(926 S. K. m. 36/d, 205) (2709 S. K. m. 10, 11, 152) (7163 S. K. m. 15)
Davacı vekili, 3.9.2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesi ile 21.11.2001 tarihli cevaba cevap layihasında özetle; müvekkili Kurmay Albayın Türkiye Ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde (TODAİE) Kamu Yönetimi dalında lisansüstü öğrenimini tamamladığını, ancak bu nedenle kendisine kıdem verilmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddedildiğini, red işleminin gerekçesinin 926 sayılı Kanunun 205 nci maddesinin açık hükmü olduğunu, anılan yasal düzenlemenin Anayasa' nın 10 ve 11 nci maddelerine aykırı düştüğünü, çünkü TODAİE bünyesinde öğrenim yapan 657 sayılı Kanuna tabi diğer kamu personeline 7163 sayılı TODAİE Kanununun 15 nci maddesi uyarınca bir yıl kıdem verildiği, aynı öğrenimi yapan asker kişileri kıdem imkanından mahrum bırakan 926 sayılı Kanunun 205 nci maddesinin eşitlik ilkesini ihlal ettiğini, oysa 926 sayılı Kanunun 36 nci maddesinde beş kez yapılan değişiklikle ilave lisansüstü eğitim için bile kıdem verilme esasının öngörüldüğünü, anılan yasal düzenlemelerle bir yandan TSK. personelinin lisansüstü öğrenime özendirilmesi ve kıdem verilmesi yoluna gidilirken, diğer yandan 1967 yılından bu yana bir değişikliğe uğramayan, sadece TODAİE' de öğrenim gören asker kişilere özgü yasaklayıcı nitelikteki 205 nci maddenin muhafaza edilmesini, yakalanan bu olumlu gelişim ve değişim anlayışıyla bağdaştırmanın mümkün olmadığını belirterek; Anayasa' nın 152 nci maddesi uyarınca Anayasaya aykırılık iddialarının ciddi görülerek, 926 sayılı Kanunun 205 nci maddesinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulmasını ve bu hususun bekletici mesele yapılarak, Anayasa Mahkemesince verilecek karardan sonra yüksek lisans kıdem verilmemesi işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dosyanın incelenmesinde; davacı Kurmay Subayın Türkiye Ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) bünyesinde Kamu Yönetimi dalında lisansüstü uzmanlık eğitimine 1994-1995 öğretim yılında başladığı, 12.11.1997 tarihinde tezini vermek suretiyle bu eğitimi tamamladığı, 29.5.2001 tarihli dilekçesiyle Dz.K.K.lığı nam ve hesabına yapmış olduğu bu yüksek lisans eğitimi nedeniyle 926 sayılı Kanunun 36/d maddesi uyarınca kendisine bir yıl kıdem verilmesi isteminde bulunduğu, davacının bu isteminin davalı idarenin 21.6.2001 tarihli işlemiyle, 926 sayılı Kanunun 205 nci maddesinin açık hükmü gerekçe gösterilerek reddedildiği, davacının söz konusu menfi işlemin iptali için 3.9.2001 tarihinde bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
926 sayılı TSK. Personel Kanununun halen yürürlükte bulunan 36/d maddesinde Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı İnsan gücü Temin Ve Yetiştirme Planlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda yüksek lisans (bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, master) öğrenimi yapanlara... bir yıl kıdem verileceği hüküm altına alınmış; aynı maddenin son fıkrasında ise ...daha önce lisansüstü öğrenim yaptığı daldan farklı bir dalda ilave bir lisansüstü öğrenim yapan subaylara en fazla bir yıl daha kıdem verileceği belirtilmektedir.
926 sayılı Kanunun 205 nci maddesi ise 7163 sayılı Türkiye Ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanununun 15 nci maddesi gereğince enstitüde öğrenim yapan asker kişilere kıdem verilmez hükmünü amir bulunmaktadır.
926 sayılı Kanunun 18.8.1967 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan ilk orijinal sistematiğinde, Lisansüstü Öğrenim Kıdemine yer verilmediği, diğer bir deyişle hangi Üniversitede ve hangi dalda yaparsa yapsın, lisansüstü öğrenim gören subaylara kıdem verilmemesi esasının benimsendiği, bu düşünceye paralel şekilde 205 nci madde ile de Türkiye Ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde öğrenim görecek subaylara da kıdem verilmeyeceği hükmünün konulduğu anlaşılmaktadır. Lisansüstü öğrenim kıdemi müessesi, ilk kez 17.4.1975 tarih ve 1875 sayılı Kanunla (RG.25.4.1975, S.15218) 926 sayılı Kanıma ithal edilmiştir. Evvelce 4273 sayılı Subaylar Heyetine Mahsus Terfi Kanununun 16 ncı maddesinde kısmen yer alan bu müessese, 1875 sayılı Kanunla şu şekli almıştır:
Anılan Kanunla önce, Tarifler başlıklı 3 ncü maddeye s bendi eklenmiştir.
s) Lisansüstü öğrenim kıdemi: Türk Silahlı Kuvvetlerinde Harp Okulu mezunu olduktan sonra Harp Akademilerini bitirenlere, tıpta, veterinerlikte, eczacılıkta uzmanlık belgesi alanlar ile diğer mesleklerde yüksek lisans veya yüksek öğrenim üstü uzmanlık öğrenimi görenler veya doktora yapanlara, doçentlere bu Kanunla verilen kıdemdir.
Aynı Kanunla 926 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu maddeye (e) bendi eklenmiştir:
d) Harp Akademilerindeki öğrenimlerini tamamlayarak kurmay subaylığı onananlara bir yıl ve sonraki rütbelerde birer yıl olmak üzere toplam olarak üç yıl;
Tıpta, veterinerlikte, eczacılıkta uzmanlık belgesi alanlara iki yıl, bunlardan doçent olanlara ayrıca bir yıl; diğer mesleklerde yüksek lisans veya yüksek öğrenim üstü uzmanlık öğrenimi görenlere bir yıl, meslekleriyle ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara iki yıl, bunlardan doçent olanlara ayrıca bir yıl kıdem verilir.
Ancak diğer mesleklerde yüksek lisans veya yüksek öğretim üstü uzmanlık ve doktora yapılması nedeniyle verilecek kıdemler toplamı iki yılı aşamaz.
Bu şekilde kıdem alanların nasıpları düzeltilir.
1875 sayılı Kanunla 926 sayılı Kanuna eklenen Ek Geçici 24 ncü madde ile de, 926 sayılı Kanunun kabulünden (1967'den) itibaren söz konusu lisansüstü öğrenimleri yapmış ve o tarihte (25.4.1975'de) TSK.'de görevli olan subaylara da belirtilen lisansüstü öğrenim kıdemlerinin verileceği hükmü getirilmiştir.
Burada ilk nazarda dikkat çekecek husus, 1875 sayılı Kanunla, 926 sayılı Kanunun 205 nci maddesi bakımından hiçbir hüküm öngörülmediği ve anılan maddedeki kısıtlamanın devam etmekte oluşudur. Gerçekten, yasa koyucu gerek bu tarihte (25.4.1975'de), gerekse de bugüne (2002 yılına) kadar anılan maddenin değiştirilmemesi yolunda açık bir idare beyanı sergilemiştir. Diğer bir deyişle, yasa koyucu kanunların kabulü, değiştirilmesi ve ilgası konusunda sahip olduğu takdir hakkını, 926 sayılı Kanunun 205 nci madde yönünden değiştirmeme şeklinde kullanmış bulunmaktadır. Yani, TODAİE bünyesinde yapılacak lisansüstü eğitime kıdem vermeme iradesi halen davam etmektedir.
Davacı vekili, 926 sayılı TSK. Personel Kanununun 36 ncı maddesinde 1971, 1975, 1988, 1991 ve 2000 yıllarında yapılan değişikliklerle Silahlı Kuvvetler personelinin özendirilmesi amacıyla 4 yıla kadar varan sürelerle kıdem verilmesi esasının benimsendiğini, ancak 1967 yılından bu yana 205 nci maddenin değiştirilmemesi suretiyle bir çelişkiye düşüldüğünü, salt TODAİE' de öğrenim gören asker kişiler yönünden öngörülen bu kıdem verilmesi yasağının Anayasa' nın eşitlik ilkesi ile Başlangıç bölümünde belirtilen kişiliğin geliştirilmesi hakkına aykırı düştüğünü ileri sürmüşse de, bu görüşe katılmaya imkan görülmemiştir.
Gerçekten, 25.6.1958 tarih ve 7163 sayılı Türkiye Ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanununun incelenmesinde; bu kamu kuruluşuna verilen asli görevin Lisansüstü eğitim olmadığı görülmektedir. 7163 sayılı Kanunun 1 nci maddesinde Amme idaresinin muasır telakkisine göre gelişmesine yararlı çalışmalar yapmak suretiyle idare sanatında eleman yetiştirmek ve memurların idari sahada olgunlaşmasını hedef tutmak Enstitünün amacı olarak belirtilmiş; 2 nci maddede ise Enstitünün başlıca vazifeleri sıralanırken, (A) bendinde, Öğretim ve Yetiştirme başlığı altında Amme idaresine müteallik öğretimin inkişafına çalışmak; Amme idaresi görevlilerinin modern idare prensipleri ve tekniğine göre bilgilerini artıracak ve tekamülünü sağlayacak tedbirler almak ve bu gibi tedbirleri teşvik etmek ve desteklemek; Amme idaresi sahası için öğretim elemanları yetiştirilmesine yardım etmek şeklinde görevler belirtilmiştir.
Kanunun 15 nci maddesi ise şu şekildedir:
Amme İdaresi Enstitüsünün giriş müsabakasına katılabilmek için üniversite veya yüksek okul mezunu olmak şarttır. Bu şartı haiz bulunan kimseler arasından, idare heyetinin tesbit edeceği esaslar dairesinde yapılacak müsabaka imtihanını kazananlar Türkiye ve Orta-Doğu Amme Enstitüsüne devam edebilirler.
Yukarıdaki evsafı haiz olup da Devlet dairelerinde, mahalli idarelerde, İktisadi Devlet Teşekküllerinde çalışanlardan müsabaka imtihanını kazananlara tahsil süresince izin verilir. Bu kimseler bütün özlük haklarından faydalanmakta, maaş ve ödeneklerini kendilerine izin veren daire, müessese ve teşekküllerden almakta devam ederler. Enstitüdeki tahsillerini başarı ile bitirenlerin Enstitüde geçirdikleri müddet kıdemlerine sayılır ve bu müddetin bir katı (l seneden az olmamak üzere) kıdemlerine eklenir...
Belirtilen kanun hükümlerinden de açıkça anlaşılacağı üzere, TODAİE kamu yönetimi alanında araştırma, inceleme yapmak ve bu amaçla kamu görevlilerinin yöneticilik konusunda gelişimlerini sağlamak asli göreviyle kurulmuş, özel görevli bir kamu kurumu olup; 926 sayılı Kanunun 36 nci maddesine konu teşkil eden Üniversite ve Yüksek Okullar derece ve seviyesinde bir yüksek öğrenim kurumu değildir. TODAİE'de lisansüstü öğrenim gören kamu görevlileri de, bu nedenle bir Üniversite ya da Yüksek Okul bünyesinde lisansüstü eğitim yapmış sayılamazlar. Bu eğitimleri sonunda kendilerine kıdem verilmesi de, tamamen 7163 sayılı Kanunun 15 nci maddesinin amir hükmünden kaynaklanmaktadır. TODAİE'de verilen eğitimin doğrudan diğer bir Üniversitede verilen lisansüstü eğitime eşdeğer sayılması, esasen işin mahiyetine de uygun düşmemektedir. Kamu yönetimi ve idarecilik alanında çağı yakalamak, idarede ve kamu görevlilerinde kaliteyi yükseltmek amacıyla kurulmuş bir kamu kurumunun verdiği söz konusu eğitimin, büyük ölçüde meslek içi eğitim şeklinde nitelendirilmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır. İşte bu yaklaşımdan hareketle, yasa koyucunun, bu kurumda (TODAİE'de) öğrenim gören asker kişiler yönünden, yapılan eğitimi kıdeme esas bir lisansüstü öğrenim olarak kabul etmemesinde, gerek amaç yönünden, gerek eşitlik ilkesine aykırı bir düşünce sergilemediği ortadadır. Öte yandan TODAİE'de öğrenim gören sivil kamu görevlilerine kıdem verilmesi, asker kişilere ise kıdem verilmemesi esasının da eşitlik ilkesine aykırı bir yönü olamayacağı açıktır. Çünkü, farklı statülerde oldukları için farklı statü kanunlarına tabi kişiler yönünden farklı kurallar öngörülmesi, statü hukukunun doğal bir gereğidir. 657 sayılı Kanuna tabi kamu görevlilerine 7163 sayılı Kanunun 15 nci maddesine göre bu kıdemin verilmesi ne kadar amaca uygunsa; aynı öğrenimi gören asker kişiler için aynı şeyi hemen söyleyebilme imkanı bulunmamaktadır.
Kısaca, kanun koyucunun, TODAİE'de yapılacak öğrenimi, bir Üniversite bünyesinde yapılacak lisansüstü öğrenimle eşdeğer kabul etmemesi ve bunun doğal sonucu olarak bu kurumda yapılacak eğitim için lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi esasını benimsemesi, yasa koyucunun takdir hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir olgu olup; bu yasal takdir ve tercihin, iddia edildiği gibi Anayasanın eşitlik ilkesine ve diğer Anayasal kurallara aykırı bir yönü görülmemiş; Anayasaya aykırılık iddiası ciddi bulunmamıştır. Kaldıki, davacı anılan yasal hükmü bile bile bu eğitime katılmayı arzu etmiş ve Dz.K.K.lığınca bu eğitime tefrik edilmiştir. Dolayısıyla salt bu yönden uğradığı bir mağduriyetten söz etmeye imkan bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davacıya TODAİE bünyesinde gördüğü öğrenim nedeniyle lisansüstü öğrenim (yüksek lisans) kıdemi verilmemesi işleminde hukuka aykırı bir yön görülmediğinden; yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy