(926 S. K. m. 109, 110)
Davacı, AYİM kayıtlarına geçen 13 Nisan 2000 tarihli dava dilekçesi ile 17 Temmuz 2000 ve 11 Ekim 2000 tarihli cevaba cevap layihalarında özetle; astsubay statüsünde görev yapmakta iken 926 sayılı Kanunun 109 ncu maddesi uyarınca 32 nci dönem subay temel kursunu başarı ile bitirerek 25 Temmuz 1986 tarihinden geçerli olmak üzere Mu.Tğm. rütbesine naspedildiğini, daha sonra 1991 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünü bitirdiğini, 30 Ağustos 2000 tarihinden geçerli olarak Binbaşılığa terfi etmesi gerekirken rütbe tahdidi nedeniyle terfi ettirilmediğini, bunun üzerine 12 Ocak 2000 tarihinde rütbe tahdidinin kaldırılması için idari başvuruda bulunduğunu ancak üst kadroda ihtiyaç bulunmadığı gerekçesiyle bu isteminin reddedildiğini, her ne kadar ret gerekçesinde terfisi kadroya dayandırılması gerekçe gösterilmiş ise de bu kriterin yasada mevcut olmadığını, yasada sadece ihtiyaç olup olmaması durumuna göre rütbe kısıtlamasının uygulanması gerektiğini, esasen 1997, 1998, 1999, 2000 kıdem sıra kitapları incelendiğinde terfiin kadroya dayandırılmaksızın personel terfi ettirildiğini, diğer yandan 1998 yılı genel atamaları ile atandığı görev yerinde kadronun binbaşı olduğunu, bunun da ihtiyaç bulunduğunu gösterdiğini, bu nedenle olumsuz işlemin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; Davacının astsubay statüsünde iken 25.7.1986 tarihinde 926 sayılı Kanunun 109 ncu maddesi uyarınca Mu.Tğm. olarak muvazzaf subaylığa naspedildiği, subay naspedildikten sonra 1991 yılında 4 yıl süreli Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünden mezun olduğu, aynı Kanunun 110 ncu maddesi uyarınca rütbe tahdidinin kaldırılması için 12 Ocak 2000 tarihinde idari başvuruda bulunduğu, KKK. lığının 1 ŞUBAT 2000 tarihli işlemi ile 926 sayılı Kanunun 109 ncu maddesine göre astsubayların subaylığa geçirilmesindeki temel amacın küçük rütbeli subay ihtiyacını karşılamak olduğu, bu nedenle de 109 ncu madde gereğince subay naspedilenlerden daha sonra fakülte veya yüksek okulları bitirenlerin rütbe kısıtlamalarının kaldırılması veya öğrenimlerinin ilgilendirdiği sınıflara geçirilmelerinin uygun görülmediğinin bildirildiği, Davacının söz konusu menfi işlemin iptali istemiyle 13 Nisan 2000 tarihinde AYİM'de bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, 926 sayılı Kanunun 499 sayılı KHK. ile değişik 110. maddesinin son fıkrasına göre; aynı Kanunun 109. maddesi hükmü uyarınca astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerden en az 4 yıl süreli fakülte veya yüksek okul bitirenlerin "ihtiyaç" duyulması halinde, rütbe kısıtlamasına tabi tutulmaksızın kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgili sınıflarda istihdam edilebilmeleri imkan dahilindedir. Başka bir anlatımla, 109 ncu madde hükmüne göre astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerden yüksek öğrenim görenlerin tamamının rütbe tahditlerinin kaldırılması söz konusu olmayıp, bu konuda idareye geniş bir takdir hakkı tanınmıştır. Kuşkusuz, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere Askeri hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması ve objektif kriterlere dayanması gerekmektedir.
Yukarıda da zikredildiği üzere, davacı astsubaylıktan subaylığa geçtikten sonra bir yüksek okulu bitirse dahi rütbe tahdidine tabi tutulacağını bilmektedir. Öte yandan, rütbe tahdidinin kaldırılması idareye verilmiş bir yetki olmakla, idare buna dair düzenlemesini hizmet gereklerini göz önünde bulundurarak halin icabına göre yapmak durumundadır. İdare bu konudaki tavrını hazırladığı Personel Temin ve Yetiştirme Planına uygun olarak belirlemekle bu plana göre ihtiyaç duyulmayan sınıflarda rütbe tahdidine devam etmektedir. Dava konusu ile ilgili olarak da bu plan uyarınca işlem yapmış olduğundan tesis edilen işlemde herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim Mahkememiz istikrar bulmuş yerleşik içtihatları da bu yöndedir. (AYİM 1.D.nin 19.12.1989 gün ve E:1989/146, K:1989/551, As. Yrg. Drl. Krl.nun 15.10.1992 gün ve E:1991/25, K:1992/25, AYİM.1D.nin 3.1.1995 gün ve E:1994/1392, K:1995/4, AYİM. 1.D.nin 21.11.1995 gün ve E:1995/1125, K: 1995/1077 sayılı kararları)
Netice olarak, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, 926 sayılı Kanunun 109 ncu maddesi uyarınca astsubaylıktan subaylığa geçirildikten sonra yüksek öğrenim yapmış olmasına rağmen 110 ncu madde uyarınca rütbe kısıtlamasının kaldırılmamasına ilişkin işlem hukuka ve mevzuata uygun bulunduğundan yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy