(926 S. K. m. 94) (5434 S. K. m. 39) (Astsubay Sicil Yönetmeliği m. 53, 54)
Davacı vekili 21 Temmuz 1994 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Astsubay kıdemli çavuş rütbesiyle 4. Mknz. P. Tug. K. lığı, 2. Mknz. P. Tb. K. lığı emrinde görevli bulunan davacı psikopatik reaksiyon (ayırd edilemeyen tip) tanısı ile raporla bulunduğu sırada TSK. Personel Yasasının 94/b ve 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Yasasının 39/e maddeleri uyarınca disiplinsizlik suretiyle emekli edildiğini bu işlemin hukuka ve mevzuata aykırı bulunduğunu, zira sağlık sorunu bulunan davacının bu sorununun çözümlenmesinden önce disiplin yoluyla emekli edilmesinin yerinde bulunmadığını dolayısıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Dosyadan, Dördüncü Mekanizme Tugay Komutanlığı emrinde görevli astsubay iken disiplinsizlik nedeniyle ayırma işlemine tabi tutulan davacının bu işlemin iptali istemiyle işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği gibi, astsubayların silahlı kuvvetlerden ayırma nedenleri ve haklarında yapılacak işlemler 926 sayılı kanunun 94. maddesinde belirtilmiş olup; yetersizlik sebebi ile ayırma ve disiplinsizlik ve ahlaki durum sebebiyle ayırma halleri olarak iki grupta düzenlenmiştir. Bu maddenin (b) fıkrasında disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle Silahlı kuvvetlerde kalmaları uygun görülmeyen astsubayların hizmet sürelerine bakılmaksızın haklarında T. C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinin uygulanacağı ifade edildikten sonra, bu sebeplerin neler olduğu ve bunlar hakkındaki sicil belgelerinin nasıl ve ne zaman tanzim edileceği, nerelere gönderileceğinin Astsubay Sicil Yönetmeliğinde gösterileceği ve bu gibi astsubaylardan durumlarının Yüksek Askeri Şura tarafından incelenmesi, Genelkurmay Başkanlığınca gerekli görülenlerin silahlı kuvvetlerden ayırma işleminin Yüksek Askeri Şura kararı ile yapılacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır.
Açıklanan bu hüküm uyarınca Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 53 ve 54 ncü maddelerinde belirtilen hususlar düzenlenmiş ve 54. maddenin (a) fıkrasında sıralı sicil üstlerince ayırma işleminin başlatılabileceği ve bunun ne şekilde olacağı gösterilmiştir. Buna göre süre söz konusu olmaksızın, her zaman sicil üstleri niteliklere not vermeden kendilerine ait kanaat hanelerine disiplinsizlik ve ahlaki durumlardan hangisine göre kesin kanaate vardıklarını belirttikten sonra silahlı kuvvetlerde kalması uygun değildir kanaatini yazarak gerekli belgeleri de eklemek suretiyle sıvalı sicil üstlerinin tümünün kanaatinin yazılmasını sağlayarak Kuvvet Personel Başkanlıklarına gönderilirler. Sıralı sicil üstlerinden bu kanaate katılmayanlar var ise kendi kanaat hanesine gerekçeli olarak silahlı kuvvetlerde kalması uygun değildir katılmıyorum kanaatini yazarak imzalar. Kuvveli Komutanlığına gelen bu siciller ilgili şubelerce dosya ve belgelerle karşılaştırıldıktan sonra bu konuda işlemleri değerlendirmek için kurulmuş bulunan komisyona sevk edebilirler. Komisyonda inceleme ve değerlendirme sonucunda aldığı kararı bir tutanakla Kuvvet Komutanının onayına sunar. Kuvvet Komutanının emekli edilmesinin uygun görmediği astsubay hakkında bir işlem yapılmaz. Ancak uygun görülenler hakkında Kuvvet Komutanı tarafından Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun değildir sicili düzenlenerek Genelkurmay Başkanlığına gönderilir.
Bunların Yüksek Askeri Şura kararına sunulup sunulmaması Genel Kurmay Başkanının yetkisinde olup Şuraya sunulmayanlar Kuvvet Komutanlığına iade edilir ve bunlar hakkında Kuvvet Komutanlığının evvelce vermiş olduğu kararı doğrultusunda işlem yapılır. Şuraya sunulanlar hakkında ise şura kararı gereğince İşlem tesis edilir.
Davacı hakkındaki ayılıma işlemi de yukarıda belirtilen usule uygun olarak Kuvvet Komutanının görüşü doğrultusunda tesis edilmiş bulunmaktadır.
Gene bilindiği üzere, kamu hizmetlerinin iyi bir şekilde yürütülebilmesi için bir vasıta olan idarenin bu hizmetin iyi yürümesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılmasının zorunlu olduğu kuşkusuzdur. Bu itibarla hizmeti yürütecek olan elemanları alırken bir takım vasıflara sahip olmasını araması tabi olduğu gibi alındıktan sonra da bunları verimli biçimde kullanması, faydalanma imkanı kalmamış ise ya da çok, sınırlı ise birikerek idare mekanizmasının felce uğratmasını engellenmesi de tabidir. Silahlı Kuvvetlerden ayırma işlemi bunu sağlayabilmesi maksadıyla idareye tanınmış bir yetkidir. Ayrıca bu yola başvurulurken çok dikkatli olunması kriterlerin titizlikle saptanması ve değerlendirmesi zorunlu bulunmaktadır.
Derdest dava dosyasının incelenmesinde bazı suçlardan disiplin cezaları ve askeri mahkemece hapis cezaları bulunan davacının 18.12.1992 tarihinden, hakkında ayırma işlemi tesis edilen tarihe kadar psikotik reaksiyon yani ayırt edilemeyen tip teşhisi konularak uzun süreli istirahatlar aldığı görülmektedir. Uzun süreden beri kıtası ile ilgili olmaksızın, duçar olduğu ruhi rahatsızlık nedeniyle istirahatlı iken son aldığı istirahatın süresi dahi dolmadan, sıralı sicil üstlerince hakkında silahlı kuvvetlerde kalması uygun değildir şeklinde sicil düzenlenerek ayırma işlemi başlatılan davacının hakkında tesis edilen bu işlem hukuka uygun bulunmamaktadır.
İdarenin tedbirli bir idare olarak kendi ajanının hakkını koruma yükümü nedeniyle ruhi rahatsızlığı ve raporları ard arda teşekkül eden personelinin sağlık durumunu takip altına alınması ve sonucunu beklemesi, ilgili hakkında askeri hastanenin vereceği kesin raporun alınmasından sonra duruma göre gelen işlemi tesis etmesi gerekirken; bu hukuki yola başvurmayı kısa ve kolay yolun tercihi suretiyle kişinin özlük haklarının ihlaline sebebiyet verildiği, dolayısıyla tesis edilen ayırma işleminin kişi yararı kamu yararı dengesini bozarak hukuka aykırı şekilde ortaya çıktığı açık bir biçimde görülmektedir.
Netice olarak, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere psikopatik reaksiyon teşhisi konularak tedavisi sürmekte bulunan davacı hakkında tedavi sonucu beklenip ona göre bir karar verilmesi gerekirken tesis olunan, disiplinsizlik nedeniyle ayırma işlemi sebep konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırı bulunduğundan İŞLEMİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy