(926 S. K. m. 137) (657 S. K. m. 36)
Davacı 25.10.1994 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinin 2 nci sınıfından 3 ncü sınıfına geçmesi üzerine müracaat ettiğini ve bir kademe ilerlemesi yapıldığını, 1.7.1994 tarihinde Hukuk Fakültesinden mezun olduğunu, yeniden 2 Kademe intibakı yapılması için müracaat ettiğini, ancak bu müracaatının idarece reddedildiğini, T.S.K. Personel Kanununun 137/c maddesine göre dört yıllık yüksek okul bitirenlere bir derece verilmesi gerektiğini, AYİM'in bu konuda içtihatları olduğunu, bu nedenlerle intibak yapılmaması işleminin hukuka aykırı olduğundan iptalini dava ve takip etmiştir.
Dosyadan; astsubay statüsünde bulunan davacı, kendisi hesabına okuduğu Hukuk Fakültesinin 2 nci sınıfından 3 ncü sınıfına geçerek (Ön lisans) intibakının yapılması için davalı idareye başvurduğu ve davalı idarenin 5.11.1902 tarihli işlemi ile 928 sayılı kanunun 137/c ve 657 sayılı kanunun 36 nci maddeleri uyarınca intibakının yapılarak, bir kademe verildiği, akabinde 1.7.1994 tarihinde 4 yıl süreli Hukuk Fakültesinden mezun olarak, 15.9.1994 tarihli dilekçesi ile bu kez iki kademe verilmek suretiyle yeniden intibakının yapılması isteminde bulunduğu, davalı idarenin 3.10.1904 tarihli işlemi ile istemin reddedilmesi üzerine, süresinde AYİM'de bu iptal davasını açmıştır.
Bilindiği gaibi, 926 sayılı kanunun 137 nci maddesinin (c) bendinin 490 sayılı KHK. ile değişiklikten önceki metninde, yüksek öğrenim yapmış olan astsubaylarım intibakının 657 sayılı D.M.K.nün genel idare hizmetleri sınıfında aynı yüksek öğrenimi bitirenler için tespit edilen derece ve kademelerden hizmete başlamış kabul edilerek yapılacağı .hüküm altına alınmış ve başkaca kısıtlama öngörülmemiştir.
Ancak 499 sayılı KHK. ile andan 137/c maddesinde yapılan değişiklikle bahsi geçen hüküm ... yüksek öğrenim yapmış olan astsubayların intibakı; 657 D.M.K.nun Genel İdare Hizmetleri sınıfında aynı yüksek öğrenimi bitirenler için tespit edilen derece ve kademelerden, hizmete başlamış kalbisi edilerek yapılır. Bu intibaklar BİR DEFA ve personelin fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulunu bitirdiğine dair resmi belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihteki derece ve kademelerine, 2 yıl süreli yüksek öğrenim için l kademe, 3 yıl süreli yüksek öğrenim için 2 kademe, 4 yıl süreli olanlar için l derece ilave edilerek yapılır. 5 yıl ve üzerindeki öğrenimlerin 4 yıldan f adası için kademe verilmez... biçimine dönüşmüştür.
Yasa koyucu 926 sayılı kanunun 137/c maddesinde yaptığı değişiklikle iki yenilik getirmiş bulunmaktadır. Birincisi; yüksek öğrenim nedeniyle intibakın BİR DEFA yapılacağına yönelik, ikincisi ise 2 yıllık süreli yüksek öğrenim için l kademe, 4 yıl üzerindeki öğrenim sürelerinin intibakta dikkate alınmayacağına yöneliktir.
Bu durumda, yüksek öğrenim türü ne olursa olsun, idareye başvurmak suretiyle intibak yapılması halinde, ikinci kaz daha fazla süreli yüksek öğrenim yapılması halinde 137/c maddesi hükmü uyarınca yeniden intibak yapılamayacaktır.
Ön lisans öğrenimini yapmasını takiben idareye başvurması üzerine 137/c maddesi uyarınca intibakı yapılmış bulunan davacının, lisans öğrenimi yapması üzerine idareye başvurmak süratiyle intibakının yeniden yapılmasını istemesi üzerine hakkında tesis olunan dava konusu işlem 499 sayılı KHK. ile yapılan değişiklikten sonraki' hükme uygun bulunmaktadır. Zira davacı lisans öğrenimini anılan KHK. nin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yaptığı gibi, idareye bu konudaki başvurusunun da genç EMK.nin yürürlüğe girmesinden sonra yapmış bulunmaktadır.
Bir başka deyişle, 2.9.1993'de yürürlüğe giren 490 sayılı KHK. nin 137/c maddesinin yapılan değişiklikten önceki metnine baktığımızda, ön lisanstan sonra yapılan lisans öğrenimi içinde intibak yapılabilecektir. Bunu engelleyen hiç bir yasal engel yoktu. Nitekim bu dönemde AYİM. 1. Dairesince verilen 10.12.1991, E. 1391/1579, K. 1991/2844 sayılı karar bahsi geçen 137/e maddesinin değişikliğe uğramadan önceki hükmünün uygulanmasına ilişkin olup, iki yıllık yüksek öğrenim veya ön lisans 'görmesi nedeniyle' intibakı yapılan astsubayın, sonradan 4 yıllık yüksek öğrenimi tamamlaması halinde yeniden intibakının yapılması gerekir biçiminde bir içerik taşımaktadır.
Yukarıda da belirtildiği üzere, 137/c maddesinde yapılan değişiklikle yüksek öğrenim süreleri ayrıntılı olarak belirtilip gene bu sürelere göre veya daha fazla kademe veya bir derece verileceği de açıklığa kavuşturulmuş olup, bu ayrıntılardan da yasa koyucunun yüksek öğrenim nedeniyle birden fazla intibaka izin vermediğini açık bir biçimde ortaya koymuş bulunmaktadır.
Nitekim, 657 sayılı D.M.K. nün 36 ncı maddesi 12/d bendi uyarınca bu yasaya tabi olan kamu görevlilerinin de yüksek öğrenim nedeniyle bir defa intibaka tat tutulacakları, ön lisans üzerine yapılan öğrenim yüksek öğrenim sayılmaz biçimindeki hükümle öngörülmüş olup, yasa koyucunun böylece asker ve sivil kamu görevlileri arasında eşitliği dolayısıyla paralelliği sağlamak amacını güttüğü anlaşılmaktadır.
Burada lisans öğrenimi ön lisans öğreniminin bir üst öğrenimidir. O halde ön lisanstan sonra yapılan lisans öğrenimi nedeniyle de 137/c maddesi hükmüne göre ikinci kez intibak yapılmalıdır şeklinde bir düşünce akla gelebilir ise de, yasa koyucu yukarıda da belirtildiği gibi, yüksek öğrenim sürelerini iki yıldan başlamak üzere, 3, 4 ve daha fazla olarak belirtmek ve bunların süresine göre l, 2 kademe veya bir derece verileceğini açıkça hükme bağlamak suretiyle, bir yüksek öğrenim sayılan ön lisans öğreniminden dolayı kademe ilerlemesi yapılmış ise, sonraki lisans öğreniminden dolayı yeniden intibak yapılmayacağı konusundaki tavrını açık olarak, yoruma mahal bırakmayacak biçimde belirlemiş bulunmaktadır. Davacının Hukuk Fakültesinin 2 nci sınıfını bitirmesi de ön lisans yüksek öğrenimi sayılmaktadır.
Netice olarak yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, Hukuk Fakültesinin 2 nci sınıfını bitirip 3 ncü sınıfına başlaması (Ön Lisans) nedeniyle intibakı yapılmış bulunan davacının daha sonra yapmış olduğu lisans öğrenimi nedeniyle intibakının yapılmamış olması işlemi hukuka ve mevzuata uygun bulunduğundan yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE,
KARŞIOY GEREKÇESİ
Davacı Hv. Mu. Kd. Bşçvş. ................ hakkında verilen kararda aşağıda belirttiğim nedenlerle karşı oy kullanmış bulunuyorum:
Davacı astsubay bir yüksek okulu (İstanbul Hukuk Fakültesini) bitirmiş olup gördüğü bu yüksek öğrenim nedeniyle 2 Eylül 1993 tarih ve 499 sayılı KMK. ile değişik 926 sayılı yasanın 137/c maddesi uyarınca intibakının düzeltilmesi gerekmektedir. Dört yıllık bir fakülteyi bitirdiği için kendisine bir derece verilmesi yasa hükmü gereğidir. Yasal durum böyle iken anılan maddede bir defa verileceğine ilişkin sözcüğün çoğunluğun kararında lafza surette yorumlandığı görülmektedir. Esasen sorun da burada yatmaktadır.
Mevduat hükümlerini lafzi yorumunun yanında, en az bu yorum tarzı kadar önemli olan gad yorum yöntemi de hukukun ana kuralları arasındadır.
Anılan yasa ile iki yıl yüksek öğrenim yaptıktan sonra tahsiline bir veya birkaç yıl ara verip aynı fakültenin 3. ve 4. sınıflarında okumaya devam edip fakülteyi bitirenler ile hiç ara vermeden dört yıllık fakülteyi bitirenler arasında bir fark yaratılmasının arzu edildiği savı ileri sürülemeyeceğini düşünmekteyim, iki astsubay arkadaştan biri doğrudan (4) yıl fakülte okuyup bitirerek (1) derece alması ile diğerinin önce (2) yıl okuyup (1) kademe alması, daha sonra ara vererek, (3) ve (4.) sınıflan okuyup fakülteyi bitirmesiyle (2) kademe, toplam (1) derece alması gerekliliği yasanın hem lafzi, hem yorumunun doğal sonucudur. Çoğunluk, yasadaki bir defa sözcüğünü lafzi yorumlayarak iki yıl okuyup, ön lisans eğitimi yapıp bir kademe alana daha sonra 3 ve 4. sınıflarda okuyup fakülteyi bitirene bu hakkı tanımayarak yasayı tamamen ters yorumlamıştır. Bana göre yasa koyucunun amacı şöyledir: Yasa, iki yıl (ön lisans) bir fakültede okuyup bir kademe alan, daha sonra da bir başka fakülte de yine iki yıl (ön lisans) okuyup yine bir kademe almasını önlemek istemektedir. Keza yasa, bir fakülteyi bitirip bir kez derece alan bir astsubay daha sonra bir başka fakülteyi bitirerek yine bir derece isteminde bulunmayı önlemek istediği içindir ki intibakın bir defa düzeltileceğini öngörmüştür. Yasa Koyucunun esas amacı (4) yıllık fakülteyi bitirene azami bir derece vermektir. Hatta yasa bu konuda o kadar kararlıdır ki (5) yıl ve daha fazla örneğin (6) yıllık bir fakülteyi bitirene bile sadece bir derece vermek iradesini açığa vurmuş, daha fazla derece ve kademe vermek istememiştir.
Yine çoğunluğun bir defa sözcüğünü bir işlem sözcüğüyle özdeş yorumladığı anlaşılmaktadır. Bir defa demek sadece Bir kez işlem yapılır anlamına yorumlanmamalıdır. Amaçlanan azami 4 yıllık öğrenim için bir derece verilmesidir. Kişi ister 2 yıl okur ve bir kademe alır, isterse (4) yıl okur ve bir derece alır. Ama (2) yıl okuduktan sonra (3) ve (4.) sınıfları da okuyup fakülteyi bitirene daha önce (1) ve (2.) sınıfları okuduğu için bir işlem yapılıp bir kademe verildi diye kalan iki yılım verip derece vermemek yasanın açık ve net olan hükmüne aykırı olduğu gibi yasa koyucunun da amacına aykırı olur. Doğaldır ki böyle bir yorumun eşitlik, hak ve nesafet gibi hukukun ana kurallarıyla da bağdaşır yönünün bulunduğu ileri sürülemez. 11 Nisan 1995 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy