(926 S. K. m. 137, 145, 147, 148) (657 S. K. m. 164, 165, 166) (AYİM 1. D 17.06.1997 T. 1996/633 E. 1997/488 K.)
Davacı, 1.2.1999 tarihinde kayda geçen yenileme dilekçesi ile 9.6.1999 tarihinde kayda geçen cevaba cevap dilekçesinde özetle; 1.8.1997-21.7.1998 tarihleri arasında Keşan 4.Mknz.P.Tug.Hv.Svn.Bt.K.lığı emrinde yedek subaylık hizmetini ifa ettiğini, 30.6.1998 tarihinde teğmenliğe nasbedilmesine karşın, 30.6.1998-21.7.1998 tarihleri arasında teğmenliğe nasbedilmesinden kaynaklanan maaş farklarının kendisine ödenmeyip, sadece 6 günlük yevmiye ve zam farklarının terhisten sonra hesabına yatırıldığını, bu konuda kıt'asına yazılı olarak başvurduğu halde olumlu bir sonuç elde edemediğini, 289 sayılı KHK.ile değiştirilen hususun ayların başlangıcı değil, maaşların ödeme günü olduğunu, ilgili yasal düzenlemeyle maaşların ödenmesinin ayın birinden ayın onbeşine alındığını, ödeme günü ile bir hakkın kazanımı arasında fark bulunduğunu, yasanın burada hakkın doğumunu değil, haktan doğan alacağın ödeme zamanını değiştirdiğini belirterek; 306.1998 tarihinden teğmenliğe nasbedilmesinden kaynaklanan 30.6.1998-21.7.1998 tarihleri arasındaki maaş farklarının ödenmemesi işleminin iptalini ve anılan tutara yasal faiz işletilmesini talep ve dava etmiştir.
Dosyanın incelenmesinde; davacının 255.Dönem yedek subay adayı olarak 21.3.1997-31.7.1997 tarihleri arasında Polatlı Top.ve Füze Ok.K.da temel eğitimini takiben 1.8.1997 tarihinde Keşan 4.Mknz.P.Tug.Hv.Svn.Bt.K.lığında asteğmen olarak göreve başladığı, 30.6.1998 tarihinde teğmenliğe nasbedildiği ve 21.7.1998 tarihinde terhis edildiği, terhisini müteakip 10.8.1998 tarihinde kıt'asına gönderdiği dilekçeyle dava konusu aylık farkları talepleri ile birlikte harcırah ödenmesi isteminde bulunduğu, ara kararımıza verilen cevap ile ekli tahakkuk belgelerinden Kıt'ası Komutanlığınca davacının banka hesabına 31.7.1998 tarihinde 14 günlük maaş farkı tutarı olan 10.000.000.-TL.nin yatırıldığı, yine aynı hesaba 21.8.1998 tarihinde 6 günlük teğmenlik aylık farkı olarak 20.500.000.-TL.nin yatırıldığı, davacının 5.10.1998 tarihinde KKK.lığına verdiği dilekçe ile dava konusu talepleri ile harcırah talebini tekrarladığı, bu dilekçenin KKK.'lığınca davacının birliğine gönderilmesi üzerine 4.Mknz.P.Tuğ.K.lığının 28.10.1998 tarihli yazısıyla, davacıya 15.7.1998-21.7.1998 tarihleri arasındaki 6 günlük maaş farkının yatırıldığı konusunda bilgi verilerek, harcırah için ekte gönderilen belgelerin doldurulmasını müteakip gerekli harcırah ödemesinin yapılacağının davacıya bildirildiği, davacının 2.11.1998 tarihinde tebliğ ettiği bu yazı sonrasında 3.11.1998 tarihinde harcırah belgelerini doldurarak APS ile 4.Mknz.P.Tuğ.K.lığına gönderdiği, akabinde de gerek kendisine harcırah ödenmemesi gerekse de teğmenliğe nasbedilmesinden kaynaklanan 30.6.1998-21.7.1998 tarihleri arasındaki maaş farklarının ödenmemesi işleminin iptali istemiyle 1.12.1998 tarihinde AYİM'de dava açtığı, birbirleriyle fiili ve hukuki irtibat içinde olmayan bu iki dava konusunun ayrı ayrı açılması gerektiği kanısına varılarak, Dairemizin 29.12.1998 tarihli kararıyla dilekçenin reddine karar verildiği, bu kararın 5.1.1999 tarihinde kendisine tebliğinden sonra, kanunda öngörülen 30 günlük süre içinde davacının davasını yenileyerek, bu dava konusu istemleriyle ilgili olarak 1.2.1999 tarihinde AYİM'de iptal davası açtığı, dolayısıyla davalı idarenin öne sürdüğü gibi davada herhangi bir süre aşımının bulunmadığı ve davanın süresinde olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerden; davacının 30.6.1998 tarihinde teğmenliğe terfi etmesine rağmen, 15.7.1998 tarihinde bu rütbe aylığına müstahak olduğu kabul edilerek, kendisine aylık farkları bu kabule göre ödenmiştir. Davacı ise teğmen aylığına 1.7.1998 tarihinden itibaren müstahak olduğunu, bu nedenle kendisine eksik ödeme yapıldığını iddia ederek bu davayı açmış bulunmaktadır.
Davada çözümü gereken sorun, 30.6.1998 tarihinde teğmen rütbesine nasbedilen davacının teğmen aylığına bu tarihi takip eden 1.7.1998 tarihinden itibaren mi yoksa 15.7.1998 tarihinden itibaren mi hak kazanacağı hususudur.
Sorunun çözümü için 926 sayılı TSK. Personel Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile aybaşı tabirinin ayın birinden onbeşine alınmasına ilişkin 289 sayılı KHK hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
926 sayılı TSK.Personel Kanununun Aylığın ödeme zamanı başlıklı 145 nci maddesinde, Subay, astsubay ve Askeri öğrencilerin aylık ve harçlıkları, her ayın başında peşin olarak ödenir.... denilmekte; Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma başlıklı 147 nci maddesinde Subay ve astsubaylar kademe ilerlemesinde onay metninde yazılı tarihi takip eden aybaşından itibaren kademe maaşına müstahak olurlar hükmü yer almakta, aynı kanunun 148 nci maddesinde Rütbe terfi veya rütbe kıdemliliği onanan subay ve astsubaylar kararname, karar veya onay metninde yazılı yükselme tarihini takip eden aybaşından itibaren yeni rütbe ve kıdemliliğin birinci kademe aylığına hak kazanırlar hükmü bulunmakta, 137 nci madde Silahlı Kuvvetlerdeki subayların, astsubaylıktan subay olanların, astsubayların, uzman erbaş ve uzman jandarmaların aylıkları rütbe, rütbedeki kıdem ve kademe esasına göre saptanır denilmektedir. 657 Sayılı Kanunun 164 nci maddesinde Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir... hükmü yer almakta, 165 nci maddesinde Bir göreve açıktan aday veya asil memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık gün hesabıyla ay sonunda ödenir. denilmekte, 166 nci madde ise kademe ilerlemesinde Devlet memuru, bu ilerlemeye müstahak olduğu tarihi takip eden aybaşından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere Devlet memuriyetine başlayanların maaş ilişkisi fiilen çalışan tarihe bağlandığı halde 926 Sayılı TSK. Personel Kanununun aylığın ödenmesi, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri tamamen nasıp, sicil terfi esasına dayandırılmıştır.
Devlet Memurları ile Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Ödeme Zamanının Değiştirilmesine Dair 289 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Aybaşı tabirinin ayın 15'i olarak değiştirilmesinden önce rütbe kıdemliliğine yada rütbe terfiine hak kazanan subay ve astsubayların aylıkları 926 sayılı Kanunun 137 nci maddesine göre yeni rütbedeki kıdeme göre ödenmek durumunda olduğundan, aynı kanunun 147 ve 148 maddeleri gereğince bu tarihi takip eden aybaşından itibaren yani bir gün sonra ödenmekteydi. 289 sayılı KHK. ve ardından 3472 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile aybaşı tabirinin ayın 1'nden 15'ine alınmasıyla AYİM.1.D.nin 7.7.1998 tarih ve E.97/1005, K.98/694, 17.6.1997 tarih ve E.96/633, K.97/488 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, kanun koyucunun subay ve astsubayların rütbe terfi ve rütbe kıdemliliğinde aylığa hak kazanmada 15 günlük bir mağduriyet ve hak kaybını hedeflediği, bu sürede yeni rütbe ve rütbe kıdemliliğinin karşılığı olan aylığın değil, eski konumdaki aylığın alınmasını amaçladığını söylemek mümkün değildir. Bu nedenle 926 sayılı Kanunun 147 ve 148 nci maddelerinde belirtilen takip eden aybaşı ibaresinin takip eden ayın biri olarak kabul edilip yorumlanması lüzumlu ve zorunlu bulunmaktadır.
Dairemizin emsal kararlarda da benimsediği bu yorum ve kabul şekline göre de, davacının 30.6.1998 tarihinde teğmen rütbesine terfi etmesini takiben 1.7.1998 tarihinden itibaren teğmen aylığına müstahak olduğu gerçeği ışığında özlük haklarının ve maaş farklarının idarece hesaplanarak kendisine ödenmesi hukuken gerekli iken; davacının 15.7.1998 tarihinde teğmen aylığına müstahak olduğu varsayımıyla eksik özlük hakları tahakkuku işleminin sebep unsuru açısından hukuka aykırı düştüğü görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle; davacıya eksik özlük hakları tahakkuk ettirilmesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından, İŞLEMİN İPTALİNE,
Davacının müstahak olduğu özlük haklarının idarece hesaplanarak hükmen TAZMİNİNE ve bu farklara 21.7.1998 tarihinden ödeme tarihine kadar %50 (Yüzde Elli) YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy