(1602 S. K. m. 20)
Davacı, 19.9.2000 tarihinde Siirt Asliye Hukuk Mahkemesi kaydına geçen dava dilekçesinde özetle; 273.dönem Yedek Subay Öğretmen statüsüyle ............ 4.Komd.Tug.Top.Tb.K.lığında (Pınarhisar/Kırklareli) ifa ettiği temel askerlik görevini takiben Milli Eğitim Bakanlığının 20.4.2000 tarihli öğretmen atamaları ile Siirt İl Milli Eğitim Md.lüğü emrine atandığını, buraca da 10.5.2000 tarihli görevlendirme emriyle Pervari Atatürk Yatılı İlköğretim Bölge Okulunda motor öğretmeni olarak görevlendirildiğini ve bu göreve başladığını, oysa MEB.'na Bağlı Okul Ve Kurum Öğretmenlerinin Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 7.maddesine göre, öğretmenlerin vaki olabilecek görevlendirmelerinin, öğretmenin mezun olduğu okul gözetilerek ve bu konudaki Talim ve Terbiye Kurulunun öğretmenliğe atanacakların tespitine dair kararları dikkate alınarak yapılması gerektiğini, bu nedenle kendisi hakkındaki görevlendirmenin hukuka aykırı olduğunu belirterek; iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası AYİM Genel Sekreterliğince yapılan ilk inceleme sonunda, davanın yazılı bildirim tarihini takip eden 60 günden sonra açıldığı, bu nedenle davanın süre yönünden reddi gerektiği değerlendirmesiyle, bu yönde bir karar verilmek üzere Dairemize gönderilmişse de; dava konusunun mahkememizin görevi dışında olduğu kanısına varıldığından, aşağıdaki nedenlerle davanın görev yönünden reddi yoluna gidilmiştir.
Anayasa'nın 157 nci maddesinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin, Askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile Askeri kişileri ilgilendiren ve Askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş, 20.07.1992 günlü ve 1602 Sayılı Kanunun 25.12.1981 günlü ve 2568 Sayılı Kanunla değişik 20 nci maddesinde de aynı hükme yer verilmiştir. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve Askeri hizmete ilişkin bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 Sayılı Kanunun değişik 20 nci maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinde bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, Askeri memur, astsubay, Askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erlerle sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Görevli yargı yerinin belirlenmesi yönünden, idari işlemin Askeri hizmete ilişkin olup olmadığının tespiti için, işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Genel görevli idari yargı kolu işlevini sürdürürken özel görevli Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kurulması, 1602 Sayılı Kuruluş Kanununun gerekçesinde de belirtildiği gibi Askeri hizmetin genel idari ölçülere göre farklı yapısı ve Askeri hizmete ilişkin işlemlerin bu alanda uzman bir kurulca denetlenmesi ihtiyacından kaynaklanmıştır.
Eğer idari işlemin tesisinde, asker kişinin Askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, Askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetinin amacı, Askeri görev yerlerinin özellikleri, Askeri kural gerek ve gelenekleri göz önünde tutularak değerlendirilmiş ise, bu idari işlemin Askeri nitelikli olduğu kabul edilmelidir. Bu halde işlem Askeri olmayan bir makam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yargı görevinin genel görevli idari yargıya ait olacağı kuşkusuzdur.
Dava konusunda, davacının yedek subay öğretmen statüsünde olması itibariyle asker kişi sayılması gerektiği, dolayısıyla asker kişiyi ilgilendirme koşulunun davada mevcut olduğu anlaşılmakla beraber, davacının Valilikçe (İl Milli Eğitim Müdürlüğünce) il içi görevlendirme işleminin Askeri açıdan değerlendirilecek herhangi bir yönünün bulunmaması karşısında, Askeri hizmete ilişkinlik unsurunun mevcut olmadığı açıktır ve bu nedenle de genel idari yargının görev alanına giren dava konusunun mahkememizin görevi dışında kaldığı görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle; dava konusu genel idari yargının görev alanı içinde kaldığından, davanın görev yönünden REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy