(926 S. K. m. 82)
Davacı vekili, 12.11.2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının Uzman Jandarma Okulu öğrencisi iken 9.3.2000 tarihinde okulla ilişiğinin kesildiği, söz konusu işlemin iptali için AYİM'de açılan davanın 2.Dairenin 21.12.2000 tarih ve 2000/267-882 E.K.sayılı karar ile kabul edilerek okuldan çıkarılma işleminin iptaline karar verildiği ve okula alınan davacının öğrenimini tamamlayarak 30.8.2001 tarihinde J.Uzm.Çvş.nasbedildiği, 28.9.2001 tarihli dilekçe ile İçişleri Bakanlığına müracaat edilerek, nasbının 30.8.2001 tarihinden 30.8.2000 tarihine götürülmesi ile emsallerine ödenmiş bulunan aylıkların da talep edildiği, ancak bu talebin reddedildiği ifade edilerek, 30.8.2001 olan Uzm.J.Çvş.luk nasbının 30.8.2000 tarihine götürülmemesi işlemi ile 30.8.2000-30.8.2001 tarihleri arasında emsale ödenen takribi 4.000.000.000.-TL(Dörtmilyar)'nın dava tarihinden geçerli olarak yasal faizi ile ödenmemesi işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bu davanın açıldığı görülmektedir.
Dava dosyası ile AYİM 2 nci Dairesinin 21.12.2000 tarih ve E.2000/267, K.2000/882 sayılı kararının incelenmesinde; davacının Uzman Jandarma Okulu ile ilişiğinin kesilme nedeninin, Turgutlu Askerlik Şubesi Başkanlığınca 18.6.1999 tarihinde bakaya olarak takipte iken yakalanarak askere sevk edilmesine rağmen birliğine katılmayarak 23.8.1999 tarihinde okula kaydını yaptırmasından ibaret olduğu ve işlemin iptali için açılan dava sonucunda AYİM 2 nci Dairesinin sözkonusu kararı ile okuldan çıkarılma işleminin iptaline karar verildiği, bunun üzerine davacının yeniden askeri öğrenci statüsüne alınması suretiyle karar gereğinin yerine getirildiği, akabinde başarılı geçen öğrenimden sonra 30.8.2001 tarihinde davacının Uzman Jandarma Çavuşluğa nasbedildiği, davacının 28.9.2001 tarihinde nasbının bir yıl geriye götürülerek düzeltilmesi ve 30.8.2000-30.8.2001 tarihleri arasında alması gereken aylıkların yasal faizi ile birlikte ödenmesi için İçişleri Bakanlığına başvurduğu, bu müracaata İçişleri Bakanlığının 24.10.2001 tarih ve AD.MÜŞ.:2000-444/3767.09 sayılı yazısı ile olumsuz cevap verildiği, davacının da vekili kanalıyla ve süresinde bu davayı açtığı görülmektedir.
Davacının ilk talebinin, uzman jandarma çavuşluğa nasıp tarihinin 30.8.2000 tarihine götürülmemesi işleminin iptali istemi olduğu anlaşıldığından; öncelikle bu sorun üzerinde durulacaktır.
Uzman Jandarma nasıp işlemlerine ilişkin ilk düzenleme, 3466 Sayılı Uzman Jandarma Kanununda yer almaktadır. Uzman jandarma çavuşluğa ilk nasbın yapılma şekli ve esasları, Uz.J.K.nun 12 nci, nasbın düzeltileceği haller ise aynı Kanunun (01.07.1992 tarih ve 3829 S.K./md.5le değişik) 17/II nci maddesinde düzenlenmiştir. Konumuzla ilgili Uz.J.K.nun 17/II nci maddesinde, kazai ve idari kararlar neticesinde nasıp düzeltilmesi; 926 sayılı TSK Personel Kanununun 36 ncı maddesinin (a), (b) ve (e) bentleri hükümlerine göre yapılır. denmektedir. Yollama yapılan 36 ncı maddeye göre de; Kazai ve idari kararlar neticesi nasıp düzeltilmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a) Kısa hapis cezası, tecil edilen, tedbire veya para cezasına çevrilen cezalar hariç olmak üzere subayların;
1. Şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkumiyetleri halinde, infaz süresi de dikkate alınarak gözaltı, tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreleri,
2. Açığı gerektiren bir suçtan mahkumiyet halinde açıkta geçen süreleri,
3. Firar ve izin tecavüzünde bulundukları Askeri Mahkeme kararı ile sabit olanların firarda ve izin tecavüzünde geçen süreleri, kıdemlerinden düşülür. Bu işlem, firar, izin tecavüzü veya açıkta geçen süreler bakımından hükmün kesinleşmesini, hürriyeti bağlayıcı cezalar bakımından, cezanın kısmen veya tamamen infazını müteakip son rütbeye nasıp tarihinin düzeltilmesi suretiyle derhal yapılır.
b) Silahlı Kuvvetler hesabına veya izinli olarak yurtiçinde yurtdışında her çeşit öğrenim, kurs veya staja gönderilen subayların, öğrenim, kurs ve stajlarını bu kanun hükümlerine göre hazırlanacak yönetmelikle gösterilen süre ve şartlar içinde bitiremeyen başarısızlık ve diğer sebeplerle bu yönetmelikle gösterilen sürelerden fazla sınıfta kalmak suretiyle bu süre içerisinde bitirmelerine imkan olmayan, üniversiteler, yüksek okullar veya sınıf okulları yönetmeliklerine göre öğrencilikle ilişikleri kesilen, devamsızlık, başarısızlık, uygunsuz hallerinden dolayı eğitimlerine son verilen veya devre kaybedenlerin öğrenim, kurs veya stajda kaldıkları süreler kadar bekleme süreleri uzatılır. Yurtdışına öğrenim, kurs veya staja gönderilenler için bu süre yurtdışına çıkış ve dönüş tarihleri arasında geçen süredir.
e) Nasıp düzeltilmek suretiyle yapılacak terfiler 33 ncü madde hükmüne tabidir. 926 sayılı Kanunun 83 ncü maddesinin ikinci fıkrasına göre ise, Yukarıdaki fıkra gereğince nasıpları düzeltilecek astsubayların; nasıp düzeltme ve terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı Astsubay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.
Yine 926 sayılı Kanunun Nasıpla ilgili sistematiğinin incelenmesinde, astsubaylığa ilk nasbı düzenleyen 82 nci madde ile subaylığa ilk nasbı düzenleyen 35 nci maddenin farklı düzenlemeler öngördüğü, bu meyanda Harp Okullarını kazai, idari veya sıhhi zorunluluklar nedeniyle 30 Ağustostan sonra bitirenlerin, bitirdikleri ayın sonundan geçerli olarak teğmenliğe nasbedileceği ve bunların nasıplarının, emsallerinin nasıp tarihine götürüleceğine ilişkin istisnai düzenlemenin astsubaylığa ilk nasıp bakımından öngörülmediği görülmektedir. Aynı şekilde, 3466 sayılı Kanunda da uzman jandarma çavuşlar yönünden böyle bir istisna öngörülmemiştir.
Nasıp ve nasıp düzeltme nedenleri konusunda yasa koyucu ayrıntılı ve kapsamlı bir düzenleme getirmiş; nasıp düzeltilmesini gerektiren nedenleri de tadadi olarak belirtmiştir. Diğer bir deyişle, ortada nasba ve nasıp düzeltme nedenlerine ilişkin bir kanun boşluğundan söz etmeye imkan olmayıp; bilakis dava konusu yönünden bir olumsuz düzenlemenin mevcut bulunduğu açıktır. Yasa koyucu, bir iptal kararına dayalı da olsa, askeri öğrencilik statüsünde geçen bir sürenin astsubay statüsünde geçmiş gibi kabulünü ve bunun doğal sonucu olarak da bu halin (iptal kararının) bir nasıp düzeltme nedeni sayılmasını kabul etmemiş; bilinçli bir şekilde bu hali nasıp düzeltme sebepleri arasında göstermemiştir.
Davalı idare, AYİM.2.Dairesinin yukarıda belirtilen iptal kararının icabına göre işlem tesis etmiş ve davacıyı yeniden askeri öğrenci statüsüne almış, akabinde de başarılı geçen bu öğrenimi takiben kendisini 30.8.2001 tarihinde Uzman Jandarma Çavuşluğa nasbetmiştir. Davalı idare, davacıyı statüye geri döndürerek yargı kararının icabını yerine getirmiştir. Yeniden Uzman Jandarma Okulu öğrencisi olan davacının okulu bitirmek için, kaldığı yerden itibaren çeşitli aşamalardan geçmesi, sınavlar ve eğitimde başarılı olması halinde Uzman Jandarma Çavuşluğa nasba müstehak olacağı izahtan varestedir. Nitekim bu aşamalardan başarıyla geçtiği için de 3466 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin amir hükmü gereğince 30.8.2001 tarihinde Uzman Jandarma Çavuşluğa nasbedilmiştir. Askeri okuldan çıkarılma işleminin iptaline dair yargı kararının gereğinin idarece yerine getirilmesi, davacının Uzman Jandarma Çavuşluğa emsallerine göre bir yıl geç nasbedilmesi sonucunu doğurmakla beraber; idarenin tesis ettiği ilk işlemin (askeri okuldan çıkarma) iptali kararı, hukuki etki ve sonucunu nasıp alanında doğuramaz. İptal kararının etkisi, eski statüye (askeri öğrenciliğe) yeniden döndürülme olgusu ile sınırlı bulunmaktadır.
Dolayısiyle, davacının nasba ilişkin iddialarında hukuka uyarlık bulunmadığından, davalı idarece tesis edilen işlemde hukuki isabet olduğu görülmektedir. Esasen Dairemizin yerleşik uygulaması da bu doğrultudadır. (AYİM.1.D.nin 25.10.1998 tarih ve E.1998/129, K.1998/367; 19.10.1999 tarih ve E.1999/10, K.1999/1017 sayılı kararları) Davacının ikinci talebi, iptal edilen idari işlem (Uzman Jandarma Okulundan çıkarılma) nedeniyle, emsallerinden bir yıl geç uzman jandarma çavuş nasbedilmesinden kaynaklanan maddi zararlarının (yoksun kaldığı aylık ve özlük haklarının) tazmini isteminin reddine dair işlemin iptali talebidir.
Davacı Uzman Jandarma Okulundan çıkarılmış, bu işlemin iptali sonucu okula dönmüş, ancak davanın görülmesi zorunlu süre nedeniyle, Uzman Jandarma Okuluna birlikte girdiği arkadaşlarından bir yıl sonra Uzman Jandarma Çavuş nasbedilmiştir.
Mahkememizin bu konudaki yerleşik içtihatlarında, hukuka aykırılığı iptal kararıyla sabit idari işlem nedeniyle bir yıl geç muvazzaf statüye (subay, astsubay, uzman jandarma çavuş) nasbedilme halinde, ilgililerin bu geç nasbedilme nedeniyle uğradıkları zararların (bir yıllık aylık ve özlük hakları toplamı) idarece tazmini gerektiği açıkça vurgulanmaktadır. Dava konusunda da, aynı hukuki nedenle, davacının 30.8.2000-30.8.2001 tarihleri arasında alması gereken aylık ve özlük hakları toplamının davalı idarece hesaplanması, bu aylıklardan yasal kesinti ve gönderilerin (Emekli Sandığı, OYAK, Zorunlu Tasarruf vb.) yapılması ve aylık net itaları toplamının davacıya ödenmesi gerekli ve zorunlu iken, davalı idarece aksi yönde işlem tesisi yoluyla hukuka uyarlı bir davranış biçiminin sergilenmediği ortadadır ve bu nedenle davacının ikinci talebinin hukuka uygun olması karşısında, ikinci dava konusunun kabulü yoluna gidilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının Uzman Jandarma Çavuşluk nasbının 30.8.2000 tarihine götürülmesine hukuken imkan bulunmadığından, yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE,
2. Davacının 30.8.2000-30.8.2001 tarihleri arasında Uzman Jandarma Çavuş statüsü ile alması gereken aylık ve özlük haklarının hesaplanmaması, gerekli yasal kesintilerin ve gönderilerin yapılmaması ve bu dönemi kapsayan net tutarın davacıya ödenmemesi işlemi hukuka aykırılıkla sakatlandığından, işlemin İPTALİNE,
İdarece hesaplanacak anılan tutarların hükmen TAZMİNİNE,
Davacıya ödenecek tutara, tahakkuk ettikleri aylar itibariyle, dava tarihi olan 12.11.2001 tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz İŞLETİLMESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy