(2709 S. K. m. 123) (2941 S. K. m. 3) (5434 S. K. m. 36)
Davacı 18.7.1995 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 1982-1985 yıllan arasında 1 nci defa 2 nci bölge hizmetini Erzincan'da 3 yıl 2 ay 14 gün olarak tamamladığını, burada fazladan geçen 2 ay 14 günlük hizmetinim ikinci defa yapmakta olduğu 2 nci bölge hizmetinden sayılması gerekirken kabul edilmediğini, Ocak 1976 - Ocak 1977 tarihleri arasında 1 yıl süre ile Kıbrıs'ta görev yaptığını, bu tarihlerin savaş hali hükümlerinin uygulandığı tarihler olduğunu, Atama Yönetmeliğinin değişik 30 ncu maddesi gereğince bu hizmetinin 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılması gerekirken dilekçesinin kabul edilmediğini, bu durumun AYİM'in 10.12.1991 tarihli kararına ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, benzer durumdaki Hak. Yb. A. Özmert'in 1974 - 1975 yıllarında Kıbrıs'ta yaptığı hizmetin müktesep hak olarak verilerek 1995 yılı atamalarıyla atamaya tabi tutulduğunu, hukuk normlarının lehe olan hükümlerinin geçmişe de yürütülerek uygulanmasının hukukun genel ilkelerinden olduğunu, idarenin benzer meselelerde farklı uygulama yaptığını, Bakanlar Kurulunun 25.11.1974 gün ve 7/9089 sayılı kararı ile Harp Hükümlerinin uygulanmasına karar verildiğini, bu kararın doğurduğu hukuki sonuçların yine bir başka kararla kaldırılmadığı sürece idari işlemler yönünden devanı edeceğim, 1005 sayılı Yasanın konuyla hiçbir ilişkisi bulunmadığını, Anayasa'nın 123 ncü maddesi gereği olarak da Kıbrıs'ta geçen sürenin 2 nci bölge (E) garnizonunda geçtiğinin kabulü gerektiğini, hizmet süre hesabına dair çizelge dikkate alınarak 2 nci bölge hizmetinin 21.3-1-996 tarihinde biteceğini ve 1996 yılı atama planı na dahil edilmesi gerektiğini, KKK. lığı 52-3 yönergesi gereğince görev yaptığı Diyarbakır DGM. nin OHAL bölgesinde terör suçlarına ait davalara baktığından hizmetinin 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılması gerektiğini, belirterek Erzincan ve Kıbrıs'taki hizmetlerinden dolayı müktesep hakkın verilmemesi, Diyarbakır DGM. deki görevinin 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılması ve dolayısiyle de 1996 yılı atama planına dahil edilmeme işlemlerinin iptaline karar verilmesini dava etmiştir.
Dava dosyasının incelenmesi sonucu: Davacının 14.1.1976-7.1.1977 tarihleri arasında Kıbrıs'ta görev yaptığı, 2 nci kez gittiği 2 nci bölge hizmetinde iken bu sürenin Atama Yönetmeliğinin 30 ncu maddesi gereğince 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılarak 1996 yılında atama planı na dahil edilmesi, Erzincan'da fazladan yaptığı 2 ay 14 günlük hizmetin müktesep hak olarak kendisine tanınması, istemiyle 6.6.1995 tarihli dilekçesiyle müracaatta bulunduğu, bu istemlerinin Kara Kuvvetleri K.lığının 27 Haziran 1995 tarihli emriyle kabul edilmemesi üzerine süresinde olumsuz olarak tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açtığı belirlenmiştir.
Konuya ilişkin TSK ne Mensup Subay ve Astsubayların Atama ve Yer Değiştirmeleri Hakkında Yönetmelik'in 30 ncu maddesi Yurtdışında bulunan personelin Kore ve Kıbrıs'ta kıt'a ile geçen hizmet süreleri, gidilen bölgenin (c) garnizon hizmetinden sayılır (Deniz Kuvvetleri hariç). Savaş ve savaşı gerektiren hallerde yukarıdaki fıkrada belirtilen bu hizmetler gittikleri coğrafi bölgenin (E) garnizon hizmetlerinden sayılır. şeklinde iken 9.12.1083 tarih ve 18246 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan değişiklikle Yurtdışındaki Türk Silahlı Kuvvetleri Kıt'alarında geçen hizmet süreleri, 1 nci bölgenin (c) garnizon hizmetinden (Deniz Kuvvetleri Yüzer Birlikleri hariç), savaş ve savaşı gerektiren hallerde ise 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılır. 2 nci bölge (E) garnizon hizmetini daha önce yapmış olanlar için bu süre daha sonraki 2 nci bölge hizmetlerinde dikkate alınır. şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişikliğin yürürlüğe giriş tarihi (Değişiklik metninin 34 ncü maddesi gereğince) 9.12.1083'tür. Davalı idarece, yapılan bu değişikliğin makable şamiliyeti yoktur şeklinde savunmada bulunulmuştur. Dava, bu madde de yapılan değişiklikten önce yurtdışı kıt'a görevlerinde savaş ve savaşı gerektiren hallerde bulunulan sürenin hangi bölge hizmetinden sayılacağı sorununun çözümüne bağlıdır. Öncelikle belirtmek gerekir ki, davacının konumu Yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girmesinden sonra uygulanması halidir. Başka bir deyişle, değişikliğe uğrayan kuralın, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraki atamalarda uygulanması söz konusudur. Esasen sözü edilen değişik 30 ncu maddedeki ... 2 nci bölge (E) garnizon hizmetini daha önce yapmış olanlar için bu süre daha sonraki 2 nci bölge hizmetlerinde dikkate alınır. şeklinde yer alan hükmü başka türlü yorumlamak olanağı da yoktur. Bu husus, kural işlemdeki düzenlemede teminatlı idare ilkesinin bir sonucudur. İki bölge esası kabul edilerek düzenlenip düşünülen atanma ve yer değiştirme Yönetmeliğinin konu özelliği gereği mevzuatta yapılan değişikliklerin lehe yorumlanmasını öngören kural ve alışılmış uygulama yanında idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür. diyen Anayasa'nın 123 ncü maddesi de bu sonucu öngörmektedir. Dolayısiyle davalı idarenin yukarıdaki savunmasına iştirak olunmamıştır.
Atama yönetmeliğinin değişik 30 ncu maddesinde yurtdışında Türk Silahlı Kuvvetleri Kıt'alarında geçen hizmet sürelerinin Savaş ve savaşı gerektiren hallerde 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılacağı açıkça vurgulanmıştır. Bu sebeple, savaş ve savaşı gerektiren hallerin neler olduğunun irdelenmesi gerekmektedir. 2941 sayılı Seferberlik ve Savaş Hali Kanununun 3 ncü maddesinde Savaş: Devletin bekasını temin etmek, milli menfaatleri sağlamak ve milli hedefleri elde etmek amacıyla, başta askeri güç olmak üzere Devletin maddi ve manevi tüm güç ve kaynaklarının hiçbir sınırlamaya tabi tutulmadan kullanılmasını gerektiren silahlı mücadeledir. şeklinde, savaş hali ise ... savaş ilanına karar verilmesinden bu halin kaldırıldığının ilan edilmesine kadar devam eden süre içerisinde, hak ve hürriyetlerin kanunlarla kısmen veya tamamen sınırlandırıldığı durumdur. şeklinde tanımlanmıştır. 8-11.1983 tarihinde yürürlüğe giren bu kanunun tanımlamaları davanın çözümüne de ışık tutacaktır. Savaşın, Silahlı Kuvvetlerin kullanılarak icra edilen silahlı mücadele olduğundan şüphe bulunmamaktadır. Savaşı gerektiren hal ise, savaş öncesi ve sonrası taraflar arasındaki şiddetli gerginlik (Silahlı Kuvvetlerin ileri derecede alarma geçirilmesi gibi) ortamı ve savaşın Bitkilerinin sürdüğü zaman dilimi olarak tanımlanabilir. 2941 sayılı Kanun 1974 yılında yürürlükte olmadığından burada belirtilen savaş ha linin süresine ilişkin kuralın, dava konusu olayda, biraz önce değinilen açıklama ışığında değerlendirilmek zarureti bulunmaktadır. Kıbrıs Barış Harekatının başlayıp sona ermesinden sonra yayınlanan 25.11.1974 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 26.11.1983 tarihinde yayınlanan 83/6851 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, ceza hükümlerinin uygulanması açısından önem arzetmekte olup işbu davanın çözümüne esas alınamamıştır. Bilindiği üzere; Kıbrıs Türk Barış Harekatı, 16.8.1960 tarihli Garanti Analaşmasının hükmüne dayanılarak iki safhada gerçekleştirilmiştir, ilk harekat 20.7.1974 tarihinde başlayıp 22.7.1974 tarihine kadar, ikinci harekat 14.8.1974'de başlayıp 16.8.1974 tarihinde kadar sürmüştür. Bu tarihlerden sonra harekatın etkileri bir müddet devam etmiş ve yürütülen siyasi görüşmelerden sonra 13.2.1975 tarihinde Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edilmiştir. Savaşın 20.7.1974 - 16.8.1974 tarihleri arasında fiilen icra edildiği, bu tarihten sonra savaş halinin ise Kıbrıs Türk Federe Devletinin ilan edildiği 13.2.1975 tarihine kadar sürdüğü sonucuna, yukarıda yapılan açıklamalar ve Kıbrıs'ta bilinen ortam sebebiyle varılmıştır. Dolayısiyle Kıbrıs'ta Türk Silahlı Kuvvetleri kıt'alarında 20.7.1974 - 13.2.1975 tarihleri arasında geçirilen sürenin Atama Yönetmeliği'nin değişik 30 ncu maddesi gereğince 2 nci bölge (E) garnizonunda geçmiş sayılması icab eder. Bu kabul tarzı, mevcut hukuki düzenlemelere ve KKTC.'deki Türk Silahlı Kuvvetlerinin görev ortamına da uygunluk arzetmektedir. Davalı idarenin 5434 sayılı yasanın 36 ncı maddesi, 1005 sayılı Yasa ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nda oluşturulan komisyon kararı nazara alınarak harekatın devam ettiği sürenin 20.7.1974-5.9.1974 olarak kabul edilmesi gerektiği yolundaki savunmalarına yukarıda açıklanan gerekçelerle iştirak edilmemiştir. Askeri Yargıtay içtihadı Birleştirme Kurulu Kararı, Ceza hükümlerinin uygulanması açısından önem arzetmekte olup dava konusu ihtilafın çözümüne esas alınamaz.
Davacı Kıbrıs'ta 14.1.1976 7.1.1977 tarihleri arasında görev yapmış olup bu tarihler yukarıda açıklanan kabul tarzına göre savaş ve savaşı gerektiren hallere ilişkin süre dışındadır. Bu sebeple, davacının Kıbrıs'da görev yaptığı sürenin 2 nci bölge (E) garnizonu hizmetinden sayılması istemi hukuki dayanaktan yoksun olup tesis edilen işlemde unsurları itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacının Erzincan'da fazladan yaptığı 2 ay 14 günlük süre, kendisine müktesep halk olarak davalı idarece tanınmış olduğundan kabul nedeniyle bu konudaki uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davacı, halen görev yaptığı Diyarbakır DGM. deki hizmetinin 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılmasını talep etmişse de; bahis konusu KKK. lığı Atanma ve Yer Değiştirme Esaslar Yönergesinin beşinci bölüm 51. a. maddesinde, 1 nci bölgeden OHAL'da görev alan Birliklere atanan subay ve astsubaylardan bahsedilmekte olup davacının halen görev yaptığı Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin OHAL bölgesinde bizzat terörle mücadele görevini yürüten bir birlik olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Terör suçlarına ait davalara bakmak ile OHAL'de görev alan birliklerde görev yapmanın eş anlamlı kabulü hukuki düzenlemeye de uygun düşmemektedir. Bu sebeple davacının bu istemi de hukuki dayanaktan yoksundur.
Davacı, 2 nci defa 2 nci bölge hizmetini yapmak üzere 21.6.1994 tarihinde Diyarbakır garnizonuna katılmış olup 1996 yılı genel atama dönemine kadar yaklaşık 2 yıl görev yapmış olacaktır. Atama Yönetmeliği'nin 46/b maddesinde 2 nci bölge (A) garnizonlarında hizmet süresinin (4) yıl olduğu belirtilmiştir. Bu sebeple; garnizon hizmet süresini tamamlamamış olan davacının 1996 yılı atama planına dahil edilmesi hukuken mümkün değildik. Davacı tarafından ileri sürülen hesap tarzı da 2 nci bölgeden dönüş için olmayıp 2 nci bölgeye 2 nci defa gideceklerin sıralanmasına ilişkindir. Nitekim Atama Yönetmeliği'nin 47 nci maddesinin (b) bendinin başlığı da ikinci bölgeye 2 nci, 3 ncü ve müteakip defa gidecekleri şeklindedir. Keza emsal olarak gösterilen Hak. Yb. Atilla Özmert'in durumu da incelenmiş olup davacı ile benzerlik arzetmemektedir.
Açıklanan nedenlerle;
Davacının Erzincan'da görev yaptığı sırada, garnizon hizmet süresinden fazla olarak yaptığı 2 ay 14 günlük sürenin müktesep hak olarak verildiği davalı idarenin savunması ile anlaşıldığından kabul nedeniyle uyuşmazlığın (bu kısmı hakkında) esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,
Davacının 1976 - 1977 yıllarında Kıbrıs'ta yaptığı hizmetin 2 nci bölge (E) garnizon hizmet süresinden sayılmaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından bu kısma ilişkin davanın REDDİNE,
Diyarbakır DGM'de yapılan hizmetin 2 nci bölge (E) garnizon hizmetinden sayılmasına ilişkin istem de yasal dayanaktan yoksun bulunduğundan davanın REDDİNE,
Davacının 1996 yılı atama planına dahil edilmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy