(5434 S. K. m. 14, 16, 31) (926 S. K. m. 135, 145, 183) (657 S. K. m. 146, 186) (2709 S. K. m. 18)
Davacı, 19.12.1996 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde ve 1.4.1997 tarihli cevaba cevap dilekçesinde özetle; 2. Or.K.lığı Uç. S. Top. Tb K.lığı emrinde Mu. Tek. Astsb. Kd. Üçvş. rütbesinde görev yaparken 16.8.1996 tarihinde re'sen emekliye sevk edildiğini ve aynı gün ilişiğinin kesildiğini, bu hususu kanıtlayan ve Tabur Komutanı tarafından imzalanan belgenin dava dilekçesi ekinde yer aldığını, terhis belgesinin de aynı şekilde 16.8.1996 tarihini taşıdığını, 5434 sayılı Kanunun 14/a ve 31/2 nci maddeleri uyarınca Ağustos 1996 ayı maaşının tahakkuk ettirilmesi gerektiğini, aynı zamanda davalı idarece 9 yıl 11 ay 16 gün olarak hesaplanan fiili hizmet süresinin 10 yıla tamamlanacağını bu durumda da OYAK emeklilik yardımına müstahak olacağını, 4.10.1998 tarihli dilekçesi ile KKK. lığına başvurarak 1996 Ağustos ayının 15 ve 16 ncı günleri orduda hizmetinin bulunduğunu belirterek, Ağustos 1996 ayının OYAK ve Emekli Sandığı aidatlarının yatırılıp fiili hizmet süresinin ilgili kuruma bildirilmesini istediğini, KKK. lığının 23.10.1996 tarihli yazısı ile 2. Ordu K.lığının cevabı yazısında ilişiğinin 14.8.1996 tarihinde kesildiği bildirildiğinden, isteminin reddedildiğini bildirdiğini, tesis edilen işlemin bu yönüyle hukuka aykırı olduğunu belirterek; ilişiğinin 16.8.1996 tarihi yerine 14.8.1996 tarihinde kesildiğinin kabulü yolundaki idari işlem ile Ağustos 1996 aylığının tahakkuk ettirilmemesi ve bu aylığından OYAK ve Emekli Sandığı kesintilerinin kesilerek bu kurumlara gönderilmemesi işleminin iptali ve uğradığı maddi kaybın faizi ile birlikte hükmen tazminini ve öncelikle yürütmenin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi Dairemizin 4.2.1997 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
Dava dosyası ile davacıya ilişkin özlük ve sicil dosyalarında yer alan bilgi ve belgelere göre;
Davacının 2.Or.Uçş.Top.Tb.K.lığı emrinde Astsb.Kd.Üçvş. rütbesiyle görev yapmaktayken, Yüksek Askeri Şur'anın 1.8.1996 gün ve 2 sayılı kararına göre disiplinsizlik nedeniyle ayırma işlemine tabi tutulduğu ve Milli Savunma Bakanlığının 4.8.1996 tarih ve 72 sayılı kararı ile ayırma işleminin tekemmül ettirildiği, birliği komutanlığınca 16.8.1996 tarihinde ilişiğinin kesildiği, aynı tarihli ilişik kesme belgesi, terhis çizelgesi ve askeri kimlik kartı, sağlık fişi, sağlık muayene fişlerinin teslim edildiğine ilişkin tutanağın düzenlendiği ve belirtilen belgelerin davacı ile birlikte diğer ilgililerce (Bt. Komutan ı, Hrk. ve Eğt. Subayı, Tabur Komutanı gibi) imzalandığı, tüm bu belgelerin 2. Or.K.lığının 22.8.1996 tarihli yazısı ile KKK.'lığına gönderildiği, KKK.lığının 26.8.1996 tarihli yazsı ve ekindeki belgelerin T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü ve OYAK Gn.Md.lüğüne gönderildiği, anılan kurumlara gönderilen belgeler arasında yer alan Hizmet Belgesi (KKK.lığınca düzenlenmiş), İlişik Kesme ve Adresle İlgili Belge ve Terhis Çizelgesinin hepsinde davacının ilişiğinin 16.8.1996 tarihinde kesildiğinin belirtildiği, Em.Snd.Gn.Md.lüğünün KKK.lığına hitaben yazılan 6.9.1996 tarihli yazısında aynen 2 nci Ordu Uçş. Top.Tb.K.lığında Mu.Tek.Kd.Üçvş. iken 16.8.1996 tarihinde re'sen emekliye sevk edilen Hüseyin YAKA hakkında ilgi yazınız ekinde gönderilen hizmet belgesinde ilgiliye en son ödenen aylığın Temmuz 1996 olduğu, ancak 16.8.1996 tarihinde görevinden ayrıldığı görüldüğünden yapılacak işlemde tereddüte düşülmüştür. Bu durumda adı geçen hakkında gerekli işlemin yapılabilmesi için ilgilinin görevden ayrılış tarihi ile en son ödenen aylığın sandığımıza bildirilmesini arz ederiz denilerek, durumun aydınlatılmasının istendiği, KKK. Personel Daire Başkanının imzasını taşıyan ve 2.Ör. K.lığına hitaben yazılan 26.9.1996 tarihli yazıda davacı ile ilgili olarak ...kendisine Temmuz 1996 ayı maaşının ödendiği ve OYAK kesenek cetvelinin buna uygun olarak yapıldığını, buna rağmen ilişik kesme tarihinin 16 Ağustos 1996 olarak bildirildiği ve Terhis Belgesine bu tarihin yazıldığı anlaşılmıştır. Terhis belgesi ile istenilen bilgiler formu ek'te gönderilmiş olup, ilişik kesme tarihlerinin 14 Ağustos 1996 olarak düzeltilerek İvedi geri gönderilmesini... denildiği, 2.Ör. K.lığının KKK. lığına hitaben yazdığı 3.10.1996 tarihli yazısı ile KKK. lığının emrinin yerine getirildiği ve boş olarak gönderilen Terhis Belgesi ile Bilgi Formuna, ilişik kesme tarihinin 14.8.1996 olarak yazılarak ilgilerce yeniden düzenlendiği ve KKK. lığına yollandığı, davacının 4.10.1996 tarihli dilekçesi ile KKK. lığına başvurarak, ilişiğinin 16.8.1996 tarihinde kesilmesine rağmen Ağustos 1996 ayına ait OYAK ve Emekli Sandığı kesintilerinin bu kurumlara gönderilmemesi nedeniyle 250 milyon lira dolayında bir maddi zarara uğradığını, bu bildirim ve aidat gönderilmesi yapılmadığı için 5434 sayılı Kanunun 14/a ve 31/12 maddeleri uyarınca 10 yıl olması gereken fiili hizmetinin 9 yıl 11 ay 16 günde kaldığını belirterek, bu konudaki mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği, KKK. lığınca 20.10.1996 tarihinde OYAK ve Em. Snd. Gn. Md. lüklerine yazılan yazıda ...Adı geçen en son Temmuz 1996 maaşı ödenmiş ve ilişiği 14.8.1996 tarihinde kesilmiş olup, yeniden hazırlanan hizmet belgesi ek'te gönderilmiştir. Terhis işlemlerinin buna göre yapılmasını... denildiği, ayrıca yine KKK. lığınca davacıya bilgi olarak yazılan 23.10.1996 tarihli yazıda ...2 nci Ordu Komutanlığından gelen ilgi (b) yazı ile en son Temmuz 1996 ayı maaşının ödendiği ve ilişiğinin 14 Ağustos 1996 tarihinde kesildiği bildirilmiştir. Söz konusu yazıya istinaden yeniden hazırlanan hizmet belgeniz T.C.Em. Snd. ve OYAK Genel Müdürlüklerine gönderilmiştir. Komutanlığımızca hakkınızda yapılacak bir işlem bulunmadığından, dilekçenizde bahsi geçen konular için müracaatınızı adı geçen Genel Müdürlüklere yapmanızı rica ederim... şeklinde bildirimde bulunulduğu, bu işlemin 29.10.1996 tarihinde kendisine tebliğini müteakip davacının, ilişiğinin 16.8.1996 tarihi yerine 14.8.1996 tarihinde kesildiğinin kabulü yolundaki idari işlem ile Ağustos 1996 aylığının tahakkuk ettirilmemesi ve bu aylığından OYAK ve Emekli Sandığı kesintilerinin kesilerek bu kurumlara gönderilmemesi işleminin iptali ve bu nedenle uğradığı zararın hükmen tazmini istemiyle 19.12.1996 tarihinde ve süresinde AYİM'de bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
926 sayılı TSK. Personel Kanununun 145 nci maddesinin birinci fıkrasında Subay, astsubay ve askeri öğrencilerin aylık ve harçlıkları her ayın başında peşin olarak ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık veya harçlık geri alınmaz... denilmektedir.
3472 sayılı Kanunun 1 nci maddesi de, muhtelif kanunlarda yer alan aybaşı ibaresinin, her ayın 15'i olarak uygulanması gerektiğini düzenlemiş bulunmaktadır.
Anayasanın 128 nci maddesinin ikinci fıkrasının amir hükmü doğrultusunda, kamu görevlilerinin aylık ve özlük hakları statü kanunları ile düzenlenmiş ve teminat altına alınmıştır. (926 sayılı Kanunun 135-183 ncü maddeleri; 657 sayılı Kanunun 146-186 nci maddeleri)
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca kamu görevlisinin aylık ödenmeksizin bir gün dahi çalıştırılması mümkün olmadığı gibi (Anayasa Madde 18 de belirtilen angarya yasağı ilkesi); aybaşlarında ödenmesi gereken aylığın akabinde vuku bulacak emeklilik ve ölüm hallerinde de, söz konusu aylığın geri alınmasına imkan olamayacaktır. İstifa, ke'sen ayırma (kanunlarda öngörülen fiili emeklilik süresi dolmadan) vb. hallerde ise, o aya ait peşin ödenen aylığın, görev ifa edilen günler için hesaplanacak karşılığı düşüldükten sonra kalan miktarının geri alınacağı ise tabiidir.
Bu hukuki açıklamalar ışığında dava konusuna dönüldüğünden; davacının fiilen son aylığının idarece 15 Temmuz 1996 tarihinde ödendiği hususu ihtilafsızdır. Sözkonusu aylığın 15 Temmuz 1964-14 Ağustos 1996 dönemini kapsadığında ise kuşku yoktur. Bu durumda, davacının ilişiğinin en geç 14 Ağustos 1996 tarihinde kesilmiş olması halinde müteakip ayın aylığına (15 Ağustos 1996) müstehak olamayacağında şüphe yoktur. Ne var ki, davacının ilişiği gerçekte ancak 16 Ağustos 1996 tarihinde kesildiğinden ve 15-16 Ağustos 1996 tarihinde davacı kıt'ada ve statüde iki gün süreyle vazife yaptığından; bu iki gün için Ağustos 1996 aylığına hak kazandığı tartışmasızdır. Davalı idarenin, bu hukuki gerçeği görmezden gelip, Emekli Sandığının uyarısı üzerine hukukça tecviz edilmeyecek şekilde fiili gerçeği değiştirme, boş formlar gönderip 16 Ağustos 1996 olan ilişik kesme tarihini 14 Ağustos 1996 olarak düzeltme çabalarının da sözkonusu maddi hukuki gerçeği ortadan kaldırıcı bir mahiyeti bulunmamaktadır.
Öte yandan, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 16 ncı maddesi uyarınca davalı idarenin, davacının tahakkuk edecek bu aylığından emekli keseneği kesmesi gerektiği, aynı Kanunun 14/a maddesi gereğince de, aybaşından sonra vazifeden ayrılma nedeniyle eksik tahakkuk edecek aylıktan tam kesenek yapması ve sandığına göndermesi gerektiği, aynı şekilde 205 sayılı Kanun uyarınca bu aylıktan OYAK aidatı kesip OYAK Gn. Md.lüğüne göndermesi gerektiği izahtan varestedir.
Şu halde, davacının ilişiğinin 16.8.1996 tarihi yerine 14.8.1996 tarihinde kesildiğinin kabulü yolundaki idari işlem ile fiilen çalıştığı günler için Ağustos 1996 aylığının tahakkuk ettirilmemesi ve bu aylığından OYAK ve Emekli Sandığı kesintilerinin yapılıp bu kurumlara gönderilmemesi işlemi, sebep unsuru yönünden hukuka aykırılıkla sakatlanmış bulunmaktadır.
Davacı, aynı zamanda bu nedenle uğradığı maddi kaybın faizi ile birlikte hükmen tazminini talep etmekteyse de; verilen iptal kararının davalı idarece yerine getirilmesinden sonra ancak ilgili kurumlarca davacıya müstehak olacağı yardımların yapılmaması halinde doğması muhtemel sözkonusu zararın, salt ihtimale dayalı olarak bu aşamada hüküm altına alınması uygun görülmeyerek, davacının aksi yöndeki talebi konusunda bir karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bulunan işlemin İPTALİNE,
Davacının uğradığını öne sürdüğü maddi kaybın tazminine ilişkin istemi konusunda bu aşamada bir karar verilmesine YER OLMADIĞINA. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy