(3269 S. K. m. 5) (Uzman Erbaş Yönetmeliği m. 12)
Davacı vekili, 29 Mayıs 2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının 26.04.1999 tarihinde iki yıllık sözleşme ile TSK.'nde göreve başladığını, sözleşmesinin sona erdiği 26.04.2001 tarihinden üç ay önce dilekçe ile başvurarak sözleşmesinin yenilenmesini istediğini, ancak sağlık kurulu raporu alınmasından sonra müracaatının gerektiği gerekçesiyle bölük astsubayı tarafından dilekçesinin zamanında işleme konmaması nedeniyle, sözleşmesinin bitimine üç ay kala süresinde sözleşmesini uzatmak için başvurmadığından, sözleşmesinin yetkisiz Alay Komutanı tarafından feshedilmesi işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası ile davacıya ait özlük dosyasının incelenmesinde; davacının 26.04.1999 tarihinde uzman erbaş statüsüne girdiği ve Uzm.Onb. olarak 21 nci Jandarma Sınır Tümen Komutanlığı emrine atandığı, görev yapmakta iken sözleşmesi süresi bitiminden önce 14 Şubat 2001 tarihinde şifahi 15 Şubat 2001 tarihinde de yazılı olarak sözleşmesinin yenilenmesi için müracaat ettiği, bölük komutanlığınca 17 Mart 2001 tarihinde Van Askeri Hastanesine gönderildiği, 29 Mart 2001 tarihinde sağlık raporu aldığı, 6 Nisan 2001 tarihinde evraklarının Tabur Komutanlığına, 8 Nisan 2001 tarihinde Alay Komutanlığına gönderildiği, davacı evraklarının bazı eksiklikler sebebi ile 21 Nisan 2001 tarihinde Tümen Komutanlığınca iade edilmek üzere tabura gönderildiği ve 5 Mayıs 2001 tarihinde Tabur Komutanlığına ulaştığı, bu yazıda gecikmeye sebep olanlar hakkında işlem yapılmasının istendiği, Tabur Komutanlığınca personelin çok çalışkan ve başarılı olması sebebiyle evrakları tamamlanıp yeniden Alay Komutanlığına gönderildiği, fakat Alay Komutanlığının 17 Mayıs 2001 tarihli yazısı ile davacının ilişiğinin kesilmesinin emredildiği, aynı gün ilişiğinin kesildiği ve böylece sözleşmesinin yenilenmediği, sonuç olarak davacının vekili aracılığıyla bu işlemin iptali için 29 Mayıs 2001 tarihinde AYİM.'de davayı açtığı anlaşılmıştır.
Uzman Erbaş Kanunun Hizmet Süresi başlıklı 5 nci maddesine göre, Uzman Erbaşlar 2 yıl süre ile sözleşme yaparak göreve başlarlar ve T.C.Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Bunlardan; istihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanların müteakip sözleşmeleri 1 yıldan az, 5 yıldan fazla olmamak şartıyla azami 45 yaşına girdikleri yıla kadar uzatabilirler
Uzman Erbaşların sözleşmelerinin uzatılmasında izlenecek yöntem ile aranan koşullar, 3269 Sayılı Kanuna dayalı olarak çıkartılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 12 nci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; .... sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:
1) Taahhüt ettiği sürenin bitimine üç ay kala hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,
2) Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun %60 ve daha yukarısında olmak,
3) Fiili kadroda münhal bulunmak,
4) İstihdam edildikleri edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık niteliklerine sahip olmak.
Bu suretle işlemleri tamamlanan uzman erbaşların sözleşmelerinin uzatılması, istihdam edildikleri bağımsız tugay, tümen (deniz ve havada eşidi) komutanlıklarınca veya eşidi kurum amirlerince ... tasdik edilir... Bu şekilde sözleşmelerinin uzatılması tasdik edilenler, yeni bir taahhütname imzalayarak göreve devam ederler....
Dava konusunda, davacı bakımından, maddede sayılan (4) koşula ilişkin bir hukuki sorun olmadığı, ancak idareye bu konuda tanınan takdir yetkisi çerçevesinde davacının isteminin kabul edilmediği anlaşılmaktadır.
Davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin incelenmesinde; işlemin anılan Yönetmelik gereğince münhasıran bağımsız Tümen Komutanı tarafından tesisi gerekirken; Alay Komutanı imzasıyla bir albay tarafından tesis edildiği görüldüğünden, işlemin öncelikle yetki unsuru yönünden sakat olduğu görülmektedir. (Dairemizin 06.06.1995 tarih ve E. 1994/1302, K. 1995/607 ve 27.03.2001 tarih ve E.2001/1261, K.2001/447 sayılı kararı da bu doğrultudadır.)
İşlemin sebep unsuru yönünden incelenmesine gelince;
İdare hukuku öğretisinde ve idari yargı uygulamasında tartışmasız bir şekilde kabul gören ilkelerden birisi de, sebepsiz işlem olamayacağı ve her işlemin mutlaka bir sebebi bulunması zorunluluğudur. İdare hukukunda işlemler kendilerinden önce gelen ve objektif kurallarla belirlenmiş bulunan bir sebepe dayanmalıdırlar. Sebep, objektif bir nitelik taşır; çünkü işlemi yapanın kendi düşüncesinde yer alan ve bu nedenle yeğlediği bir husus değil, onun dışında kalan ve objektif ortaya koyduğu bir neden veya objektif hukuka uygun maddi bir olgudur. Objektif hukukun öngördüğü bir neden veya maddi olgu yoksa işlem sakat, dolayısıyla hukuka aykırı olur. (İlhan ÖZAY, Günışığında Yönetim, İstanbul 1996, s.356)
Davacının sözleşmesinin yenilenmemesinin nedeni, sözleşmesini yenileme talebini sözleşmesi süresi bitim tarihi olan 26 Nisan 2001 tarihinden üç ay önceki tarih olan 26 Ocak 2001 tarihinde yazılı olarak bildirmemek olarak gösterilmiştir.
Davacı vekili, dava dilekçesinde 26 Ocak 2001 tarihinden önce sözleşmesinin yenilenmesi için şifahi olarak müracaat ettiğini beyan etmekte ise de, bu konuda yazılı bir belge olmadığı gibi ilgililerde davacının 24 Ocak 2001 tarihinde tanık olarak Van Askeri Mahkemesine gönderildiğini, tekrar birliğe döndüğünde önce şifahi, akabinde de 15 Şubat 2001 tarihinde yazılı olarak müracaat ettiğini belirtmişlerdir.
Davacının Şubat ayı içinde de Astsubay olmak için müracaat ettiği, bu müracaat için tanzim edilen nitelik ve normal sicil belgelerine tam puan verilerek tanzim edildiği, davacıya ait özlük dosyasında ve savunmaya eklenen belgelerde sıralı amirlerince belirtilen kanaatlerde davacının çok çalışkan, başarılı ve disiplinli bir personel olduğu, sözleşme yenilenmesi için tanzim edilen evrakların Tümen Komutanlığına eksik ve geç ulaşmasında davacının en ufak bir ihmalinin bulunmadığını beyan etmişlerdir. Bu somut bilgilerin ışığı altında yapılan değerlendirme de, sicil notları mükemmel, vazifesinde başarılı, sıralı amirlerince çalışmaları, disiplini ve birliğe katkısı üst düzeyde olduğu belirtilen, astsubay olmak için müracaat ettiği de dikkatte alındığında sırf sözleşme süresi bitim tarihinden üç ay önce yazılı müracaat etmediği yani 19 gün geç olarak yazılı müracaat ettiği gerekçesiyle sözleşmesini yenilenmemesinin haklı sebep olarak kabulünün mümkün olamayacağı kanaatine varılmıştır. Zaten bu gecikmenin davacının görev yaptığı bölgenin ulaşım imkanının çok sınırlı olması, hava ve arazi şartlarından dolayı bu gecikmesinin söz konusu olduğu yapılan idari tahkikattan da anlaşılmıştır. Sonuç olarak, kamu yararı ve kişi yararı dikkate alındığında, davacının sözleşmesinin yenilenmesi gerekirken, aksine tesis edilen işlemin hukuka aykırılıkla sakatlandığı kararına varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacı hakkında tesis edilen sözleşmenin yenilenmemesi işlemi yetki ve sebep unsurları yönünden hukuka aykırı bulunduğundan işlemin İPTALİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy