(3269 S. K. m. 10, 12, 13) (Uzman Erbaş Yönetmeliği m. 10)
Davacı 18 Mart 1993 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Uzman Çavuşluk Sözleşmesinin, emre itaatsizlik suçundan beraat ettiği ve başkaca da hiçbir suçunun olmadığı halde düşük sicil aldığından bahisle feshedildiğini, Uzman Çavuş Yönergesine (39-5) göre de Aralık 1992 tarihinde verilmesi gereken sicilin 4 ay sonra verilmesinin mümkün olmadığını iddia ve sözleşmenin feshi işleminin iptaline, fesih tarihinden itibaren aylık ve diğer özlük haklarının ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Uyuşmazlığa konu olanla ilgili düzenleme getiren 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 12 nci maddesi; Görevde başarısız olanlarla, kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilmeme halleri ve bunlara yapılacak işlemler çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir Hükmünü amirdir.
Bu kanuna dayalı olarak çıkartılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 10 ncu maddesi de; Uzman Erbaşlar aşağıda yazılı esaslara güre her yıl kademe terfi yaparlar.
Kademe terfi şartları şunlardır;
1. Bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olmak,
2. 10 yıl içinde olumlu sicili bulunmak,
3. Bulunduğu rütbede ilerleyebileceği bir kademe bulunmak,
Uzman erbaşlar hakkında sözleşmenin imzalanıp göreve alınmalarından sonra 9 ncu ay içerisinde EK-C' de örneği bulunan sicil belgesi tanzim edilir. Sicil belgesinde her niteliğe 10 üzerinden not verilir. Notlar tam sayı veya 1/2 kesirli olarak verilir. Sicil tam notu 100'dur. Sicil üstleri bütün niteliklere ayrı ayrı not vermek zorundadır. Sicil üstlerinin verdikleri notların toplamının ortalaması o yılın sicil notunu teşkil eder. Bölüm sonucu tam sayı çıkmaya iki hane yürütülür.
Uzman erbaşlar için sicil yazmaya yetkili sicil üstlerinin kimler olacağı, Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 5-16 ncı maddelerinde olduğu gibidir. Sicilin olumlu olabilmesi için sicil notunun sicil tam notunun % 60 veya daha fazla olması gerekir. Kademe ilerlemesi işlemleri 3 ncü sicil üstlerince yapılır ve ilgili komutalıklara bildirilir denmektedir. Yönetmeliğin 13 ncü maddesinde ise Görevde başarısız olanlar ve kendilerinden istifade edilemeyenlerden;
1. Almış oldukları sicile göre kademe terfi yapamayanların,
Bağımsız tugay, tümen (deniz ve havada eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince ordu kolordu (deniz ve havada eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirlikleri için kurmay başkanlıklarına ve Kuvvet, Komutanlıkları, J. Gn. K. Jığı, Sahil Güvenlik K. lığı, Milli Savuma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı doğrudan bağlı birlikleri için personel Başkanlıklarınca sözleşmeleri fesh edilmek suretiyle T.S.K. lerinden ilişkileri kesilir.
Sözleşmenin fesih edildiği bir yazı ile ilgili Kuvvet Komutanlığına, Jandarma Gn. K.lığına, Sahil Güvenlik K.lığına ve ilgili amirine bildirilir. Kendisine tebliğ müteakip yapılacak devir teslim ve eğer işlemlerin sonunda ilişik kesme ile fesih tamamlanır. Uzman erbaş olarak göreve başlayanlardan daha sonra bu yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işlemi uygulanır hükmüne yer verilmiştir.
Konya Sahra Depo Kh. ve Kh. Tk. K. lığı emrinde vatani görevini ifa etmekte iken başvurusu üzerine 16.1.1990 tarihinde uzman erbaşlığa geçiş başvurusu kabul edilen ve 26.2.1990 tarihinde terhis olmasını takiben 6.3.1990 tarihli sözleşme ile uzman çavuş statüsüne geçirilen davacının, Kayseri Hv. İnd. Tug. Kh. ve Kh. Bl. K. lığı emrine atandırılarak aynı birlik Ulş. ve Bak. Ks. Sahra Tls. Tam görevine fiilen başladığı, 6.3.1992 tarihine kadar iki yıl süre ile bu statüde görev ifa ettiği ve bu tarihte 2 yıllık bir süre ile sözleşmesinin yenilendiği, 11.3.1990 tarihinde emre itaatsizlikte ısrar suçundan hakkında 58. Er Eğt. Tüm. K.lığı As. Savcılığında düzenlenen iddianame ile kamu davası açtığını, davacının 9.11.1992 tarihinde işlediği iddia edilen emre itaatsizlikte ısrar suçundan veya erata emredilen şekilde doldur boşalt yaptırmamak eyleminde yapılan yargılaması sonunda, 58. Er Eğt. Tüm. K. 'lığı As. Mah. nin 26.1.1993 gün ve 1993/210-2 Esas ve Karar sayılı kararı ile sanığa yüklenen suçun konusunun bulunmadığı, maddi ve manevi unsurlarının oluşmadığı, sanığın (davacının) emirlere uygun şekilde hareket ettiği belirtilerek beraat ettiği, bu kararın arkasından davalı idarece tesis edilen 12.3.1993 tarihli işlemle, 1993 yılı sicilinin olumsuz olduğu gerekçesiyle 14.3.1993 tarihinden itibaren davacının sözleşmesinin feshedildiği, davacının bu olumsuz işlemin iptali isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtildiği üzere 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa dayanılarak çıkartılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin (R.G. 12.9.1986, s. 19219) 13 ncü maddesine göre; o yılki sicili, sicil tam notunun % 60'ının altında olduğu için kademe ilerlemesi yapamayan uzman erbaşların sözleşmelerinin feshedilmesi gerekli bulunmaktadır. Öte yandan, aynı yöneltmeliğin 10 ncu maddesi gereğince, bir uzman erbaş hakkında sicil düzenlenebilmesi için, göreve başlama tarihinden itibaren 9 ncu ayın içerisinde bulunulması da şarttır. Bu için sicilin dışında, diğer sicillerinde. Sb. ve Astsb. lar gibi her yılın Mayıs ayında doldurulmasını ise mümkün olmadığı açıktır. Çünkü TSK. bünyesindeki uzman erbaşların her birinin orduya giriş tarihi farklı olduğundan; bunların sicil dönemi de göreve başladıkları gün esas alınarak tespit edilmek durumundadır. Hal böyle olunca, her uzman erbaş için göreve başladığı tarihi takip eden 9 ncu ay sicil düzenleme zamanıdır.
Bu durum da, dava konusuna dönüldüğünde, davacının şahsi dosyasında herhangi bir sicil belgesinin bulunmaması bir yana; davacının 6.3.1992 olan sözleşme başlangıç tarihi esas alındığında, 1992 sicilinin en erken dokuz ayrı süre geçtikten sonra bir bat ika deyimle Aralık 1992 tarihinde verilmesi, 1993 yılı sicilinin ise aylık şekilde bir yıllık sicil döneminin geçmesinden sonra yani Aralık 1993 tarihinde verilmesi gerekli iken, hangi gerekçe olduğu belli olmaksızın 14.3.1993 tarihinde 1993 yılı sicilinin olumsuz düzenlendiğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesi hukuka aykırı bulunmaktadır. çünkü, davacının 1993 yılı sicilinin Aralık 1993'den önce düzenlenebilmesi mümkün değildir. Kaldı ki, Yukarıda belirtildiği gibi dosyada herhangi bir sicilin yokluğu karşısında, bu konudaki savunmaya itibar edilemeyeceği açıktır.
Ayrıca incelenen dosya kapsamından, davacının salt Sonradan beraat ettiği askeri mahkemeye verildiği eylem (emre itaatsizlikte ısrar suçu işlendiği iddiası) gözönüne alınarak sözleşmesinin feshedildiği, bu şekilde davranışla, objektif kriterlere dayanılmaması nedeniyle ve dosyada davacının herhangi bir nakil sesinin olmaması karşısında, tesis edilen işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu konusunda kuşku bulunmamaktadır.
Ayrıca davacı sözleşmenin feshi tarihinden itibaren mahrum kalacağı aylık vesair maddi haklarının tazminine karar verilmesini de istemekte ise de, iptal kararının hukuki sonuçlarıyla ilişkili bulunan bu işlem hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Netice olarak yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere Uzman Erbaş Sözleşmesinin feshedilmesi işlemi hukuka ve mevzuata aykırı bulunduğundan İŞLEMİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy