(926 S. K. m. 3, 82, 83) (1602 S. K. m. 42)
Davacı vekilleri, 21.12.1998 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri olan davacının Hv.Astsb.Sınıf Okulunda öğrenim görmekteyken, 1997 yılında güvenlik soruşturmasının babasına ilişkin olarak olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle okuldan çıkarıldığını, bu işleme karşı açtıkları davanın AYİM.2.Dairesince iptalle sonuçlandığını, yeniden okula dönüp başarılı olmakla beraber, Astsubay Çavuşluk nasbinin 30.8.1997 olarak saptanması gerekirken 30.8.1998 olarak kabul edildiğini, oysa askeri öğrenen statüsüne son verilme işleminde davacının herhangi bir kusurunun olmadığını, bu konuda davalı idareye yaptıkları nasıp düzeltme başvurusunun reddedilmesi nedeniyle bu davanın açılması lüzumu hasıl olduğunu belirterek; davacının Astsubay Çavuşluk nasbinin 30.8.1997 olarak düzeltilmemesi işleminin iptalini talep ve dava etmişlerdir.
Dava dosyası ile davacının özlük ve sicil dosyalarında yer alan bilgi ve belgelerden; davacının Hava Teknik Okullar K.lığında Astsubay Sınıf Okulu öğrencisi olarak 1996-1997 eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekteyken, babasının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 5.3.1997 tarihinde askeri öğrenci statüsüne son verilerek okulla ilişiğinin kesildiği, davacının bu işlemin iptali istemiyle açtığı davanın kabul edilerek, AYİM.2.D.nin 4.2.1998 tarih ve E. 1997/212, K. 1998/70 sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarece bu karar gereğinin yerine getirilerek davacının 5.3.1998 tarihinde yeniden askeri öğrenci statüsüne alındığı ve 30.8.1998 tarihinde Hv.Mu.Astsb.Çvş.nasbedildiği, davacının Astsubay Çavuşluk nasbinin 30.8.1997 tarihine götürülmemesine ilişkin işlemin iptali için vekili marifetiyle önce davalı idareye yazılı olarak başvurduğu, Hv.K.K.lığının 6.12.1998 tarihli işlemiyle bu konudaki talebin reddi üzerine, sözkonusu menfi işlemin iptali için 21.12.1998 tarihinde AYİM'de bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
926 sayılı TSK. Personel Kanununun Tarifler başlıklı 3 ncü maddesinin (b) fıkrasına göre Nasıp: İlk subaylığa, astsubaylığa ve bir rütbeden sonraki rütbeye terfide yeni rütbenin normal bekleme süresinin başlama tarihidir.
Astsubayların ilk nasıplarının nasıl yapılacağı 926 sayılı Kanunun 82 nci maddesinde, hangi hallerde nasıplarının düzeltilmesi gerektiği ise 926 sayılı Kanunun 83 ncü maddesinde düzenlenmiştir (Subaylar için karşılığı aynı yasanın 35 ve 36 ncı maddeleridir). 82 nci maddeye göre; Astsubay Sınıf Okullarında en az bir öğrenim yıllık mesleki öğrenim ve eğitimi başarı ile bitirenler Astsubay Çavuş nasbedilirler. Bunların nasıpları Sınıf Okullarını bitirdikleri takvim yılının 30 Ağustos'una götürülür.
83 ncü maddeye göre ise; Kazai ve idari kararlar sonucu astsubayların nasıplarının düzeltilmesi hakkında 36 ncı maddenin (a), (b), (e) bentleri hükümleri uygulanır.
Yollama yapılan 36 ncı maddeye göre de; Kazai ve idari kararlar neticesi nasıp düzeltilmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a) Kısa hapis cezası, tecil edilen, tedbire veya para cezasına çevrilen cezalar hariç olmak üzere subayların;
1. Şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkumiyetleri halinde, infaz süresi de dikkate alınarak gözaltı, tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreleri,
2. Açığı gerektiren bir suçtan mahkumiyet halinde açıkta geçen süreleri,
3. Firar ve izin tecavüzünde bulundukları Askeri Mahkeme kararı ile sabit olanların firarda ve izin tecavüzünde geçen süreleri, kıdemlerinden düşülür. Bu işlem, firar, izni tecavüzü veya açıkta geçen süreler bakımından hükmün kesinleşmesini, hürriyeti bağlayıcı cezalar bakımından, cezanın kısmen veya tamamen infazını müteakip son rütbeye nasıp tarihinin düzeltilmesi suretiyle derhal yapılır.
b) Silahlı Kuvvetler hesabına veya izinli olarak yurtiçinde yurtdışında her çeşit öğrenim, kurs veya staja gönderilen subayların, öğrenim, kurs ve stajlarını bu kanun hükümlerine göre hazırlanacak yönetmelikle gösterilen süre ve şartlar içinde bitiremeyen başarısızlık ve diğer sebeplerle bu yönetmelikle gösterilen sürelerden fazla sınıfta kalmak suretiyle bu süre içerisinde bitirmelerine imkan olmayan, üniversiteler, yüksek okullar veya sınıf okulları yönetmeliklerine göre öğrencilikle ilişikleri kesilen, devamsızlık, başarısızlık, uygunsuz hallerinden dolayı eğitimlerine son verilen veya devre kaybedenlerin öğrenim, kurs veya stajda kaldıkları süreler kadar bekleme süreleri uzatılır. Yurtdışına öğrenim, kurs veya staja gönderilenler için bu süre yurtdışına çıkış ve dönüş tarihleri arasında geçen süredir.
e) Nasıp düzeltilmek suretiyle yapılacak terfiler 33 ncü madde hükmüne tabidir.
926 sayılı Kanunun 83 ncü maddesinin ikinci fıkrasına göre ise, Yukarıdaki fıkra gereğince nasıpları düzeltilecek astsubayların; nasıp düzeltme ve terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı Astsubay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.
Yine 926 sayılı Kanunun Nasıpla ilgili sistematiğinin incelenmesinde, astsubaylığa ilk nasbi düzenleyen 82 nci madde ile subaylığa ilk nasbi düzenleyen 35 nci maddenin farklı düzenlemeler öngördüğü, bu meyanda Harp Okullarını kazai, idari veya sıhhi zorunluluklar nedeniyle 30 Ağustostan sonra bitirenlerin, bitirdikleri ayın sonundan geçerli olarak teğmenliğe nasbedileceği ve bunların nasıplarının, emsallerinin nasıp tarihine götürüleceğine ilişkin istisnai düzenlemenin astsubaylığa ilk nasıp bakımından öngörülmediği görülmektedir.
Nasıp ve nasıp düzeltme nedenleri konusunda yasa koyucu ayrıntılı ve kapsamlı bir düzenleme getirmiş; nasıp düzeltilmesini gerektiren nedenleri de tadadi olarak belirtmiştir. Diğer bir deyişle, ortada nasba ve nasıp düzeltme nedenlerine ilişkin bir kanun boşluğundan söz etmeye imkan olmayıp; bilakis dava konusu yönünden bir olumsuz düzenlemenin mevcut bulunduğu açıktır. Yasa koyucu, bir iptal kararına dayalı da olsa, askeri öğrencilik statüsünde geçen bir sürenin astsubay statüsünde geçmiş gibi kabulünü ve bunun doğal sonucu olarak da bu halin (iptal kararının) bir nasıp düzeltme nedeni sayılmasını kabul etmemiş; bilinçli bir şekilde bu hali nasıp düzeltme sebepleri arasında göstermemiştir.
Davalı idare, AYİM 2. Dairesinin yukarıda belirtilen iptal kararının icabına göre işlem tesis etmiş ve davacıyı yeniden askeri öğrenci statüsüne almış, akabinde de başarılı geçen bu öğrenimi takiben kendisini 30.8.1998 tarihinde Astsubay Çavuşluğa nasbetmiştir. Davalı idare, davacıyı statüye geri döndürerek yargı kararının icabını yerine getirmiştir. Yeniden Astsubay Sınıf Okulu öğrencisi olan davacının okulu bitirmek için, kaldığı yerden itibaren çeşitli aşamalardan geçmesi, sınavlar ve eğitimde başarılı olması halinde astsubaylığa nasba müstehak olacağı izahtan varestedir. Nitekim bu aşamalardan başarıyla geçtiği için de 926 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin amir hükmü gereğince 30.8.1998 tarihinde Astsubay Çavuşluğa nasbedilmiştir. Askeri okuldan çıkarılma işleminin iptaline dair yargı kararının gereğinin idarece yerine getirilmesi, davacının astsubaylığa emsallerine göre bir yıl geç nasbedilmesi sonucunu doğurmakla beraber; idarenin tesis ettiği ilk işlemin (askeri okuldan çıkarma) iptali kararı, hukuki etki ve sonucunu nasıp alanında doğuramaz. İptal kararının etkisi, eski statüye (askeri öğrenciliğe) yeniden döndürülme olgusu ile sınırlı bulunmaktadır.
Ne var ki yeri gelmişken hemen tespiti gereken bir hususa da değinmek yararlı olacaktır:
Davacı Astsubay Sınıf Okulundan çıkarılmış, bu işlemin iptali sonucu okula dönmüş, ancak davanın görülmesi zorunlu süre nedeniyle Astsubay Sınıf Okuluna birlikte girdiği arkadaşlarından bir yıl sonra astsubay nasbedilmiştir. Astsubay Çavuşluk nasbındaki bu bir yıl geri kalma hali davacının bütün astsubaylık hayatı boyunca sürecek, Astsubay Sınıf Okuluna birlikte başladığı arkadaşlarından daima bir aşağı pozisyondan aylık alacak, her rütbeye onlardan bir yıl sonra yükselecektir.
Bu durum davacı için kuşkusuz bir zarardır. Bu zarara ise sonradan iptal edilmiş olan, Astsubay Sınıf Okulundan çıkarılma işlemi neden olmuştur. Söz konusu işlemin doğurduğu zararın tazminiyse, 1602 sayılı Kanunun 42 nci maddesine göre davacının açacağı bir tam yargı davası sonucu mümkün olabilecektir. Nasbin dolaylı etkisinin giderilmesinin yegane hukuki yolu budur ve davacının bu yolu izlemeden, doğrudan nasbin düzeltilmesi istemiyle açtığı işbu davanın hukuki dayanağı mevcut değildir.
Esasen Dairemizin yerleşik uygulaması da bu doğrultudadır (AYİM.1.D.nin 25.10.1988 tarih ve E.1988/129, K.1988/367 sayılı kararı).
Açıklanan nedenlerle; davacının Astsubay Çavuşluk nasbinin 30.8.1997 tarihine götürülmesine hukuken imkan bulunmadığından, yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy