Davacı vekili 8.3.1996 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin babası Sinop Taypaklı Köyünden Zulmetoğullarından Ali oğlu Osman'ın, seferberlik yıllarında askerlik görevini yaparken gaip düştüğünü; esasen Sinop Askerlik Şubesinde mevcut künye kaydının bu hususu açıkça ortaya koyduğunu, sevk tarihinin kayıtlarda yer almamasının bu fiili gerçeği değiştirir bir mahiyeti bulunmadığını, kaldı ki bu kayıt eksikliğinin davalı idareye ait bir kusur teşkil ettiğini, 1325 tarihli Kanunun ilgili hükümleri uyarınca harpte gaip düşen babasından dolayı kızı olan müvekkiline yetim aylığı bağlanması gerektiğini belirterek; davalı kurumca aylık bağlanmaması yolunda tesis edilen olumsuz işlemin iptalini ve müvekkilinin birikmiş aylık alacağına faiz işletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacının adli yardım istemi Dairemizin 2.4.1996 tarihli kararı ile kabul edilmiştir. Dava dosyası ile ara kararımızla celbedilen tahsis dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden;
Davacının sandık kayıtlarına 9.6.1994 tarihinde geçen 16.5.1994 tarihli dilekçesi ile Sinop Merkez Taypaklı köyünden Zulmetoğullarından Ali oğlu 1300 doğumlu Osman'ın kızı olduğunu, babasının Balkan Harbinde silah altında iken bir daha geri dönmediğini belirterek, babasından dolayı kendisine şehit yetim aylığı bağlanması isteminde bulunduğu, davalı kurumca yapılan araştırma sonunda 27.12.1995 tarihli işlemle, davacının babasının askere sevk tarihi belli olmadığından gaip veya şehit kabul edilmesine imkan bulunmadığının bildirildiği, sözkonusu menfi işlemin 19.1.1996 tarihinde davacıya tebliğini takiben 8.3.1996 tarihinde ve süresinde AYİM. de bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Sinop Nüfus Müdürlüğünce düzenlenen nüfus kayıt örneğinde davacı ile babası 1300 doğumlu Ali Havva oğlu Osman'ın aynı kütükte yer aldıkları, Osman'ın 10.5.1330'da öldüğünün aynı kayıtta belirtildiği, davalı kurumca istenmesi üzerine bu ölüm kaydının müstenidadının anılan nüfus Müdürlüğünce gönderildiği, buna göre Zulmet oğlu 1300 doğumlu Ali Havva oğlu Osman'ın umumi harpte gaip düştüğünün belirtildiği ve Taypakla Köyünün bu yazılı bildirimde gaiplik (ölüm) tarihi olarak 5.10.1330 tarihinin gösterildiği, yine davalı sandıkça istenmesi üzerine MSB. Arşiv Müdürlüğünün Sinop Askerlik Şubesinin 4963 nolu defterinden çıkardığı künye kaydında davacının babası ile ilgili olarak Taypaklı Köyünden Tilman Oğullarından (Talman) Ali Oğlu 1300 doğumlu Osman Balkan Harbinde hayat mematı meçhul. 31.K. evvel 1331. Ahvali bakidir. 24 Temmuz 1338. Elyevm ahvali bakidir. 20 Şubat 1339. Ahvali Baki 16 Eylül 1339. şeklinde bilgilerin yer aldığı görülmektedir.
Dairemizce alınan ara kararı uyarınca MSB. Arşiv Müdürlüğünün 16.10.1996 tarihli cevabi yazısı ekinde yer alan, davacının babası ile ilgili olarak Sinop Askerlik Şubesinin 5972 nolu defterinden çıkartılan künye kaydında Taypaklı köyünden 1300 doğumlu Zulmetoğullarından Ali oğlu Osman, Tertibi evvel merkum Balkan muharebesine biliştirak hayatı ve mematı meçhul olduğu. 31 Kanunuevvel 1331 şeklinde bilginin yer aldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen bu bilgiler ve belgeler birbirini doğrulayıp, tamamlamakta ve davacının babası Zulmetoğullarından 1300 doğumlu Ali oğlu Osman'ın Balkan Harbinde silah altında iken gaip düştüğünü ortaya koymaktadır. Belirtilen belgeler arasında kimi farklılıkların bulunması, (bu meyanda Sinop Askerlik Şubesinde aynı şahsa ait iki ayrı sahifede aile lakabı olarak önce Tilma (Talma) oğulları-4963 nolu defter kaydı belirtilirken; bilahare Zulmat oğulları-5972 nolu defter kaydı şeklinde belirtilmesi; keza nüfus kaydı müstenidatında Balkan Harbi yerine Umumi Harpte gaip düştüğünün kayıtlı olması gibi) o günün zor koşulları dolayısıyla mazur görülebileceği gibi, hemen tüm kayıtlarda müteveffanın Harpte gaip düştüğü hususunun açıkça yer alması karşısında, bu farklı bilgilerin esasa etkili bir yönü de bulunmamaktadır.
1325 tarihli Askeri Tekaüd ve İstifa Kanununun 35 ve 36 ncı maddelerine ek olarak getirilen 12 Mart 1332 tarihli Esnayı muharebede gaybubet edenlerin ailelerine verilecek maaş hakkında Kanun'un 1 nci maddesinde Muharebeye şevkleri malûm olup esnayı harbde gaip olmak suretiyle hayat ve mematı meçhul kalan berri ve bahri erkan, ümera, zabitan ve zabit vekilleri ile kıdemli küçük zabitan ve hesab memuru namzetlerinden ve memurin ve mensubun-i askeriyeden gaybubetleri tahakkuk edenlerin müstehakkı maaş olan ailelerine askeri tekaüd Kanunu mucibince maaş tahsis olununcaya kadar muhassasat-ı askeriyelerinin sülüsünü tecavüz etmemek üzere şerait-i atiye dairesinde sipariş maaşı ita olunur. denilmektedir. Bu yasa hükmü ile harpte gaiplik şehitlikle eşdeğer tutulmuş ve harp gaiplerinin dul ve yetimlerine maaş bağlanması imkanı sağlanmıştır. Bu yasa hükmünden yararlanabilmek için öngörülen iki koşul; muharebeye şevkin malum olması ve gaybubetin (gaipliğin) belirlenmiş olmasıdır.
Dava konusunda, mevcut bilgi ve belgelerle davacının babası Osman'ın Balkan Harbine bilfiil iştirak ettiği, diğer bir deyişle silah altına alınıp muharebeye katıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Sevk tarihinin mevcut belgelerde belirtilmemesi ise davacı dışında bir olgu olup, savaşın olağanüstü koşulları nedeniyle ancak idareye atfı mümkün olabilecek bu eksiklik dolayısıyla davacı aleyhine sonuçlar çıkartmak mümkün değildir. Öte yandan Sinop Askerlik Şubesi künye kaydında yer alan bilgilerden; davacının babası Osman'ın 31 Kanunuevvel 1331 tarihinden 16 Eylül 1339 tarihine kadar yapılan yoklamalarda hayat mematının meçhul olduğunun belirtilmesi karşısında, artık gaipliğin tahakkuk etmiş sayılmasının gerekeceği kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle; davacıya harp gaibi babası er Osman'dan dolayı 1325 tarihli Kanun uyarınca yetim aylığı bağlanması gerekirken davalı kurumca aksi yönde tesis edilen işlem sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırılıkla sakatlanmış bulunduğundan, işlemin İPTALİNE,
Bu konuda istemde bulunulduğundan, davacının birikmiş aylık alacaklarına dava tarihinden itibaren %30 yasal faiz İŞLETİLMESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy