(3269 S. K. m. 12, 13, 16, 19)
Davacı vekili 18.12.1995 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 2 Ekim 1995 günü Dinar'da meydana gelen deprem felaketi üzerine davacının Dinar'da bulunan ailesinin yanına gitmek için mazeret izni istediğini, izin isteği kabul edilmeyince bunalıma girerek Birlik K.lığına istifa dilekçesi verdiğini, olaydan iki üç gün sonra telefon görüşmesi yaptıklarında babasının davacıdan istifa dilekçesini geri almasını istediğini, davacının Tugay Komutanına ve diğer Komutanlarına ulaşamadığını söyleyerek bu konuda babasından yardım istediğini, babasının bunun üzerine Tugay Komutanına acele bir telgraf çekerek durumu bildirdiğini ve oğlunun bunalım anında verdiği istifa dilekçesinin işleme konulmamağını istediğini, Tugay Komutanının da 9.10.1965 tarihli cevabi telgrafında: ... Bu konuda herhangi bir işlem yapılmamıştır. Oğlunuz Cengiz Yıldız görevine devam etmektedir. Merak etmeyin... demek suretiyle istifa dilekçesinin işleme konulmadığını bildirdiğini, babasının bu gelişmeleri davacıya bildirdiğini, davacının da konunun halledildiğini sanarak dilekçesini geri alma ihtiyacını duymadığını, bütün bu gelişmelere rağmen, istifa dilekçesi verdiği gerekçesiyle davacının sözleşmesinin feshedildiğini ileri sürerek fesih işleminin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 5.11.1992 tarihinde sözleşme yaparak uzman erbaş olarak göreve başladığı, 1995 yılı Ekim ayı içinde istifa dilekçesi vermesi üzerine istifa ettiği gerekçesiyle 2 nci Komando Tugay Komutanlığının fesih işlemiyle uzman erbaşlık sözleşmesi feshedilerek ilişiğinin kesildiği, bu işlemin 20.10.1995 tarihinde davacıya tebliği üzerine davacı vekilinin 18.12.1995 tarihinde yasal süresi içinde dava açtığı anlaşılmıştır.
Konuyla ilgili olarak 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 12 nci maddesinde: sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk iki aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri fesh edilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir... Görevde başarısız olanlarla kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir..., 16/3 ncü maddesinde: ... sözleşme süresini bitirip ayrılanlara ikramiye verilir..., 16/4 ncü maddesinde: ...disiplinsizlik ve ahlaki nedenlerle sonradan Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri feshedilir.., 16/5 nci maddesinde: ... Uzman erbaşların istihdam edildiği kadro görev yerinin herhangi bir nedenle kaldırılması veya bu kadrolarda uzman erbaş istihdam edilmesine gerek kalmaması durumlarında uzman erbaşlar, ihtisas sahibi olduğu diğer birliklerdeki boş olan uzman erbaş kadro görev yerlerine atanabilirler veya sözleşmenin feshini isteyebilirler. Bu şekilde sözleşmenin feshini isteyen uzman erbaşların istekleri kabul edilir..., 19 ncü maddesin de: ... sözleşmenin feshedilmesi sebepleri ve ilgili diğer hususlar yönetmelikte gösterilir hükümleri yer almakta; Uzman Erbaş Yönetmeliğinin Görevde Başarısız Olma Kendilerinden istifade Edilememe Halleri ve Sözleşmenin Feshedilmesi Sebepleri başlıklı 13 ncü maddesinde: Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk iki aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir...
Görevde başarısız olanlar ile kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.
Ayrıca:
Almış oldukları sicile göre kademe terfi yapamayanların,
Sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanların,
Verilen cezanın miktarı ne olursa olsun zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlarla firar, itaatsizlik gibi suçlardan hüküm giyenlerin,
Taksirli suçlardan iki aydan fazla hükümlü olanlar ilk diğer suçlar nedeniyle askeri ve adli mahkemeler ile disiplin mahkemelerince otuz gün ve daha fazla hürriyeti bağlayıcı ceza ile mahkûm olanların,
Disiplin amirlerinden bir yıl içinde toplam otuz gün ve daha fazla hürriyeti bağlayıcı disiplin cezası alanların,
Bağımsız tugay komutanlarınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir, 19/2 nci maddesinde: ... sözleşme süresini bitirip ayrılanlara ikramiye verilir..., 19/4 ncü maddesinde: Uzman erbaşların istihdam edildiği kadro görev yerinin herhangi bir nedenle kaldırılması veya bu kadrolarda uzman erbaş istihdam edilmesine gerek kalmaması durumlarında uzman erbaşlar, ihtisas sahibi olduğu diğer birliklerdeki boş olan uzman erbaş kadro görev yerlerine atanabilirler veya sözleşmenin feshini isteyebilirler. Bu şekilde sözleşmenin feshini isteyen uzman erbaşların istekleri kabul edilir... hükümleri yer almaktadır.
Dosyadaki belgelere göre, davacı hakkında yukarıda açıklanan yasal düzenlemeye uygun olarak, bağlı olduğu Tugay Komutanlığınca fesih işlemi yapılarak ilişiğinin kesildiği anlaşıldığından dava konusu fesih işleminde yetki ve biçim öğeleri bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Esas yönünden incelemeye gelince; davacı hakkındaki uzman erbaşlık sözleşmesinin feshi işleminin istifa etme sebebine dayandırıldığı anlaşılmıştır.
Konuyla ilgili olarak yukarıda açıklanan yasal düzenlemeden anlaşılacağı üzere uzman erbaşların ya (1) ilk iki aylık intibak dönemi içerisinde ayrılmaları veya (2) istihdam edildikleri kadro görev yerinin herhangi bir nedenle kaldırılması veya bu kadrolarda uzman erbaş istihdam edilmesine gerek kalmaması durumunda ayrılmaları veya (3) sözleşme süresini bitirerek ayrılmaları mümkün bulunmakta, bu hallerin dışında sözleşme süresi bitmeden istifa ederek ayrılmalarına hukuken olanak bulunmamaktadır. Şu hale göre, yasal düzenlemede belirtilen bu üç durum dışında, istifa etmek bir fesih sebebi olarak kabul edilmemiştir. Bu bakımdan, belirtilen üç durumdan herhangi birisi gerçekleşmemişse, uzman erbaşlık sözleşmesinin feshedilebilmesi, ancak yasal düzenlemede belirtilen diğer fesih nedenlerinden birinin gerçekleşmesine bağlı bulunmakta, istifa etme sebebine dayanılarak uzman erbaşlık sözleşmesinin feshedilmesine aşağıda davacının durumuyla ilişkilendirilerek açıklanacağı üzere hukuken olanak bulunmamaktadır.
Gerçekten, olayda istifa ederek ayrılmaya olanak sağlayan ve yukarıda belirtilmiş olan üç durumdan herhangi birisinin davacı için gerçekleşmesi söz konusu değildir. Dosyadaki belgelere göre, davacı 5.11.1992 tarihinde iki yıllık sözleşme yaparak göreve başlamış, daha sonra 31.8.994 tarihli taahhütname ile sözleşmesi beş yıl daha uzatılmıştır. Kadro görev yerinin kaldırılması da söz konusu değildir. Bu bakımdan, istifa etme sebebine dayanılarak sözleşmesinin feshedilemeyeceği açıkça anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacının istifa dilekçesi vermiş olması artık görev yapmak istemediği anlamına gelmekte ise de istifa dilekçesini verdiği andaki kendisini belli bir yönde zorlayıcı koşullara ve olayın daha sonraki gelişme sürecine göre davacının görev yapmamayı ve görevden ayrılmayı amaçlamadığı kanısına varılmaktadır. Gerçekten dosyadaki belgelere göre, 2 Ekim 1995 günü Dinar'da meydana gelen depremde davacının ailesine ait evin ağır hasar gördüğü, ailesinden haber alamayan davacıya izin de verilmeyince çaresizlik içinde istifa dilekçesi verdiği, Tugay Komutanının dilekçenin işleme konulmadığını bildiren telgrafım da öğrenince başka bir girişimde bulunmaya gerek görmediği anlaşılmaktadır. Görüldüğü gibi gerek istifa dilekçesini verdiği andaki koşullar, gerekse Tugay Komutanının telgraf cevabı, hayatın olağan akışına göre davacının iradesi üzerinde etkili olacak niteliktedir. Bu bakımdan, davacının tamamen serbest iradesiyle hareket ettiği ve görev yapmamayı, görevden ayrılmayı amaçladığı söylenemez. Esasen genel durumuna ve niteliklerine göre davacının görev yapmamayı, görevden ayrılmayı amaçlaması için bir neden bulunmamaktadır. Zira dosyadaki belgelere göre, özverili görev anlayışından dolayı Komutanlarından birçok takdirname aldığı, bu yüzden sözleşmesinin beş yıl uzatıldığı, itaatli ve görevine bağlı bir uzman erbaş olduğu anlaşılmaktadır.
Kaldı ki, bir an için davacının gerçekten görev yapmamayı, görevden ayrılmayı amaçladığı kabul edilse bile yukarıda açıklanan yasal düzenleme karşısında, salt bu yöndeki bir irade açıklaması sözleşmenin feshi için yeterli olamaz. Bu görev yapmama, görevden ayrılma isteğinin davacının tutum ve davranışlarına yansıması ve böylece yasal düzenlemede belirtilen fesih nedenlerinden birisinin gerçekleşmesi gerekmektedir. Ancak yukarıda belirtildiği gibi davacının istifa isteğinin fesih nedenlerinden birisine dönüşmesi için de bir neden bulunmamaktadır. Bu bakımdan, davacının zorlayıcı koşullarda vermiş olduğu istifa dilekçesi, kendisinin gelecekte hizmete yararlı olmayacağının bir kanıtı da sayılamaz. Bütün bu nedenlerle, dava konusu fesih işleminin konu, sebep ve amaç öğeleri yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının uzman erbaşlık sözleşmesinin feshine ilişkin olarak Bolu Komando Tugay Komutanlığınca tesis edilmiş olan işlemin İPTALİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy