükümlerine göre seçim işlemlerinin tamamlanması açısından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacı önceki yıllarda menfi kanaatleri haiz olan bazı subayların yurt dışı göreve seçildiklerini; kendisinin seçilmemesi durumunun takdir yetkisinin yerinde kullanılmadığını gösterdiğini öne sürmekte ise de, dava konusu olmayan ve denetlenen uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan önceki ve üçüncü şahısları ilgilendiren işlemlerin derderst davada karara dahil edilmesi idari yargı ilkelerine uygun düşmediği nedeniyle değerlendirilmemiştir.
BELGRAD Kara Ataşeliğine seçilen Top.Kur.Albay ................ yurt dışı göreve seçilirken davacının seçilmemesi:
Davacının menfi kanaatler açısından emsal aldığı Top. Kur. Albay ................'un menfi kanaatlerinin sayısı 2'dir ve aynı sicil dönemi içinde (1984) 1 nci ve 2 nci sicil üstleri tarafından verilmiştir.
Kanaatler mahiyetleri itibariyle de farklıdır. Esasen Sb. Sicil Yönetmeliğinin Ek madde 8 ve Ek Geçici Madde 1'in yürürlüğe girdiği 16.7.1984 tarihinden önceki sicillerinde yer alan menfi kanaatlerin komisyon tarafından incelenerek herhangi bir göreve seçim ve yükselme işlemlerinde dikkate alınmayacağı yönünde bir kararın da tesis edilmiş olması gerekmektedir. Anılan subayın Sb. Sicil Yönetmeliğinin EK 8 ve 9 ncu maddelerinin yürürlüğe girdiği 16.7.1984 tarihinden sonra da menfi kanaati bulunmamaktadır.
Top.Kur.Albay ................ 'un seçim prosedürü suretle dahil olduğu yukarıda incelenmiştir. Bu prosedür neticesi Genelkurmay Başkanın anılan subayın müspet ve niteliklerini değerlendirerek takdir yetkisini kullanımı kesin atamasını onaylamıştır. Davacı Genel Dil Sınavı no değerlendirme notu itibariyle 3 yıllık NATO görevine; gösterilen subay ise 2 yıllık ataşe görevine aday gösterilirdir. Bu nedenle farklı görev yerlerine aday gösterilen, nitelikleri farklı olan Top.Kur.Albay ................'un seçiminde kullanılan takdir yetkisinin görülen dava ile ilgisi bulunmamaktadır.
Yukarıda izah edilen nedenlerle, davacının yurtdışı sürekli göreve atandırılmaması işlemi ile bunun dayanağı olan sicillerindeki olumsuz kanaatlerin bulunması işlemi tüm yönleriyle mevzuata ve hukuka uygun bulunduğundan, yasal dayanağı olmayan DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy