(2709 S. K. m. 125) (1602 S. K. m. 35, 40, 45) (ANY. MAH. 31.12.1992 T. 1992/40 E. 1992/55 K.)
Davacı 18.4.1994 günü kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 30.8.1991 tarihinde rütbe terfi sırasında olmasına rağmen 3475 sayılı kanunun TSK. Mensuplarının terfilerinde baraj uygulanmasına dair hükümleri nedeniyle baraj içinde kaldığından terfiinin yapılmadığını, ancak anılan kanunun terfide baraj sistemi uygulanmasına ilişkin hükümlerinin Anayasa Mahkemesince iptaline dair kararın 24 Nisan 1993 günkü Resmi Gazetede yayımlanması ile yeni bir durum doğduğunu, iptal kararının yayım tarihinden itibaren 60 günlük süre içinde açtıkları davanın kabulü ile kanuni koşulları taşıdığından 30.8.1991 tarihinden geçerli olarak bir üst rütbeye yükseltilmemesi işleminin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Dava açma süresi, kamu düzenine ilişkin olup davanın her aşamasında gerek tarafların talebi üzerine ve gerekse resen mahkemece dikkate alınması gerekmektedir.
Anayasanın 125 ve 1602 sayılı Kanunun 40 ncı maddelerinde, dava açma süresinin her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin 5.12.1983 gün ve E.1983/11, K.1983/17 sayılı İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararında da dava açma süresinin yazılı bildirimi takip eden tarihten başlayacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır.
1602 sayılı Kanunun dava açma süresi başlığını taşıyan 40 ncı maddesinde ... Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açma süresi her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden itibaren kanunlarda ara süre gösterilmeyen hallerde 60 gündür adresleri belli olmayanlara özel kanunlardaki hükümlere göre ilan yolu ile bildiri yapılan hallerde; özel kanunda aksine hüküm bulunmadıkça ilan tarihinden itibaren on beş gün sonra başlar... hükmü yer almaktadır.
Yine aynı Kanunun ihtiyari müracaat ve idari makamların sukutu başlıklı 35 nci maddesinin (a) bendi, ihtiyari müracaat; Kesin işlem yapmaya yetkili makamlarca tesis edilen idari işlemlerin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması, üst makamdan yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açmak için belli olan süre içinde istenebilir. Bu müracaat işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.
Altmış gün içinde cevap verilmez ise, istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddi üzerine dava açma süresi başlar ve müracaat tarihine kadar geçmiş olan süre de hesaba katılır hükmünü amirdir.
35/b maddesinde ise ilgililer, hakkında idari davaya konu olabilecek bir eylem veya işlemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Bu halde yetkili makamlar en çok altmış gün içinde bir cevap verirler.
Bu sütle içinde cevap verilmez ise, istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bitiminden itibaren idari dava açma süresi içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabilirler denmektedir.
Aynı Kanunun 45 nci madde (A) bendinde süresi dışında açılan davaların reddine karar verileceği belirtilmektedir.
İptal istenen işlem, davacının 30.8.1991 tarihinde bir üst rütbeye yükseltilmemesine dair olup tebliğ edildiği gibi anılan tarihte uygulanmıştır da. Bu itibarla bu işlemin iptali istemiyle 60 günlük dava açma süresinden çok sonra 18.4.1994 tarihinde açılan davada süre aşımı olduğu açıktır.
İptal istemine konu işlemlerin tesisinde uygulanan kanun hükümleri Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş ise de bu iptal kararının 24 Nisan 1993 günkü Resmi Gazetede yayınlanmış olması geçirilmiş olan dava açma süresini ihya etmez.
Öte yandan birey işlemler hakkında verilen iptal kararları ancak davanın tarafları hakkında bağlayıcı olup kesin hüküm meydana getirirler. Kural işlemlerin iptali farklı sonuçlar doğuma bile Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının konusu idari işlem olamayacağından ve Anayasa'nın 153 ncü maddesince bu kararların geriye yürümesi, iptal kararından önce açılmış ve ön mesele nedeniyle bekletilen davalar ile iptal kararından önce kesinleşmemiş olan yerel mahkeme kararları dışında mümkün olmadığından, tesis tarihinden itibaren süresi içinde dava konusu yapılmamış işlemler yönünden yeni bir dava açma süresinin başlayacağı söylemez;
Yukarıda açıklanan nedenlerle davanın süre aşımı yönünden REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy