(5434 S. K. m. 15/e)
Davacı, 18.7.2000 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 13.4.1987 tarihinde Hakim Teğmen naspedilerek MSB.'lığı Askeri Adalet İşleri Başkanlığı emrinde göreve başladığını, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Kasım 1978 Haziran 1982 döneminde geçen 3 yıl 9 ay öğrencilik süresinin emeklilik hizmetinden sayılması için Ağustos 1988 tarihinde yaptığı başvurusu üzerine, davalılardan T.C.Em.Snd.Gn.Md.lüğünce, borçlanma tutarının %19 Kurum karşılığı olan 476.833.-TLnin MSB'lığı tarafından %11 emeklilik tutarı olan 276.062. TLnin ise 48 ay boyunca taksitler halinde kendisinin maaşından kesilmesi yolunda ödeme planının çıkartıldığını, nitekim Eylül 1988-Ağustos 1992 tarihleri arasında maaşından im kesintilerin idarece yapıldığını, ancak Emekli Sandığı yetkilileri ile mutabakat sağlamak istediğinde kendisinden 48 ay süreyle yapılan kesintilerin hiçbirinin Sandığa intikal etmediğini öğrendiğini, bu durumda görev yaptığı eski birliklerle yazışma yaparak elde ettiği bu konudaki bir kısım belgeleri Em.Snd.Gn.Md.lüğüne iletmesine karşın, tesis edilen 16.6.2000 tarihli işlemle sanki 48 aylık kesinti hiç yapılmamışçasına, güncel faizleme sonucu kendisinden 80.870.000.-TL, Kurum karşılığı olarak MSB.'lığından ise 139.250.000.-TLnin yatırılmasının istendiğini, böylelikle kendisinin mükerreren hizmet borçlanmasına tabi tutulduğunu, oysa 5434 Sayılı Kanunun 15/e maddesi gereğince fakültede 18 yaşın üzerinde geçen sürelerin fiili hizmetten sayılmasına esas hizmet borçlanmasının kurumlarca re'sen yapılması gereken bir görev olduğunu, bu durumda kendi dışında Em.Snd.Gn.Md.lüğüne ulaştırılmayan birtakım bilgi-belge eksikliğinden kendisinin değil MSB.'lığının sorumlu tutulabileceğini, nitekim dava dilekçesine eklediği belgelerden söz konusu 48 aylık sürenin 43 ayına dair ödeme/kesinti yapıldığının açıkça görülebileceğini, kalan 5 aylık süreye ilişkin kesintinin yapılmamasının düşünülemeyeceğini, dolayısıyla kendisinden mükerreren hizmet borçlanması yapmasına ilişkin tesis edilen işlemin hukuka aykırılıkla sakatlandığını belirterek; iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası ile ara kararımızla getirtilen Emekli Sandığı Tahsis Dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden; davacının 13.4.1987 tarihinde Hakim Teğmen naspedildiği, askeri hakimlik stajında iken Ağustos 1988 tarihinde, 5434 Sayılı Kanunun 15/e maddesi uyarınca İstanbul Hukuk Fakültesinde 1978-1982 yılları arasında geçen öğrencilik süresinin fiili hizmetinden sayılması ve borçlanma isteminde bulunduğu, bu isteminin kabul edilerek davalı kurumca saptanan ödeme planına göre, belirlenen şahıs emeklilik keseneği tutarının 48 ay boyunca eşit taksitler halinde maaşından kesilmesinin öngörüldüğü, Eylül 1988 tarihinden itibaren bu kesintilerin davacının maaşından yapılmasına başlandığı, davacının bu konudaki beyanına göre 48 ay süreyle bu kesintinin düzenli şekilde yapıldığı, ancak davacının uzun yıllar sonra davalı kurum nezdinde yaptığı başvuru üzerine, bu konuda davalı kuruma intikal etmiş hiçbir kesinti olmadığını öğrendiği, nitekim davacının bu konuda görev yaptığı eski birlikler (MSB.As.Adl.İşl.Bşk.lığı, 3.Mknz.P.Tüm.K.lığı ve 21.J.Snr.Tüm.K.lığı) nezdinde yaptığı başvurular sonucu aldığı cevapları ve yapılan kesintilere ilişkin bilgileri 4.5.2000 tarihli dilekçesi ile davalı kuruma ilettiği ve durumun açıklığa kavuşturulmasını istediği, ibraz edilen bu bilgi ve belgelere rağmen Em.Snd.Gn.Md.lüğünün 16.6.2000 tarihli işlemi ile davacı hakkında yeniden 3 yıl 9 aylık fakülte borçlanmasının yapılarak, davacının 80.870.000.-TL, davalının kurumunca (MSB.) ise 139.250.000,-TL ödemesi gerektiğinin, ancak bu takdirde hizmet borçlanmasının yapılacağının bildirildiği, davacının söz konusu işlemin iptali için 18.7.2000 tarihinde AYİM'de bu davayı açtığı, davanın açılmasından bir süre sonra Em.Snd.Gn.Md.lüğünün 12.10.2000 tarihli işlemiyle, davacının evvelce ibraz ettiği kesintilere ilişkin belgelerin kabul edilerek, Temmuz-Aralık 1990 tarihleri hariç, kalan (1988-1992) süreye ilişkin hizmet borçlanması kesintilerinin davacı ve kurumunca yapıldığının benimsenerek, istisna tutulan (belgesi olmayan) bu döneme ilişkin faizlendirilmiş borçlanma tutarı olan 3.850.000.-TLnin davacı tarafından defaten ödenmesi halinde 3 yıl 9 aylık fakülte süresinin fiili hizmetten sayılacağının bildirildiği, bunun üzerine davacının Temmuz-Aralık 1990 tarihleri arasında 21.J.Snr.Tüm.K.lığı As.Mah.de geçen bu süreye ilişkin yapılan kesintilerin belgelerini temin etme amacıyla araştırma ve yazışmaya geçtiği, nihayet bu başvurulardan sonuç alarak J.Asy.K.lığının (VAN) 9.10.2000 tarihli cevabi yazısı ile anılan döneme ait davacının aylığından yapılan kesinti tutarlarının açık bir şekilde bildirildiği, davacının 19.10.2000 tarihli dilekçesiyle davalı kuruma başvurarak, söz konusu bilgi ve belgeleri ibraz ettiği ve gereğini talep ettiği, ancak davalı kurumca davacının belgeye dayanan bu haklı talebine hiçbir işlem yapılmadığı anlaşılmaktadır.
5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 15 nci maddesinin (e) fıkrası, ...Fakülte ve yüksekokullarda kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay naspedilen veya yedek subaylık hizmetini takiben muvazzaf subaylığa geçirilenlerin yüksek öğrenim süresinin fiili hizmetlerden sayılması nedeniyle doğacak borçlanma, göreve başladıkları tarihteki teğmen aylığı üzerinden keseneği kendilerince, karşılığı da kurumlarınca verilmek suretiyle T.C.Emekli Sandığına ödenir. Kesenek için tahakkuk eden miktar, ilgilinin aylığından 4 yıl içinde kesilerek tahsil edilir. hükmüne amirdir.
Yukarıda açıklanan 5434 Sayılı Kanunun 15 nci maddesinin (e) fıkrası ile getirilen, kişilerin isteğine bağlı hizmet borçlanması olmayıp, ilgililerin başvurusu beklenilmeden Komutanlıklarca re'sen yapılacak bir işlemdir. Bu nedenle, fakülte ve yüksekokullarda kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay naspedilen veya yedek subaylık hizmetini takiben subaylığa geçirilenlerin nasıp işlemini müteakip isteklerine bakılmaksızın okul süreleri için Sandığa ödemeleri gereken kesenek ve karşılık miktarının Komutanlıklarca hesaplanarak tahsilata başlanması ve borcun nasıp tarihinden itibaren kurumlarından defaten ilgililerin aylıklarından 4 yıl içinde tahsil edilmesi gerekmektedir.
Diğer bir deyişle, mevzuat bu konuda davalılardan MSB.'lığına doğrudan bir görev ve vecibe yüklemiştir. Oysa davacının davalılardan T.C.Em. S.Gn. Md.lüğüne vaki ilk başvuru tarihinde, 1978-1982 yılları arasında 48 ay süreyle davacının maaşından yapılan fiili hizmet borçlanmasına ilişkin hiçbir bilginin Em.Snd.Gn.Md.lüğüne intikal etmediği maddi bir vakıadır. Bu durumda, davalılardan MSB.'lığının kusuru açıkça gözlenmektedir.
Ne var ki, idarenin bütünlüğü, düzenli ve basiretli idare ilkelerinin yaşama geçirilememesinden ibaret bu garip ve şaşırtıcı durumun haksız sonuçlarına davacının katlanması istenmiş ve davacı bu konuda büyük bir arayış ve çaba içerisine girerek, yaptığı ödemeleri kanıtlama ve belgelerini temin etme gibi, asla kendisine düşmeyen bir vecibeyi ifaya çaba göstermiş; sonuçta da yaptığı yazışmalarla tüm bilgi ve belgeleri elde etmiş ve hizmet borçlanmasını yapmakla görevli davalılardan T.C.Em. Snd.Gn.Md.lüğüne iletmiştir. Ancak, davacının bu konudaki son bilgi-belgeleri ibraz ettiği 19.10.2000 tarihli dilekçesine davalı T.C.Em. Snd.Gn.Md.lüğünce hiçbir işlem yapılmadığı' ve dilekçe üzerine bir memurca 12.10.2000 tarihli yazımız ile gereği yapıldığından, saklı. 2.11.2000 şeklinde, gerçeği yansıtmayan ve hukuka aykırı bir derkenar düşülerek, kayıtsız kalındığı (Tahsis dosyası dizi 33) açıkça görülmektedir. Diğer bir deyişle, davacı hem kendisine bu konuda hiçbir görev düşmediği halde hizmet borçlanması ödemelerini yaptığına ilişkin ispat külfetiyle karşı karşıya bırakılmış; hem de buna ilişkin bilgi ve belgeleri temin edip ibraz ettiği halde, davalılardan T.C. Em. Snd. Gn. Md.lüğünce kayıtsız kalınmak suretiyle ayrı bir hizmet kusuru sergilenmiştir. Belirtilen bu açıklamaların hukuki sonucu ise, dava konusu işlemin ağır şekilde hukuka aykırılıkla sakatlandığından ibaret bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; yedek subaylık hizmetini takiben muvazzaf subaylığa naspedilen davacının yüksek öğrenimde (Hukuk Fakültesinde) geçen öğrencilik süresinin, 5434 Sayılı Kanunun 15/e maddesi uyarınca hizmet borçlanmasında, 48 ay süreyle aylığından yapılan kesintilere ilişkin bilgi-belgelerin davalılardan Milli Savunma Bakanlığınca T.C.Em. Snd.Gn.Md.lüğüne gönderilmemesi, diğer davalı T.C.Em.Snd.Gn.Md.lüğünce de, davacının bu belgeleri bizzat temin ederek kendisine ibraz etmesine rağmen, hizmet borçlanmasını yapmaması ve davacıyı mükerreren hizmet borçlanmasına tabi tutma şeklindeki idari işlemlerin sebep ve maksat unsurları yönünden açıkça hukuka aykırı düştükleri görülmekle, İŞLEMİN İPTALİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy