(3269 S. K. m. 16, 18, 19) (3417 S. K. m. 6) (Uzman Erbaş Yönetmeliği m. 13)
Davacı vekili 10 Eylül 1996 günü kayda geçen dava dilekçesinde ve duruşmadaki beyanlarında özetle; Terhisini izleyen 8.8.1994 tarihinde iki yıllık sözleşme imzalayarak uzman erbaş olan müvekkilinin ailevi nedenlerle sözleşmesini uzatmayacağını belirten dilekçesini 14.4.1996 tarihinde vermesine rağmen, kademe ilerlemesi şartlarını taşımadığı nedeniyle sözleşmesinin feshedileceğini 20.6.1996 tarihinde bildirildiğini, tazminat ödenmeyeceğinin de belirtildiğini, ancak KKY 51-3 Uzman Erbaş Yönetmeliği 3. Bölüm 6/d maddesi uyarınca net maaşının iki mislinin çalıştığı yıl çarpımı olmak üzere ve net maaşı 31.212.000 olduğundan 128.848.000. TL.nin ayrılma tarihi olan 8.8.1996 tarihinden itibaren yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davaya konu ikramiye ve harcırah ödenmesi istemi ile ilgili düzenleme 3269 sayılı Kanunun 16 ve 18 nci maddelerinde düzenlenmiş bulunmaktadır.
Anılan Kanunun, 460 ve 489 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerle değişik özlük hakları başlıklı 16 ncı maddesinin, uzman erbaşlara ikramiye ödenme koşullarını belirleyen 3-4 fıkralarında Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlara, ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (bütün ödemeler dahil) iki katının hizmet yılları toplamı ile çarpımından bulunacak miktarda ikramiye verilir. İkramiye hesabında 10 yıldan fazla olan süreler dikkate alınmaz. İkramiyelerden damga vergisi hariç, vergi kesilmez. Ancak, emeklilik haklarını kazananlara bu ikramiye ödenmez. Bunlar hakkında, 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.
Sağlık nedenleri hariç disiplinsizlik ve ahlaki nedenlerle sonradan Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri feshedilir ve bunlara ikramiye ödemesi yapılmaz. Astsubay nasbedilenlere de ikramiye ödenmez. Sağlık veya bulunduğu kadronun kaldırılması gibi nedenlerle bir yılı tamamlamadan ayrılanlara, bir yıl içinde alması gereken ikramiye tutarı 12 aya eşit olarak bölünmek suretiyle hizmet ettiği her aya isabet eden miktarda ödeme yapılır.
Uzman erbaşların istihdam edildiği kadro görev yerinin herhangi bir nedenle kaldırılması veya bu kadrolarda uzman erbaş istihdam edilmesine gerek kalmaması durumlarında uzman erbaşlar ihtisas sahibi olduğu diğer birliklerdeki boş olan uzman erbaş kadro görev yerlerine atanabilirler. Bu şekilde sözleşmenin feshini isteyen uzman erbaşların istekleri kabul edilir ve bunlara bu Kanun esaslarına göre tahakkuk edecek ikramiye ödenir.
Sözleşme süresi içinde (izin dahil) vefat edenlerin kanuni mirasçılarına iki maaş tutarında ölüm yardımı ödeneği verilir. Ayrıca vefat eden uzman erbaşların hakettiği ikramiye de kanuni mirasçılarına aynen ödenir denmektedir.
Madde metninden anlaşıldığı üzere uzman erbaşlara ikramiye ödenebilmesi için TSK. den ilişiklerinin,
a) Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin idarece uzatılmaması,
b) Sözleşme sürelerini bitirerek ve yeniden sözleşme yapmayarak istekleriyle ayrılma,
c) Sağlık durumları nedenine dayalı olarak kesilmiş olması gerekmektedir.
Özlük dosyasının incelenmesinden, davacının 1996 Şubat-Mart-Nisan aylarınca tabi tutulduğu teori ve pratiğe dayalı sınavlarda başarısız olduğu, bu durumun kendisine her defasında bildirildiği, nisan ayında kişiye özel bir yazıyla özel surette muhtemel yaptırımlar da gösterilerek yine uyarıldığı ve düzenlenen sicilinin olumsuz gerçekleşmesi üzerine 3269 Sayılı Kanun 12 ve anılan kanunun 19 ncu maddesine göre çıkartılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 13 ncü maddesinde öngörülen yöntem ve ilkelere uygun biçimde sözleşmesinin feshedildiği, kendisinin sözleşme yenilemeye istekli olmadığına ilişkin olan başvurusunu yaptığı tarihte fesih sürecinin başlatılmış olduğu ve sonuçta davacının kendi isteğiyle sözleşme süresini bitirip ayrılma konumunda olmadığı, esasen sicil tam notunun %60'ın altında gerçekleşmiş bulunan 1996 yılı sicili dikkate alındığında sözleşmesinin uzatılmasına hukuken olanak bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda davacının ikramiye ödenmesi isteminin reddi işleminde hukuka uyarsızlık görülmemiştir.
Madde başlığı ve içeriği 489 sayılı KHK. ile değiştirilen Atama, geçici görev ve harcırah başlıklı 18 nci madde Uzman erbaşlar, sözleşme süreleri içinde değişik bölge ve garnizonlarda Silahlı Kuvvetler hizmet ihtiyacı esas alınmak suretiyle atanma ve yer değiştirme işlemlerine tabi tutulurlar veya kurs dahil geçici görevle görevlendirilirler. Bu şekilde atanan veya geçici görevle görevlendirilenlere ve ayrıca terhislerinden sonra uzman erbaş olarak atananlarla kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin bitiminde ayrılanlara 6245 sayılı Kanunun esaslarına göre harcırah verilir. hükmüne amirdir.
Bu madde metninden açıkça anlaşıldığı üzere hizmet süresinin bitimi nedeniyle ayrılan uzman erbaşlara 6295 sayılı Kanunla öngörülen harcırahın verilebilmesi, TSK. nden ilişiklerinin kesilmesinin kendi kusurlarından kaynaklanmayan bir nedene dayalı olması ile mümkündür. İkramiye ödenmesi ile ilgili bölümde açıklanan gerekçelerin bu hususta da geçerli olması nedeniyle tekrarına gerek görülmemiş ve davacıya harcırah ödenmemesi işleminin de hukuka uyarlı olmayan bir yanı bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Tasarruf kesintileri toplamının ödenmesine ilişkin isteme gelince; 3417 Sayılı çalışanların tasarrufa teşvik edilmesi ve bu tasarrufların değerlendirilmesine dair Kanunun ödemeler başlıklı 6 ncı maddesinde Emeklilik veya ölüm halinde biriken tasarruf kesintileri ile Devlet ve işveren katkıları, Bağ-Kur kapsamında olanlar bakımından tasarruf tutarları ve Devlet katkıları, ilgililere veya kanuni mirasçılarına neması ile birlikte ödenir.
En az 15 yıl tasarrufta bulunanlara istedikleri takdirde tasarruf kesintileri, Devlet ve işveren katkıları, Bağ-Kur kapsamında olanlar bakımından tasarruf tutarları ve Devlet katkıları ile bunların nemasının toplamının 3/5'i ödenir.
En az 6 yıl tasarrufta bulunanların istedikleri takdirde sadece biriken tasarruf kesintileri, Bağ-Kur kapsamında olanlar bakımından tasarruf tutarları ödenir. denmektedir.
Uyuşmazlığı ilgilendiren düzenlemenin anılan maddenin üçüncü fıkrasıyla yapıldığı görülmektedir. Bu fıkra hükmüne göre, Kanunun kapsamını belirleyen 2 nci maddesinde sayılanlara Biriken tasarruflarının ödenebilmesi en az 6 yıl tasarrufta bulunmuş olmalarına bağlıdır.
Davacı, statüsü yönünden anılan kanun kapsamında ise de 8 Ağustos 1994 tarihinde imzaladığı sözleşme ile kapsama girmiş, 1996'da ayrılmıştır. Bu durumda ilgili fıkrada öngörülen en az 6 yıl tasarrufta bulunma asli maddi koşulunu taşımadığı nedeniyle istemin de dayanağının bulunmadığı açıktır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle hukuki dayanağı bulunmayan davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy