(5434 S. K. m. 45, 56, 66)
Davacı vekili, 7.1.2002 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin eşinin 1947 tarihinde muvazzaf askerlik hizmeti sırasında atla eğitim yaparken kazaen atın altında kalıp sakatlandığını ve askerliğe elverişli değildir raporu alarak terhis edildiğini, bilmediği için vazife malulü aylığı bağlanması konusunda bir müracaatı olmadığını ve vefat ettiğini, eşi olan müvekkilinin maddi zarurete düşerek eşinden dolayı yetim aylığı bağlanması talebinde bulunduğunu, bu istemin Emekli Sandığınca reddedildiğini, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu ve iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasından ve davacıya ait Emekli Sandığı tahsis dosyasından yapılan incelemede; İnebolu As.Sb.Bşk.lığınca düzenlenen 2.10.2001 tarihli künye kaydından davacının kocası ......................nin 12.12.1944 tarihinde askere sevkedildigi ve Haydarpaşa Askeri Hastanesinin 24.12.1947 gün ve 8593 sayılı raporuyla B/45 ile sakata ayrıldığı ve 2.12.1947 tarihinde terhis edildiği, ......................nin 26.4.1988 tarihinde Emekli Sandığına müracaat ederek vazife malulü sayılmayı talep ettiği, bu isteminin Emekli Sandığı Yönetim Kurulunun 13.7.1988 tarih ve 1322 sayılı kararı ile davacının 3284 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 22.5.1986 tarihinden itibaren bir yıl içinde başvurmadığı gerekçesiyle reddedildiği, bu red kararının Sandıkça 4.8.1988 tarihinde tebligata çıkarıldığı, ancak davacıya tebliğ edildiğine dair bir tebellüğ belgesi bulunmadığı, 11.2.1993de yeniden MSB.aracılığıyla Em.Sandığına aynı taleple müracaat ettiği, Em. Sandığınca 1.4.1993 tarihinde 3715 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 16.5.1991 tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaat etmediği gerekçesiyle vazife malullüğü isteminin reddedildiği, İnebolu İlçe Nüfus Md.lüğünce 9.8.2001 tarihinde düzenlenen vukuatlı aile nüfus kaydına göre ......................nin 16.5.1994 tarihinde vefat etmiş olduğu, davacının 9.8.2001 tarihinde Emekli Sandığına müracaat ederek vazife malullüğünden yetim aylığı bağlanmasını talep ettiği, Sandıkça davacıdan bilgi ve belge istendiği, davacının istenen bilgi ve belgeleri Sandığa en son 4.10.2001de teslim ettiği, davacının 6.11.2001de Sandığa vazife malulü aylığı bağlanması yönünde yeniden müracaat ettiği, Emekli Sandığının 16.11.2001 tarihinde, davacının talebinin Sandığın 17.10.2001 tarihli yazısıyla reddedildiğini bildirdiği, bu red cevabının davacıya tebliğ edildiğine dair herhangi bir tebellüğ belgesinin bulunmadığı, davacının süresi içinde olarak vekili marifetiyle bu davayı açtığı görülmektedir.
5434 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (d) fıkrasına göre; Erlerden 56 ncı maddede yazılı vazifeden doğma sebeplerle veya aynı sebeplerden doğma kaza ve yaralanmaları üzerine tedavi sırasında veya ameliyat yüzünden ölenlerin ölüm tarihinde aylığa müstahak dul ve yetimlerine dul ve yetim aylığı bağlanır.
Aynı yasanın 56 ncı maddesinde muvazzaf ve gönüllü erlerin iştirakçi olmadıkları halde silah altında bulundukları esnada celp ve terhislerinde, sevkleri sırasında maluliyete uğramaları halinde vazife malulü aylığı bağlanabileceği hüküm altına alınmıştır. 45 nci maddede de malullüğün vazife malullüğü sayılabilmesi için vazifenin yapıldığı sırada ve vazifenin etkisiyle meydana gelmesi şartı getirilmiştir.
Bu yasal düzenlemeler karşısında, davacının eşinden dolayı dul aylığına müstahak olup olmadığını belirleyebilmek için, davacının askerliğe elverişsiz hale gelip terhis edilmesi nedeniyle vazife malulü sayılıp sayılmayacağını tespit etmek gerekmektedir.
İnebolu As.Şb.sinin davacının dilekçesine istinaden düzenlediği kocası ......................ya ait askerlik künye kaydından, 12.12.1944 tarihinde askere sevkedildigi, hakkında Haydarpaşa As.Hastanesince düzenlenen 24.12.1947 tarih ve 8693 sayılı sağlık raporuna göre rapor tarihinden altı ay evvel beygir altında kalıp beli ağrıyarak hastaneye geldiği, yapılan muayene sonucunda amuda firari kırığı neticesi mahdut ankilaz tanısıyla B/45 ile sakat kararı verildiği ve 2.12.1947 tarihinde terhis edilmiş olduğu, sakatlığına yol açan yaralanmasıyla ilgili başkaca bir bilgi ve belge olmadığı, ancak rapordaki öyküden davacının kocasının askerde iken atın altında kalarak sakatlandığı anlaşılmaktadır. Olayla ilgili tutanak, kaza raporu gibi bir belge bulunamamakla birlikte, kazanın meydana geldiği sakatlığın hemen ortaya çıkmadığı, belki de bu nedenle herhangi bir adli veya idari işlem yapılmadığı, sonrasında bu kazaya bağlı olarak bazı sağlık sorunlarının ortaya çıktığı ve altı ay sonra Askeri Hastaneye müracaat edildiği ve bu kazaya bağlı olarak meydana gelen arıza sonucunda askerliğe elverişsiz hale gelindiği görülmektedir. Davacının eşi ......................nin 16.5.1994 tarihinde vefat ettiği ve davacının halen dul olduğu ve ......................nin vazife esnasında, vazifenin neden ve etkisiyle sakat kaldığı ve askerliğe elverişsiz hale geldiği, buna göre vazife malulü sayılması gerektiği ve eşi olan dul davacıya da vazife maluliyetinden dul aylığı bağlanması gerekli iken davalı kurumca aksi yönde tesis edilen işlemin hukuka aykırılıkla sakatlandığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; sebep ve maksat unsurları yönünden hukuka aykırı olan dul aylığı bağlanmaması işleminin İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy