(6245 S. K. m. 37)
Davacı, 10.1.2001 tarihinde kayda geçen yenileme dilekçesinde ve 12.6.2001 tarihli cevaba cevap layihasında özetle; Fransa'da Topçu Subay Uygulama stajına gönderildiğini, emir gereği yevmiye tahakkuk ettirildiğini, kurs süresince bazı faaliyet ve hizmetlerin ücretsiz olduğunu, bazılarının ise ücretinin Fransız Hükümeti tarafından karşılandığını, bu durumu Ataşe ile görüştüğünü, onun ikazı üzerine dilekçe ile durumu bildirdiğini, kurs bitiminde Türkiye'ye döndüğünde Fransa'da kendisine sunulan barınma, yeme-içme gibi hizmetlerin karşılığının kendisinden istendiğini, bu kursun burslu bir kurs olmadığını, kurs emrinde bir kesinti yapılacağına ilişkin bir husus bulunmadığını, bu nedenle yurtdışı kursundan döndükten sonra kendisini 4.606.485.000.TL borçlu çıkaran ve %60 faiz işletilen işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek; iptalini ve öncelikle yürütmenin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, davalı idarenin savunması alındıktan sonra gözden geçirilmek üzere Dairemizin 30.1.2001 tarihli kararı ile kabul edilmiş; davalı idarenin savunmasının yapılması ve yine Dairemizin 10.4.2001 tarihli ara kararına idarece verilen 8.5.2001 tarihli cevabın ve eki belgelerin incelenmesinden sonra, verilen yürütmenin durdurulması kararı, Dairemizin 22.5.2001 tarihli kararı ile kaldırılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; KKK. lığının 1.7.1999 tarihli yurtdışı kurslarla ilgili emrinde davacının 25.8.1999-28.7.2000 tarihleri arasında Fransa'daki Topçu Subay uygulama stajına tefrik edildiğinin bildirildiği, anılan emrin 3 ncü maddesi ve emrin ekindeki çizelgeye göre davacının tefrik edildiği bu kurs için Kurs Ücreti Fonu olarak Kurs ücreti ödenmeyecek açıklamasının yapıldığı, bu kurs için yurtdışı geçici görev yolluğu harcama kaleminden, yol dahil yevmiyelerin, gidiş-dönüş uçak ve tren bilet ücretlerinin, ayrıca kurs ücreti olarak çizelgede gösterilen miktarların tahakkuk edilerek ödeneceğinin emrin 9 ve 10 ncu maddelerinde belirtildiği, davacıya bu emir uyarınca yurtdışına gitmeden önce 24.8.1999-31.10.1999 dönemini kapsayan yurtdışı kurs harcırahının (3933 FF+3114 FF+30.621 FF) peşin ödendiği, davacının 25.8.1999 tarihinde anılan kursa başladığı, kursun devamı sırasında Şubat 2000 tarihinde Paris Askeri Ataşesinin kursiyerleri ziyareti esnasında sorması üzerine, davacıya Fransa Hükümetince de birtakım maddi imkanların sağlandığının davacının beyanıyla anlaşıldığı, Askeri Ataşenin, bu durumu tevsik eden belgeyle birlikte durumun yetkili makamlara iletilmesi talimatı üzerine, davacının 8.6.2000 tarihli dilekçesiyle Paris Askeri Ataşeliğine başvurarak Topçu Uygulama Stajında bulunduğum Fransa Topçu Okulunda kışla içindeki misafirhanede ücretsiz kalmakta, sabah ve öğle yemeklerini okul yemekhanesinde Fransız öğrencilerle birlikte ücretsiz yemekteyim. Ayrıca günlük 65.98 (aylık 1979.50) Frank burs almaktayım. Bu durumumu gösteren belge ektedir. Sizinle yaptığımız görüşmede bu durumun yurtdışı harcırahının hesaplanmasında göz önünde bulundurulması gerektiğini söylediniz. Gerekli düzeltmenin yapılmasını arz ederim. şeklinde bildirimde bulunduğu, davacının bu dilekçesinin Paris Askeri Ataşeliğinin 22.6.2000 tarihli yazısıyla KKK. lığına iletildiği, bu arada davacıya 1.11.1999-27.7.2000 tarihlerini kapsayan yurtdışı geçici görev harcırahlarının da Türkiye'den Fransa'ya havale edildiği, böylelikle davacıya toplam 177.798 FF. tutarında harcırah ödemesinde bulunulduğu, bu arada davacının kursunun sona ermesi nedeniyle davacının 28.7.2000 tarihinde Türkiye'ye döndüğü ve 31.7.2000 tarihinde KKK.'lığınca mahsup işleminin yapıldığı (davacıya 1.269.000.000.TL tahakkuk ettirilerek mahsup işleminin tamamlandığı), Paris Askeri Ataşeliğinin 22.8.2000 ve 14.9.2000 tarihli mesajları ile durumun yeniden KKK. lığına bildirildiği ve Fransız Topçu Okulundan aldığı burs tutarının 51.498.45 FF. olduğunun belirtildiği, nihayet KKK. Komp. D.Bşk.lığının 11.10.2000 tarihli MSB.2 Nolu Merkez Saymanlığına yazılan yazısıyla 1.Fransa Topçu Okulunda ilgi (a) emir gereğince kursa katılan Top.Yzb. .........................'e Fransız Hükümeti tarafından kurs süresi boyunca 51.498.45 FF. burs sağlandığı ilgi (b) yazı ile anlaşılmıştır. 2.Burs miktarı olan 51.498.45 FF.'nın 9.10.2000 tarihi itibariyle kur karşılığı 4.606.485.000.TL olup, Saymanlığınızca borç kayıtlarına alınarak gerekli işlemin yapılması... nın istendiği, MSB.2 Nolu Mrk. Saymanlık Md. lüğünün 20.10.2000 tarihli yazısıyla da davacıdan, söz konusu borcun 10 gün içinde ödenmesinin istendiği, davacının 27.10.2000 tarihinde bu işlemin iptali için AYİM'de dava açtığı, ancak akabinde de 6.11.2000, 14.11.2000, 21.11.2000 ve 22.11.2000 tarihlerinde olmak üzere toplam 2.515.000.000.TL tutarındaki geri ödemeyi makbuz mukabili kendiliğinden yaptığı, Dairemizin 5.12.2000 tarihli dilekçe reddi kararını takiben, 10.1.2001 tarihli yenileme dilekçesi ile davanın, eksiklikler ikmal edilerek yeniden açıldığı anlaşılmaktadır.
6245 sayılı Harcırah Kanununun Yurt İçi Ve Yurt Dışında Kurslara Katılanlara Verilecek Gündelikler başlıklı 37 nci maddesinin 3 ncü fıkrası Bu maksatla yabancı memleketlere gönderilenlere özel anlaşmaları gereğince, yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir hükmünü amir bulunmaktadır.
Dairemizin 11.4.2001 tarihli ara kararına cevaben gönderilen KKK. lığının 8.5.2001 tarihli yazısı ekinde yer alan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Fransa Cumhuriyet Hükümeti Arasında İmzalanan Savunma Ve Askeri İşbirliğine Dair Çerçeve Anlaşması'nın incelenmesinde; bu Anlaşmanın 13.1.2000 tarihinde yani davacının Fransa'daki kursu devam etmekteyken imza altına alındığı, dolayısıyla davacı bakımından 6245 sayılı Kanunun 37 nci maddesinde öngörülen Özel Anlaşma nın mevcut bulunduğu, anılan Anlaşmanın VIII. maddesinde Her taraf kendi bütçe prensipleri içinde işbirliği aktivitelerine ilişkin harcamaları özel teknik düzenlemelerle belirler hükmünün yer aldığı, bu anlaşmanın hazırlık aşamasında da Türkiye-Fransa 1999 yılı Uygulama Planı'nın 2.7.1999 tarihinde Fransa tarafına iletildiği ve bu tarafın tasvibi üzerine Gnkur. Bşk.lığının 13.9.1999 tarihli emriyle uygulamaya konulduğu ve davacının da esasen bu Uygulama Planı çerçevesinde Fransa'daki Topçu Subayı Uygulama Stajına tefrik edildiği açıkça anlaşılmaktadır.
Bu maddi saptamanın doğal sonucu ise, davacıya 11 aylık kursu süresince tam olarak tahakkuk ettirilen yurtdışı geçici görev yolluğundan (ki bu da MI.211 FF'dır.) eğer Fransa Devleti'nce sağlanan bir yardım varsa, bu miktarın mahsubu gerektiğidir.
Davacının henüz ikili Anlaşmanın, hatta Uygulama Planı'nın yayımından önce Fransa'ya gönderilmesi ve bu kursa tefrik edilen ilk subay olması nedeniyle, bu ülkenin kendisine ayrıca sağlayabileceği maddi imkanlar idare tarafından bilinemediğinden; başlangıçta tahakkuk ettirilen harcırahında herhangi bir kesinti öngörülmemiş ve esasen davacının Paris Askeri Ataşeliğine verdiği 8.6.2000 tarihli dilekçesinden önce söz konusu duruma muttali olunmadığından bu doğrultuda bir işlem tesisi yoluna gidilmemiştir. Paris Askeri Ataşeliğinin 22.6.2000 ve 22.8.2000 tarihli yazılarından sonra idarece durum netleştirilmiş ve nihayet dava konusu işlem tesis edilmiştir. Paris Askeri Ataşeliğince temin edilip gönderilen ve Fransız makamlarca düzenlenen belgeden davacıya 11 aylık kurs süresince 38.628.00 FF'ı yiyecek, 12.870.45 FF'ı ise barınma olmak üzere toplam 51.498.45 FF. yardım yapıldığı anlaşıldığından; davacıya her türlü ihtiyacını karşılayacak şekilde tam olarak tahakkuk ettirilen harcırahından (177.277 FF.), bu yardım tutarının (51.498.45 FF.) mahsubu gerektiği açıkça ortadadır. Dolayısıyla, davalı idarece 6245 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin amir hükmü uyarınca tesis edilen işlemin, sonucu itibariyle hukuka aykırı bir yönünün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacıya tam olarak tahakkuku yapılan yurt dışı geçici görev yolluğundan Fransa Devletince yapılan yardım tutarının mahsup edilerek, bu tutarın geri istenmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemekle, yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE,
KARŞI OY GEREKÇESİ
1- 6245 sayılı Harcırah Kanununun Yurt İçi Ve Yurt Dışında Kurslara Katılanlara Verilecek Gündelikler başlıklı 37 nci maddesinin, hem yurt içi hem de yurt dışı kurslara ilişkin ortak düzenlemeyi öngören ve Mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere, bu Kanuna göre geçici görev gündeliği verilir. hükmünü öngören ilk fıkrasından sonraki ikinci fıkra Bunlardan, yalnız yemeleri veya yatmaları sağlananların gündeliklerinden 1/3 oranında; yemeleri ile birlikte yatmaları da sağlananların gündeliklerinden 2/3 oranında indirim yapılır. hükmünü taşımaktayken, 311 sayılı KHK. ile (RG.-14.1.1988) bu fıkra kaldırıldığından; bu tarihten itibaren ister yurt içinde, ister yurt dışında bir kursa katilinsin, yeme veya yatma temin edildiği gerekçesiyle tahakkuk edecek geçici görev gündeliklerinden bu nedenle herhangi bir indirim yapılabilmesine hukuken imkan yoktur.
Anılan yasal değişiklikten sonra, 37 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki ...yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde... cümlesindeki ödeme sözcüğünün, salt maddi anlamda (para şeklinde) anlaşılıp yorumlanması gerekli bulunmaktadır. Çünkü yukarıda açıklandığı üzere, yeme ve yatma konusunda tenkis öngören ve hem yurtiçi hem de yurt dışı geçici görev hallerine özgü hüküm yasa koyucu tarafından yürürlükten kalktığından; aynı maddenin üçüncü fıkrasındaki ödeme halinin para dışında bir başka nedeni kapsaması düşünülemez.
Bu bakımdan, davacının tam olarak tahakkuk ettirilen harcırahından, 51.498.45 FF. tutarındaki yiyecek ve barınma (yatma) giderinin mahsubu ve bu tutarın davacıdan geri istenmesi hukuka aykırı bulunmaktadır.
2- Davacının tahakkuk eden harcırahından, belirtilen yasal hüküm uyarınca yapılabilecek yegane mahsup, Fransa Hükümetince davacıya ayda 1997.30 FF. tutarında nakden (para olarak) ödenen tutar olup, bunun da 11 aylık toplamı 21.774.50 FF.'dır.
Ancak, bu tutarın da mahsup edilebilmesi için belli koşulların varlığı şart olup; bunlar aşağıda temas edilen Bakanlar Kurulu Kararları ile Maliye Bakanlığı Tebliğlerinde şu şekilde ifade edilmiştir:
- ...Kurumlar, mevcut ödeneğin durumu, hizmetin özellikleri, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilip edilmediği gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen gündeliklerden daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir... (10.1.1995 tarih ve 95/6471 Sayılı Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararı Md. 1, RG.15.2.1995, S.22203)
- ...Kurumların mesleki bilgilerini artırmak amacıyla yurtdışında açılan kurs veya okullara geçici görevli olarak gönderdikleri personele özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından yapılan ödemeleri ödenecek gündelikler bakımından yeterli görerek ayrıca bir fark ödemesi yapmayabilecekleri sonucuna varılmaktadır. Ancak, bu hususun ilgilerin görevlendirme onaylarında, sağlanan burs tutarının geçici görev gündeliği olarak yeterli görüldüğünden gidiş-geliş yol gündeliği ve yol gidenleri ile Toplu Konut Fonuna yatırılması gereken miktar dışında kurum bütçesinden ayrıca ödeme yapılmayacağı hususuna açıkça yer verilmesi ve alınacak onayların altının da ilgililerce gönderilme şartlarının kabul edildiğine dair şerh donularak imza edilmesi, ileride doğması muhtemel ihtilafların önlenmesi bakımından gerekmektedir... (4 Haziran 1992 tarihli Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği Seri No:129, Md. 1)
- ...Karara ekli cetvelde tesbit edilen gündeliklerden daha aşağı miktarda gündelik ödenebilmesi için;
a) Önce gündelik miktarının belirlenmesi ve bunun ilgililere duyurulması,
b) İlgililerin bu miktarı kabul ettiklerini görev mahallinden ayrılmadan önce yazılı olarak idarelerine bildirmeleri,
c) Görevlendirme onayında bu hususun açıkça belirtilmiş olması gerekmektedir... (3 Şubat 1992 tarihli Harcırah Kanunu Genel Tebliği Seri No:35, Md. 1)
Dava konusunda, yurtdışında ilgili ülke tarafından yeme ve yatma imkanı sağlanması nedeniyle memurun tahakkuk ettirilecek yurtdışı geçici görev harcırahının eksik verilebilmesinin yegane yolu, ilgilinin rızaen buna karşı koymaması ve gönderme onayında da bu hususun açıkça ortaya konulmasından ibarettir. Belirtilen Bakanlar Kurulu kararı ve Tebliğlerin kapsamına, dava konusunda olduğu gibi yabancı ülkece nakden yapılan ödemelerin dahil olmadığında ise kuşku bulunmamaktadır.
Şu halde, anılan mevzuatta öngörülen şekil kurallarına dava konusunda idarece hiç uyulmadığından; anılan Karar ve Tebliğler gerekçe gösterilerek harcırahtan mahsup işlemi yapılabilmesine bu şekilde de imkan olamayacağı açıktır.
3- Yukarıda da açıklandığı üzere, davacının ödenen harcırahından yapılması gereken yegane mahsup; Fransa Hükümetince nakden yapılan toplam 21.774.50 FF. tutarındaki ödemedir. Oysa davalı idarece bu tutar yerine, davacıya Fransa tarafından sağlanan yemek ve yatacak yer karşılığı parasal değer tutarı olan 51.498.45 FF.'nın mahsubu ve geri alınması yoluna gidilmiş olduğundan, dava konusu işlem sonucu itibariyle hukuka aykırılıkla sakatlanmış bulunmaktadır.
4- Açıkladığım neden ve gerekçelerle, dava konusu işlemin iptali gerektiği kanaatine vardığımdan; davanın reddine yönelik sayın çoğunluğun kararına katılamadım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy