(926 S. K. m. 68, 79, Ek Geç. m. 63) (3466 S. K. m. 18)
Davacı vekili 12.11.1999 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin uzman jandarma kaynaklı bir jandarma astsubayı olduğunu, evvelce iki yıllık Meslek Yüksek Okulu mezunu bulunduğu halde, astsubay statüsünde iken bu yüksek öğreniminin rütbe bekleme süresi yönünden dikkate alınmadığını, 30.8.1999 tarihinde Astsb.Üçvş.luğa terfi eden davacının, emsallerinden iki yıl geride olması nedeniyle 14.9.1999 tarihinde davalı idareye başvurarak, bu sürenin rütbe bekleme süresinden düşülmesini talep ettiğini, ancak bu talebin idarece 20.9.1999 tarihinde reddedildiğini, oysa 926 sayılı Kanunun 79, 85 ve Astsubay Sicil Yönetmeliğinin EK-8 nci maddeleri gereğince davacının nasbinin iki yıl geriye götürülmesi gerektiğini, davacının salt uzman jandarma çavuş kökenli olması nedeniyle kendisine bu hakkın tanınmamasının eşitlik ilkesine aykırı düştüğünü belirterek; davacının yüksek öğrenim gördüğü süre kadar eksik rütbe bekleme süresine tabi tutulmaması işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dosyanın incelenmesinde; davacının 1991 yılında iki yıllık Isparta Meslek Yüksek Okulunu bitirdikten sonra, 30.8.1993 tarihinde uzman jandarma çavuş naspedildiği, üç yıl bu statüde görev yaptıktan sonra Astsubaylığa geçiş sınavlarını kazandığı ve J.Astsb. Sınıf Okulunda başarılı olarak 30.8.1996 tarihinde J.Astsb.Çvş. naspedildiği, 3466 sayılı Kanunun 18 nci maddesi uyarınca davacının uzman jandarma statüsünde geçirdiği süreler kıdeminden sayılarak, Astsb.Çvş.luk nasbinin 30.8.1993 tarihine götürüldüğü, davacının 30.8.1999 tarihinde J.Üçvş. rütbesine terfi ettiği, 14.9.1999 tarihli dilekçesiyle başvuruda bulunarak, Jandarma Astsubay Sınıf Okulundan önce bitirdiği iki yıl süreli yüksek öğrenim nedeniyle eksik rütbe bekleme süresine tabi tutulma isteminde bulunduğu, davacının bu isteminin 20.9.1999 tarihli işlemle reddedildiği, davacının söz konusu işlemin iptali için 12.11.1999 tarihinde vakili marifetiyle ve süresinde AYİM'de bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Astsubay kaynağını belirleyen 926 sayılı TSK. Personel Kanununun 499 sayılı KHK. nin 11 nci maddesi ile değişik 68 nci maddesinin (a) bendi 2 nci fıkrasında Yukarıda belirtilen kaynak, kuvvetlerin muvazzaf astsubay ihtiyacını karşılamadığı takdirde, Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilecek fakülte, yüksekokulları ile en az lise veya dengi okulları kendi nam ve hesabına okuyarak bitirmiş olanlardan veya aynı öğrenimi görmüş olup da askerlik görevine başlamış erbaş ve erlerden istekli olmak ve 24 yaşından büyük olmamak şartıyla astsubay sınıf okullarında en az bir öğrenim yılı öğrenim ve eğitimi başarıyla bitirenlerden tamamlanır. Bunlardan astsubay naspedilenlerin askerlik hizmetinde geçen süreleri kıdemlerinden sayılır ve nasıpları buna göre düzeltilir. Nasıp düzeltilmesinden dolayı maaş ve maaş farkları ödenmez, diğer özlük hakları verilmez. Ancak, sınıf okullarından çeşitli nedenlerle ilişiği kesilenlerin okulda geçirdikleri süreler hizmetlerinden sayılmayıp tekrar kıt'aya sevk edilerek askerlik yükümlülükleri tamamlatılır denmektedir.
Bu yeni kaynağın uygulamaya geçişi ile liseyi aynı tarihte bitirenlerden, doğrudan astsubay naspedilenler ile fakülte veya yüksek okul mezuniyetinden sonra astsubay naspedilenler arasındaki nasıp tarihi farkından doğan kıdem eşitsizliğinin dengelenmesi zorunluğu, rütbe bekleme sürelerini belirleyen maddede yeniden düzenleme yapılması sonucunu doğurmuş ve 926 sayılı kanunim en az bekleme süreleri başlıklı (Astsubaylar için) 79 ncu maddesine aynı KHK. nin 12 maddesi ile aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilecek fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarını bitirdikten sonra muvazzaf astsubay olmak için başvuranlardan; astsubay sınıf okullarında en az bir öğretim yılı öğrenim ve eğitimi başarıyla bitirip astsubay naspedilenlerin, astsubay sınıf okulundan fazla olarak geçen fakülte, yüksekokul veya meslek yüksek okullarındaki öğrenim süreleri (hazırlık sınıfı ve sınıfta kalmaları hariç) rütbe bekleme sürelerinden düşülür. Bunların hangi rütbelerde ne kadar eksik bekletilecekleri yönetmelikte gösterilir. denmektedir.
Bu değişiklik yapılmadan önce Fakülte-Yüksek okul kaynaklı olduğu halde mevzuat gereği orta öğrenimi esas alınarak astsubay naspedilenler ile ilgili ve geriye yürür biçimde uygulama olanağı veren 926 sayılı kanunun ek geçici 63 ncü maddesinde Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girmesinden önce astsubay sınıf okulundan fazla süreli fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarını bitirerek astsubay naspedilenlerin, hazırlık sınıfı ve sınıfta kalma süreleri hariç, sınıf okulundan fazla olarak okudukları eğitim süresi 3 yıla kadar (3 yıl dahil) rütbe bekleme sürelerinden düşülür. Bunların hangi rütbelerde ne kadar eksik bekletilecekleri yönetmelikte gösterilir. denilmektedir. Yollama yapılan 1972 tarihli Mülga Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 4.5.1994 tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Ek-Geçici mad. 4'de 499 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği 2 Eylül 1993 tarihinden önce astsubay sınıf okulundan fazla süreli fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarını bitirerek astsubay naspedilenlerin, hazırlık sınıfı ve sınıfta kalma süreleri hariç olmak üzere, sınıf okulundan fazla olarak okudukları eğitim süresi 3 yıla kadar (3 yıl dahil) rütbe bekleme sürelerinden düşülür.
Bunların fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarındaki eğitim süreleri;
a) l yıl olanların (bulundukları) rütbedeki bekleme süreleri 1yıl
b) 2 yıl olanların (bulundukları) rütbedeki bekleme süreleri 2 yıl,
c) 3 yıl olanların (bulundukları) rütbedeki bekleme süreleri 2 yıl, bir sonraki rütbede bekleme süreleri 1 yıl,
Eksik bekletmeden dolayı terfie hak kazanacakların terfileri 2 Eylül 1993 tarihinden geçerli olmak üzere yapılır ve nasıpları buna göre düzeltilir. Ancak yapılan nasıp düzeltmesinden dolayı, maaş, maaş farkı ve diğer özlük hakları ödenmez. denmektedir.
Görüldüğü üzere bu hükümlerin tamamında fakülte ve yüksek okul kaynaklı olarak Astsubay naspedilen veya orta öğrenimli olarak doğrudan astsubay naspedildiği sırada fakülte veya yüksek okulu bitirmiş olanların durumu düzenlenmekte ve astsubay sınıf okullarından fazla olarak okudukları eğitim sürelerinin bekleme sürelerinden düşüleceği öngörülmektedir.
Erbaş iken astsubaylığa geçirilenler için, yalnızca Askerlik Hizmetinde Geçen sürelerinin kıdemlerinden sayılıp, nasıplarının buna göre düzeltilmesi esası kabul edilmiş, ancak erbaş iken yüksek öğrenim yapmış olmaları ayrıca dikkate alınmamıştır. Keza 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununun Astsubaylığa geçirilme başlıklı 18 nci maddesinde de uzman j.çavuşluktan, 926 sayılı TSK. Personel Kanunu ile TSK. sınıf okulları yönetmeliği hükümleri uyarınca astsubaylığa geçirilenlerin Askerlik Hizmetinde Ve Uzman Jandarma Çavuşlukta Geçen Sürelerinin kıdemlerinden sayılacağı ve kıdemlerinin buna göre düzeltileceği, ayrıca hükme bağlanmış, ancak yüksek öğrenim yapmış iseler bu nedenle bekleme sürelerini, kanunda öngörülenden farklı olarak ayrıca saptanmasına ilişkin bir düzenleme getirilmemiştir. Çünkü uzman j.çavuş ve uzman erbaş iken üst öğrenim yapmış olanların, bu öğrenimleri yüzünden ve bu öğrenim süresi kadar emsallerinden geri kalmaları söz konusu değildir.
Aynı şekilde, dava konusunda olduğu gibi, uzman jandarmalık ya da uzman erbaşlık statüsünden önce yüksek öğrenimi bitirenlerin de bu konuda bir talep hakkı olamayacağı tabiidir ve yukarıda yürütülen yorum bu alternatif hal için de evleviyetle geçerlidir. Öte yandan, davacının 926 sayılı Kanunun Ek Geçici 63 ncü maddesinin yürürlüğe girdiği 2.9.1993 tarihinde astsubay statüsünde olmadığı açık olduğundan, bu madde kapsamında değerlendirilmesine ve uzman jandarmalık öncesi haiz olduğu yüksek öğrenim niteliği nedeniyle eksik rütbe bekleme süresine tabi tutulmasına imkan olmadığı gibi; nasbinin itibari olarak götürüldüğü 30.8.1993 tarihinde fiilen astsubay olmaması (bu tarihte uzman jandarma çavuş bulunması) karşısında, anılan Ek Geçici 63 ncü madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin davacı iddiasına da itibar etmeye imkan görülememiştir.
Konunun diğer bir cephesi, davacı 2.9.1993 tarihinden önce astsubay naspedilseydi dahi, Ek Geçici 63 ncü maddesi uyarınca en çok 3 yıl eksik rütbe bekleme süresine tabi tutulacak ve nasbinin buna göre düzeltilecek olduğudur. Oysa dava konusunda, davacının uzman erbaşlıkta geçirdiği süreler de naspından sayılmış ve yüksek okul mezunu olarak doğrudan astsubay olsaydı, eksik rütbe bekleme süresine tabi tutulmak suretiyle nasbinin geri götürülebileceği azami süre (3 yıl) davacının kıdeminden sayılarak, yükselmeye esas nasıp tarihi 30.8.1993 olarak saptanmıştır. Bu durumda bir de ayrıca eksik rütbe bekleme süresine tabi tutulması gerektiğine ilişkin iddiasına, izah edilen nedenle de katılmaya imkan görülememiştir.
Esasen Dairemizin benzer davalar münasebetiyle tesis ettiği kararlarda aynı doğrultudadır. (AYİM. 1.D.nin 26.3.1996 tarih ve E:1996/189, K:1996/249; 4.11.1997 tarih ve E:1997/507, K:1997/757; 21.9.1999 tarih ve E:1998/797, K:1999/825; 28.9.1999 tarih ve E: 1999/140, K: 1999/832 Sayılı Kararları)
Davacı vekili dava konusu bakımından eşitsizlik yaratıcı bir durum olduğu iddiasında bulunmaktaysa da; yukarıda kapsamlı biçimde izah edildiği üzere, farklı kaynaklardan statüye girişin yol açtığı bu durumun, uzman erbaş ya da uzman jandarma kaynağından geçenlerin eski statüde geçirdikleri sürelerin kıdemlerinden sayılması suretiyle telafi edilmesi karşısında, ortada eşitsizlik yaratan bir hal olmadığı görülmekle, bu yöndeki iddialara da itibar edilememiştir.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarece tesis edilen işlemde herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden, yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy