(926 S. K. m. 118)
Davacı, 11.6.1996 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 2 nci bölge hizmetini tamamladıktan sonra 1992 yılı genel atamalarında Keşan 4. Mknz. P. Tug. 1. Tnk. Tb. 2. Tnk. BI. K.Iığı emrine atandığını, Keşan garnizonunda hizmet süresi 6 yıl olmasına ve kendisi bu garnizonda henüz 4 yılını tamamlamasına rağmen, K.K.K.lığı 1996 yılı genel atamaları ile Gaziantep 5.Zh.Tug.2.Tnk.Tb.Kh.BI.K.Iığı emrine atandığını, bu atamanın yerinde olduğunu gösteren hiçbir haklı ve yasal nedenin bulunmadığını belirterek, sözkonusu atama işleminin iptalini ve öncelikle yürütmenin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi AYİM. Nöb. Dairesinin 23.8.1996 tarihli kararı ile kabul edilmiş; davalı idarenin bu kararın kaldırılmasına yönelik itirazı da Dairemizin 8.10.1996 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
Dava dosyası ile savunma ekindeki belgelerin incelenmesinde; davacı Tnk.Astsb.Kd.Üçvş. Süleyman SELÇUKOĞLU'nun 1984 nes'etli olup, K.K.K.lığının 1992 genel atamaları ile 2 nci bölgeden Keşan 4.Mknz. P.Tug. 1.Tnk.Tb.2.Tnk.BI.3.Tnk.Tk.2.Ks.K.lığı görevine atandığı, (B) garnizonu mesabesinde olan ve 6 yıllık süreye tabi bu görev yerinde 4 yıl görev yaptıktan sonra, KKK.lığının 20.4.1996 tarihli genel atamaları ile Gaziantep 5.Zh.Tug.2.Tnk.Tb.Kh.BI.Tb.Kh.Ks.K.lığ görevine atandığı, davacının sözkonusu atama işleminin iptali için 11.6.1996 tarihinde ve süresinde AYİM'de bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Davalı idare, davacının 30.8.1996 tarihinde Başçavuş rütbesine terfi sırasında olması, birliğinde bu rütbeye uygun boş kadro olmaması, boş olan kimi kadrolara da muvazene planı gereği atama planlaması gibi nedenlerin varlığının, 926 sayılı Kanunun 118/c, Türk silahlı Kuvvetlerine Mensup Subay ve Astsubayların Atanma ve Yer Değiştirmeleri Hakkında Yönetmeliğin 3/f ve 13 ncü maddesinde belirtilen bir idari sebep teşkil ettiğini belirterek,; tesis edilen atama işleminin hukuka uyarlı olduğunu ileri sürmektedir.
Türk Silahlı Kuvvetlerine Mensup Subay ve Astsubayların Atanma ve Yer Değiştirmeleri Hakkındaki Yönetmeliğin (Bölgeler ve Bölgelerdeki Garnizon Dereceleri İçin) Müşterek Yönerge Hükümlerine göre, davacının görev yapmakta olduğu 4. Mknz. P. Tug. 1. Tnk. Tb.K.lığının konuşlu olduğu KEŞAN garnizonu (B) garnizon derecesinde olup; Atama Yönetmeliğinin 46 ncı maddesinin (a) fıkrasına göre bu garnizondaki hizmet süresinin (6) yıl bulunduğu ihtilafsızdır. Davacı, bu garnizona 1992 atama yılında atanmış ve dört yılını doldurduktan sonra, garnizon hizmet süresinin dolmasına iki yıl kala idari sebep gerekçesiyle (A) garnizonu mesabesindeki Gaziantep garnizonuna atandırılmıştır.
Bir astsubayın terfi sırasına gelmesi ve bulunduğu garnizonda rütbesine uygun boş bir kadro bulunamaması halinde, bir idari sebebi varlığının kabulü gerekli ise de; davalı idarenin bu konuda göstereceği gerekçenin (hukuki sebebin) idari yargı organınca açılan dava üzerine re'sen inceleneceği ve hukuka uygunluk denetiminden geçirileceği kuşkusuz bulunmaktadır.
Bu yönün yapılan incelemede; 4.Mknz.P.Tug.1.Tnk.Tb.K.lığında kadrosu Bçvş. olan görev yerinden 4'ünün Tank Bölük Astsubaylığı kadroları olup, 4'ü de Bçvş. rütbesindeki astsubaylarla dolu olan bu kadrolardaki kişilerin 1997 yılında 2 nci bölge sırasında oldukları gerekçesiyle atamaya tabi tutulmadıkları, bunlardan birisinin garnizona 1989, birinin 1990, diğer ikisinin ise 1991 yılında (yani hepsinin davacıdan önce) garnizona atandıkları, Tnk.Tb.Kh.BI.Astsb.lığı kadrosunun dolu olduğu ve bu kadroya 1995 yılında Bçvş. rütbesinde bir astsubayın atanmış olduğu, Tnk.Tb.Kh.BI.Tb.Kh.Ks.K.lığı kadrosuna garnizona 1994 yılında atanmış ve 1996 genel atamaları ile Tnk.Kd.Üçvş.rütbesinde bir astsubayın intibak atamasının yapıldığı, bu astsubayın 30.8.1996 tarihinde Bçvş.rütbesine yükselecek olması nedeniyle atamanın kadroya uygunluk arzettiği, Tnk.Tb.Kh.BI.Tb.Keşif Tk.Astsb.lığı kadrosunda garnizona 1991 yılında atanmış Bçvş. rütbesinde bir astsubayın bulunduğu ve bu personelinde 1997 yılında 2 nci bölge arasında olduğu gerekçesiyle atamaya tabi tutulmadığı, Tnk.Tb.Kh.BI.Tb.İk. ve İaşe Ks. K.lığı kadrosuna garnizona 1991 yılında giren ve 30.8.1996 tarihinde Bçvş. rütbesine yükselecek olan Kd.Üçvş. rütbesinde bir astsubayın intibak atamasının yapıldığı, bu astsubayın da 1997 yılında 2 nci bölge sırasında olduğu gerekçesiyle garnizon dışı atamaya tabi tutulmadığı, 1996 yılı Tnk. Astsubay Genel Muvazene Planı gereğince taburda boş bulunan iki Bçvş.kadrosuna (Kh.BI.Tb.Engel Aşma Ks.K.lığı ile Kh.BI.Tb.Engel Aşma Ks.Mayın Tem.Tnk.K.Iığı) herhangi bir atama yapılmadığının, keza Tnk.Tb.Kh.BI.Tb.Kh.Ks.Kh.Tnk.K.lığı kadrosu Bçvş. olmasına rağmen, bu kadroya aynı muvazene planı gereğince Kd.Çvş./Üçvş. veya Kd.Üçvş. ların atanmalarının planlandığı gerekçesiyle, 1995 yılında garnizona gelen Kd.Üçvş.rütbesindeki bir astsubayın 1996 atamalarında intibak tayininin yapıldığının davalı idarece belirtildiği, ayrıca aynı tabur tank astsubay el teşkilatının 1 nci sayfasında görülen ve Tb.K.emrine (Per.Sb.Yrd). 1995 yılında intibak ataması ile atanan, 1975 neş'etli ve garnizona 1990 yılında girip 1996 yılında temdit eden Kd.Bçvş.rütbesinde bir astsubay bulunmakla beraber, bu astsubayın taburdaki en kıdemli astsubay olduğunun belirtildiği görülmektedir.
Türk Silahlı Kuvvetlerine Mensup Subay ve Astsubayların Atanma ve Yer Değiştirmeleri Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinde Personelin bir garnizondaki hizmet süresini bitirmeden atanma durumuna düşmemesi ve asgari derecede yer değiştirmesi için, atanmalar birkaç yıl sonraki durumu hesap edilerek yapılır... hükmü yer almaktadır. Davalı idare, davacının görev yaptığı taburda Başçavuş kadrosunda görevli 6 astsubayın 1997 yılında 2 nci bölge sırasında olmaları nedeniyle 1996 yılında aynı garnizonda hizmete devam ettirildiklerini, iki yıl ard arda atama görmemeleri bakımından 1nci bölge içinde bir başka garnizona atandırılmadıklarını öne sürmektedir. Davalı idarenin bir iç işlemi mesabesinde olan özel yönergesi hükümleri dışında, 2 nci bölge hizmetini yapmalarına bir yıl kalan personelin 1 nci bölge içinde atanmaların engel olan mevzuatta (926 sk. ve Atama Yönetmeliğinde) herhangi bir hüküm bulunmadığı gibi; bu 6 kişinin garnizon hizmet süreleri dikkate alındığında, davacının uğradığı mağduriyet daha da açık bir şekilde görülmektedir. Bu 6 astsubaydan birisi garnizona 1989'da birisi 1990'da, dördü de 1991 yılında gelmiştir. Diğer bir deyişle 6'sı da davacıdan önce garnizona gelen bu personelden 2 nci bölgeye gidecekleri 1997 atama yılında birisi garnizonda 8 yılını (2 yıl fazlasıyla), Oysa, davacı ancak 4 yılını tamamladıktan sonra atamaya tabi tutulmuştur. 2 nci bölgeye gitmelerine bir yıl kaldığı için artarda iki yıl atama durumuna düşmemeleri düşüncesiyle 1996 yılında bulundukları kadrolarda bir yıl daha göreve devam ettirilen bu 6 kişinin mağduriyetlerinin önlenmesi amaçlanırken; bunlara nazaran çok daha fazla hak sahibi olan davacının mağduriyeti hiç dikkate alınmamış, Atama Yönetmeliğinin yukarıda metnine yer verilen 5 nci maddesindeki amir hüküm dikkate alınmadan, garnizon süresinin dolmasına iki yıl kala davacının uzak bir garnizon olan Gaziantep'e atanması yoluna gidilerek hakkaniyet ilkesine uyarlı şekilde hareket edilmemiştir. Basiretli ve düzenli idare ilkeleri uyarınca, atanmalarda birkaç yıl sonraki durumu hesap etmekle yükümlü olan idareni, davacının terfi tarihini, diğer personelin garnizon kalış sürelerini, onların terfi ve 2 nci bölge sıralarını dikkate alarak, davacının garnizon hizmet süresi olan 6 yıldan önce atama durumuna girmemesi yönünden gerekli önlemleri alması gerekli bulunmaktaydı.
Öte yandan, savunma ekinde gönderilen belgelerin incelenmesine göre Tnk.Tb.TMK'sında kadrosu bulunmayan bir görevin (Per.Sb.Yrd.) davalı idarece ihdas edildiği, Kd.Bçvş.rütbesinde bir astsubayın 1995 yılı atamaları ile bu görevi ifa etmek üzere Tb.K.lığı emrine atandırıldığı, 1990'da bu tabura ve garnizona atanan anılan astsubayın 1996'da garnizon süresini temdit ettiği belirtilerek, idarece görevine devam ettirildiği maddi bir vakıadır. Atama Yönetmeliğinin 54 ncü maddesine göre, 1 nci bölge (A) garnizonu hariç, bölgelerin bütün garnizonlarında öngörülen sürelerden fazla kalınması madde de öngörülen usul ve kayıtlamalarla) mümkünde de; aynı Yönetmeliğin 46 nci maddesinin (a) fıkrasında temditin esaslı bir unsura işaret edilerek Hizmetin özelliğine göre garnizonlardaki bu süreler aşağıda (e) fıkrasındaki bağlayıcı sebepler mevcut değilse, aynı statüye bağlı diğer subay ve astsubayları mutazarrır etmemek kaydı ile uzatılabilir. şeklinde hüküm getirilmesi karşısında; TMK'da yer almamakla beraber idarece fiilen atama yapılıp doldurulduğu anlaşılan bir görev yerindeki personelin garnizon süresinin temdidi yoluna gidilip, garnizonda henüz 4 yılını dolduran davacının atanması işleminin, davacıyı mutazarrır ettiği açık olduğundan, işlemin bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu görülmektedir. Anılan göreve idarece emre atama yoluna gidildiğine göre, bu görevi ifa eden ve garnizon süresini dolduran astsubayın yerine davacının atanması, ertesi yılda 2 nci bölgeye gidecek 6 astsubayın boşaltacağı kadrolardan birine intibak atamasının yapılarak, davacının garnizondaki 6 yıllık süresinin tamamlattırılması yoluna gidilmesi mümkünken; doğrudan Gaziantep garnizonuna atama şeklinde tecil eden işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, atama planlamaları yapılırken idarenin belli bir muvazene çerçevesinde atama yapma, belli kadroları doldurup, bir kısım kadroları boş tutma, uygun personel ve rütbedeki eleman yetersizliği halinde kadro rütbelerinin altında atama yapma yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ne var ki, kendisine tevdi edilen kamu hizmetinin en iyi şekilde yürütülmesine yönelik olan bu serbestçe hareket ve işlem tesisi yetkisinin, kamu hizmetinin gerekleri ilkesiyle sınırlı olduğu ve idarece kamu yararına kullanılmasının nihai koşul olduğu da gözden uzak tutulmamalıdır. Konuya bu açıdan bakıldığında, taburdaki iki başçavuş kadrosuna 1996 atamalarında hizmet gereklerine göre atama planlanmaması, bir başçavuş kadrosunda da Kd.Çvş.rütbesinde bir astsubayın atanmasında, belirtilen ilkelere aykırı bir yön bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Savunma ekinde belgelerde davacı yönünden temas edilen kimi vakıaların da, bir atama nedeni teşkil etmesine hukuken imkan bulunmadığına yeri gelmişken işaret etmekte yarar görülmektedir.
Yukarıda açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, davacının Keşan garnizonundaki hizmet süresini doldurmasına iki yıl kala Gaziantep gibi uzak bir garnizona atanmasını hukuken haklı kılacak herhangi bir idari nedenin sözkonusu bulunmadığı, tesis edilen işlemin bu nedenle hukuka aykırılıkla sakatlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacı hakkında tesis edilen atama işlemi sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırılıkla sakatlandığından; işlemin İPTALİNE,
KARŞI OY GEREKÇESİ
Davalı idare savunması ve savunma ekindeki belgelerin incelenmesinde; davacı astsubayın garnizon hizmet süresini doldurmadan bir başka garnizona atanmasını haklı kılacak idari sebepin gerçekleşmiş bulunduğu, taburda mevcut kadrolar ile bu kadrolarda istihdam edilen personelin savunmada teker teker temas edilen durumlarının dikkate alınmasına rağmen, terfi sırasında bulunan davacıya idarece aynı garnizonda istihdam edilebileceği uygun bir kadronun bulunamayışı karşısında, işlemin hukuka aykırı bir yönünün mevcut olmadığı kanaatinde bulunduğumuzdan; aksi kanıdaki sayın çoğunluğun kararına iştirak edemeyerek, karşıoy kullandık. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy