(926 S. K. m. 68, 79, Ek. m. 8, Ek. Geç. m. 63) (3269 S. K. m. 15) (499 S. KHK. m. 12, 37) (Astsubay Sicil Yönetmeliği m. 26 )
Davacı, 4 Kasım 1997 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesinde özetle; 30.8.1995 tarihinde iki yıl süreli meslek yüksek okulu ve uzman erbaş kaynaklı olarak astsubaylığa nasbedildiğini, 9 Eylül Üniversitesi İzmir Meslek Yüksek Okulu Makine bölümünden Temmuz 1988 tarihinde mezun olduğunu, takiben askerlik hizmetini yaptıktan sonra uzman erbaş olduğunu, 30.8.1994 tarihinde de meslek yüksek okulu mezunu ve uzman erbaş kaynaklı olarak Makine Astsubay Sınıf Okuluna girmeye hak kazandığını, 30.8.1995 tarihinde Makine Astsubay Sınıf Okulunu başarı ile bitirerek, Astsubay Çavuş olarak Dz.K.K.lığı bünyesinde görevine devam ettiğini, Dz.K.K.lığınca 5.10.1995 tarihinde geçmiş safahatına göre intibakının yapıldığını, ancak 926 Sayılı Kanunun 79 ncu maddesi ve 4.5.1994 tarih ve 21924 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan yasanın Ek 8 nci maddesi uyarınca, yaptığı iki yıllık yüksek öğrenim süresinin rütbe bekleme süresinden düşülmesi gerekirken, aksine tesis olunan işlemin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dosyadan, 1988 yılında iki yıllık İzmir Meslek Yüksek Okulu Makine bölümünden mezun olduktan sonra, askerlik hizmetini yapan ve sonra da uzman erbaş olarak Silahlı Kuvvetlerde bir süre görev yaptıktan sonra, 30.8.1995 tarihinde astsubaylığa geçen davacının, yüksek öğrenimde geçen sürenin sınıf okulundan fazla olan kısmının astsubaylıkta rütbe bekleme süresinden sayılmaması işleminin iptali istemiyle işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği gibi, 926 Sayılı Kanunun 79 ncu maddesine 2.9.1993 gün ve 499 Sayılı KHK. nin 12 nci maddesi ile eklenen 4 ncü fıkraya göre, Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilecek yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirdikten sonra muvazzaf olmak için başvuranlardan, Astsubay Sınıf Okullarında en az bir öğretim yılı öğrenim ve eğitimi başarıyla bitirip astsubay nasbedilenlerin, Astsubay Sınıf Okulundan fazla olarak geçen fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarındaki öğrenim süreleri (hazırlık sınıfı ve sınıfta kalmaları hariç) rütbe bekleme sürelerinden düşülür. Bunların hangi rütbelerde ne kadar eksik bekletilecekleri yönetmelikte gösterilir. Bu hükümle yüksek öğrenim görmüş kişilerin astsubay olmasının teşvik edilmesi amacı güdülmüş, ancak lise mezunu olarak astsubaylığa geçirilen, bu durumda yüksek öğrenim süresi kadar bu yenilerden rütbe bakımından daha avantajlı bir durumda olduklarından, bir başka deyişle liseyi aynı anda bitirerek biri Astsubay Sınıf Okuluna diğeri 4 yıllık bir yüksek okula giden ve orayı bitirip astsubay olan iki kişiden lise mezunu olan diğeri astsubay nasbedildiğinde dört yıllık astsubay olduğundan, bu gayri adil durumun düzeltilmesi amacıyla bu sonuncuların yüksek öğrenim sürelerinin bekleme süresinden düşülmesi düşünülmüştür. Bu maddede belirtilen düzenleme yürürlüğe girdiği tarihten sonraki astsubaylara uygulanacaktır.
Gene aynı durum, yüksek okul veya fakülte mezunu iken, astsubay nasbedilmiş olup yasa çıktığında astsubay statüsünde bulunan kişiler bakımından da söz konusu olduğundan, 499 Sayılı KHK.nin 37 nci maddesi ile getirilen 926 Sayılı Kanunun Ek Geçici 63 ncü maddesi ile bu durumda olanların da öğrenim süresinin rütbe bekleme süresinden düşüleceği belirtilmiştir.
Bunun yanında, aynı düzenlemeler bekleme sürelerinin hangi rütbelerde ne kadar düşüleceğini gösterir şekilde Astsubay Sicil Yönetmeliğinin Ek-8 ve Ek Geçici 14 ncü maddelerine aktarılmış bulunmaktadır.
Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 26 ncı maddesi; Kanunun 85 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, kıdem alanlar için fiili bekleme süresinin üçte ikisi, bir veya daha yukarı sayılanlar küsuratlı çıktığında küsurat alt tama, bir tam sayının altında küsuratlı çıktığında küsurat bire iblağ edilir.
3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile 3466 Sayılı Uzman Jandarma Kanunu gereğince astsubaylığa nasbedileceklerin, muvazzaf askerlik ile uzman erbaşlık ve uzman jandarmalıkta geçen süreleri kıdemlerinden sayılır ve nasıpları buna göre düzeltilir. Bunlardan astsubay çavuş, astsubay kıdemli çavuş, astsubay üstçavuş ve astsubay kıdemli üstçavuş rütbelerinde en az bir yıllık, diğer rütbelerde fiili bekleme süresinin üçte ikisi oranında yıllık sicili bulunanların, kanunun 85 nci maddesinde belirtilen diğer şartları da taşımaları koşuluyla bir üst rütbeye terfileri yapılır hükmünü amir olup, uzman çavuş kaynaklı astsubayların astsubay çavuşluğa nasıp ve terfi işlemlerine esas teşkil etmektedir.
3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanununun 15 nci maddesinde, uzman erbaşlıktan astsubay çavuş nasbedilenlerin sadece muvazzaf askerlik ve uzman erbaşlıkta geçen sürelerinin kıdemlerinden sayılacağı, nasıplarının buna göre düzeltileceği hükmü yer almakta olup, yüksek okul öğrenimi nedeniyle eksik bekletmeye ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Davacı astsubay; 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu paralelinde düzenlenen Yönetmeliğin 26 ncı maddesi esaslarına göre Astsubay Çavuş nasbedildiğinden, durumu 926 Sayılı TSK. Personel Kanununun 68 ve 79 ncu maddeleri kapsamına girmemektedir.
Astsubay Sınıf Okulu eğitimine TSK. Personel Kanununun 68 nci maddesi esasları dahilinde alınan astsubay adaylarında aranan şartlar aynı maddenin (a) fıkrasında belirtilmektedir.
Astsubay Sınıf Okulu eğitimine uzman erbaş kaynağından alınan astsubay adayları ise, 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanununun 15 nci maddesi gereğince, 926 Sayılı TSK. Personel Kanununun 68 nci maddesinin bazı hükümlerinden statüleri gereğince muaf tutulmaktadır. Bu hükümler:
a. Astsubay Sınıf Okulu eğitiminde evli ve nişanlı olabilme durumu,
b. Öğrenime ara vermiş olabilmek şartıdır.
Ayrıca, uzman erbaş kaynaklı astsubay adaylarının Astsubay Sınıf Okulu eğitimlerinde özlük hakları yönünden uzman erbaşlık statüleri devam etmektedir. Bu nedenle, Astsubay Sınıf Okulu eğitimi uzman çavuşluk hizmetinden sayılmakta olup, davacı astsubayın sınıf okulunda geçen 1 yıllık eğitim ve öğrenim süresi uzman çavuşluk hizmetine eklenerek Astsubay Çavuşluk nasbından düşülmüştür.
Uzman erbaşlar; ilgi 926 Sayılı TSK. Personel Kanununun 68 nci maddesinde belirtilen astsubay kaynakları arasında yer almadığından, aynı kanunun 79 ncu maddesi kapsamına da girmemektedir. Ancak, uzman erbaşları çalışmaya teşvik ve motive etmek için özel kanunlarında düzenleme yapılarak astsubaylığa geçirilme imkanı getirilmiş ise de esasen bu işlem, bir statüden diğer bir statüye geçme işlemidir.
Nitekim benzer bir uygulama olarak; kendi nam ve hesabına fakülte bitiren astsubaylardan subay nasbedilenlerin, Harp Okulu öğreniminden fazla okudukları süreler rütbe bekleme sürelerinden düşülmemektedir. Subay ve astsubayların fazla öğrenimden dolayı eksik bekletilmeleri ilk subaylığa/astsubaylığa nasıplarında uygulanmakta olup, statü değişikliklerinde ise böyle bir uygulama söz konusu değildir.
Böylece, görüldüğü üzere 926 Sayılı Kanunun 79 ncu maddesi hükmünden yararlanılabilmesi için Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilen yüksek okul veya meslek yüksek okulunu bitirdikten sonra muvazzaf astsubay olmak için başvurmuş bulunmak gerekmektedir. Oysa, davacı yüksek okulu bitirdikten sonra astsubaylığa başvurmamış, uzman erbaş olmuştur. Şu halde, davacı yüksek okul bitirip astsubaylığa başvuran bir kişi konumunda olmayıp, uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçen biri konumundadır ve bu itibarla anılan madde hükmünden yararlanmasından söz etmek mümkün değildir.
Netice olarak, yukarı ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, uzman erbaş olarak TSK.ne intikal etmeden önce yapmış olduğu iki yıl süreli meslek yüksek okulu öğreniminin astsubay nasbedildikten sonra rütbe bekleme süresinden düşülmemesine ilişkin işlem hukuka ve mevzuata uygun bulunduğundan, yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy