(926 S. K. m. 117, 118)
Davacı 21.05.2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kayıtlarına giren dava dilekçesinde özetle; 1992 yılında Kara Harp Okulundan mezun olarak Topçu Teğmen nasbedildigini, bir yıllık sınıf okulunun ardından 1993 - 1995 yılları arasında 70 nci Mknz.P. Tug.K.lığı Top.Tb.1nci Bt.I.G.Sb.(Mardin) olarak 2 nci Bölge hizmetinde bulunduğunu, 1995 yılında 102 nci Top.A.1nci Top.Tb.Kh.ve Srv.Bl.(Keşan)na atandığını, 28.12.1997-23.03.2000 tarihleri arasında 27 ay süreli olarak ABD. Deniz Yüksek Lisans Okulunda Bilgisayar Bilimleri Programında Yüksek Lisans öğrenimi görerek başarıyla tamamladığını, ardından 2000 yılında K.K.K.MEBS. Bşk.lığı Bilgi Sistem Dairesi Yazılım Geliştirme Şubesine uygulama programcısı olarak atandığını, 2001 yılında aynı Başkanlıkta Sistem İşletme Subayı olarak görevlendirildiğini, 2002 yılı genel atamaları ile aynı şubede Geniş Alan Şebekesi İşletme Subayı görevine atandığını, bu alanda bir çok önemli projenin maliyetsiz veya çok düşük maliyetle ve kısa sürede tamamlandığını gerek mühendis sınıfına gerek OBI sınıfına geçirilmesi istemlerinin davalı idarece reddedilmesi üzerine söz konusu red işlemlerinin iptali için dava açtığını, 2004 yılı genel atamaları ile 9 ncu P.Tüm.Top.A. 3 ncü Top.Tb.1 nci Bt.K.lığı (Sarıkamış/KARS)na atandığını, 1997 yılından itibaren yaklaşık 6,5 yıldan beri başarılı bir şekilde bilgi sistemleri ile ilgili konularda çalıştığını, son atandığı topçu kadrosu görevinin uzmanlık ve tecrübesine uygun olmadığını, bunun yararına aykırı olduğu gibi kamu yararına da uygun olmadığını, meslek safahatındaki sürenin 4,5 yılının Topçulukla ilgili görevlerde geçmesine karşın 6,5 yılının bilgi sistemleri ile ilgili konularda geçtiğini, dava konusu atama işlemindeki asıl sıkıntısının 2 nci bölgeye atanmış olmak değil, uzmanlaşmış olduğu bilgi sistemleri ile ilgisi olmayan bir kadro görev yerine atanması olduğunu, daha önceki atamalarda yurt içinde kuvvet nam ve hesabına bilgisayar mühendisliği konularında yüksek lisans eğitimi görmüş P.Yzb.U.T.nin 2001 yılı atamalarında 2 nci bölgede OBI personel kadrosuna atanarak görev yaptırıldığını, Top.Kd.Yzb.F.K.nin ise 2003 yılı atamalarında OBI kadrosuna atandırılarak 2 nci bölge hizmetinin yaptırıldığını ve bu iki emsal personel gibi kendisinin de 2 nci bölge hizmetinin topçu birliği yerine uzmanlaştığı ve tahsiline uygun olarak Bilgi Sistem kadro görev yerlerine yapılabileceğini ifade ederek, söz konusu atama işleminin iptali istemiyle bu davayı açtığı görülmektedir.
Davacının yürütmenin durdurulması talebi Dairemizin 6.7.2004 tarih ve 2004/631 Esas Nolu kararı ile kabul edilerek muhabere sınıfına geçirilmeme işlemi ile mühendis sınıfına geçirilmeme işlemlerine karşı açılan iptal davalarının sonunda yeniden gözden geçirilmek üzere yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş, karar üzerine idarece yapılan itiraz 21.9.2004 tarih ve 2004/631 Esas Nolu kararımızla reddedilmiş ve doksan günlük sürenin dolması sırasında davacı tarafından yapılan yürütmenin durdurulması talepleri de 12.10.2004, 1.2.2005 tarih ve 2004/631 Esas Nolu kararımızla kabul edilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; 30.8.1992 tarihinde Topçu Teğmen olarak Kara Harp Okulundan mezun olan davacının bir yıllık sınıf okulu eğitiminin ardından kura ile 1993-1995 yılları arasında 2 nci bölge hizmetini tamamladığı, müteakiben Keşan Garnizonuna atandığı burada görevli iken geçici görevle yaklaşık 4,5 ay Bosna Hersekte görev yaptığı 5.1.1998 tarihinde A.B.D. Deniz Yüksek Lisans Okulunda Bilgisayar Bilimleri Programına iştirak ederek 27 aylık eğitim sonrası bu eğitimini 30.3.2000 tarihinde tamamlayarak Türkiyeye döndüğü ve gördüğü bu eğitime istinaden 2000 yılı genel atamalarında ihtiyaca binaen (2 nci bölge hizmeti de ertelenerek) K.K.K.lığı MEBS Bşk.lığında bir göreve atandığı, 2002 yılı atamalarında da aynı şubede başka bir göreve (GAS işletim subaylığına) atandığı, 2004 yılı atamalarında ise 2000 yılında gelen ancak ertelenen 2 nci bölge hizmetinin tamamlattırılması amacıyla Sarıkamış 9. P. Tümeni Topçu Alayı 3 ncü Topçu Taburu 1nci Batarya Komutanlığına atandığı görülmektedir.
Davacı ile davalı idare arasındaki uyuşmazlığın aslında davacının 2 nci bölge hizmetine atanmış olması değil, 2 nci bölgede muhabere (OBI) veya bilgisayar mühendisliği kadrolarından birine atanmamış olmasında düğümlendiği görülmektedir. Dava konusu atama işleminin yürütülmesinin durdurulması kararı verilirken AYİM 3 ncü Dairede görülen muhabere sınıfına geçirilmeme ve mühendislik sınıfına geçirilmeme işlemlerine karşı açılan iptal davalarında verilecek karar, görülen dava açısından Kurulumuzca bekletici mesele kabul edilmiştir. Davacının muhabere sınıfına geçirilmeme işlemine karşı açtığı davanın AYİM 3.Dairenin 24.2.2005 tarih ve E:2004/750, K:2005/268 nolu kararı ile reddedildiği, keza mühendislik sınıfına geçirilmeme işlemine karşı açılan davanın da yine 3 ncü Dairenin 24.2.2005 tarih ve E:2004/751, K:2005/269 nolu kararı ile reddedildiği görülmektedir.
Davacının sınıf değişikliği taleplerinin reddine ilişkin işlemlere karşı açtığı davaların yukarıda belirtildiği üzere red kararı ile sonuçlanmasının davanın önemli bacaklarından biri olması karşısında, tek değerlendirme konusu olmaması ve gerek 926 sayılı Kanun, gerekse Türk Silahlı Kuvvetlerine Mensup Subay ve Astsubayların Atama ve Yer Değiştirmeleri Hakkındaki Yönetmeliğin atamalardaki meslek programları, meslek içi eğitim esasları, kadro ihtiyacı, hizmet zorunluluğu ve 2 nci bölge hizmet zorunluluğu gibi atamalarda dikkate alınması zorunlu kuralları ile bunlara dayanılarak çıkarılan uygulamaya yönelik bazı yönerge esasları da dikkate alınarak, dava konusu atama işlemi sınıf değişikliği söz konusu olmasa bile davacının görmüş olduğu yurt dışı yüksek lisans eğitimine uygun kadrolara yapılıp yapılmadığı yönünden de değerlendirilmiştir.
926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun Atamalarda dikkate alınacak hususlar başlığı altında yer alan 117 nci maddesi Barışta kıta, karargah ve kurumlara kadrosunda gösterilen rütbelerden ast rütbe ile asil olarak kimse atanamaz. Hizmet ihtiyacının zorunlu kıldığı durumlarda kadroda yazılı sınıf yerine personelin kurmaylık veya özel niteliğine ilişkin atama kodu esas alınabilir
.. hükmünü, 118 nci maddesi Subayların ve Astsubayların Atanma ve Yer Değiştirmeleri, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına bağlı olarak; memleketin ekonomik, sosyal, iklim ve ulaştırma durumları ile kültür ve sağlık durumları ve bunlara benzer yer ve bölge şartları gözönüne alınarak tespit edilecek bölgelere ve garnizonlara aşağıdaki esaslar da dikkati nazara alınarak sıra ile yapılır;
a) Meslek programları, meslek içi eğitim esasları ve kadro ihtiyacı,
b) Sağlık durumu,
c) İdari, asayiş ve zaruri sebepler,
İstekli bulunduğu yerler. hükmü öngörülmüştür.
Aynı Kanunun 119 ncu maddesinde de, bölge ve garnizonların tespiti, bölge ve garnizonlarda personelin kalma süreleri, atama ve yer değiştirmelerde dikkate alınacak sair hususların Milli Savunma ile İçişleri Bakanlığının müştereken çıkaracakları Yönetmelikte belirleneceği ifadesine yer verilmiştir. Söz konusu hüküm uyarınca yürürlüğe konulan Türk Silahlı Kuvvetlerine Mensup Subay ve Astsubayların Atanma ve Yer Değiştirmeleri Hakkında Yönetmelik ile de, atama ve yer değiştirme esasları ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş bulunmaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 3 ncü maddesinde; Subay ve astsubayların atanma ve yer değiştirmeleri hizmetin aksatılmadan yürütülmesine bağlı olarak, memleketin ekonomik, sosyal, iklim, ulaştırma, kültür ve sağlık durumlarıyla bunlara benzer yer ve bölge şartları gözönüne alınarak tespit edilen bölge ve garnizonlara, aşağıdaki esaslar dahilinde sıra ile yapılır.
a) Meslek programları, meslek içi eğitim esasları ve kadro ihtiyacı,
b) Kıta hizmeti zorunluluğu,
c) Terfi durumu,
d) Sınıf ve ihtisasları,
e) Kendisinin, eşinin ve çocuklarının hayati önemi haiz sağlık durumları,
f) İdari, asayiş ve zaruri sebepler,
g) Atama istek kartlarında belirttikleri yerler. hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 45 nci maddesinde ise; Atanma ve yer değiştirmeler hizmetin aksatılmadan yürütülmesi, kadro durumları ve personelin ihtisası ile safahatı esas olmak üzere garnizonlar arasında sırası ile yapılır . hükmü mevcuttur.
Bu mevzuat hükümleri ve yukarıdaki açıklamalar dahilinde davacının durumunun değerlendirilmesinden; Davacının muhabere ve mühendislik sınıfına geçirilmediği ve bu işlemlere karşı açılan davalarında red kararı ile sonuçlandığı gerçeği karşısında davacının topçu sınıfında olması ancak buna mukabil bilgisayar mühendisliği dalında yüksek lisans eğitimi görmesine karşı, davacının bundan sonra uzunca bir süre devam edecek olan meslek safahatında hangi kadrolarda görevlendirilebileceği, bir başka deyişle (dava konusu uyuşmazlığında öncelikle bu konuya dayanması nedeniyle) bundan böyle topçu sınıfında istihdamına yasal mevzuatlar karşısında imkan olup olmayacağı sorusunun cevabini alma gereği bulunmaktadır.
Gerek 926 Sayılı Kanunun yukarıda ifade edilen 117 nci maddesi gerekse 118 nci maddelerinin bir bütün olarak değerlendirilmesinde asıl olanın, ilgilinin mevcut sınıfında değerlendirilmesi gerektiği ancak kadro ve ihtiyaç durumuna göre de mevcut sınıfında görevli iken tabi tutulduğu eğitimlerin de atamalarda etken olacağı hususudur. Davamızda da öncelikle belirtilmesi gereken davacının uzun süren pahalı bir yurt dışı eğitimi ile devamında gönderildiği kurslar sonucu edindiği ihtisas nedeniyle buna ilişkin bir kadroda görevlendirilmesinin gerektiği hususudur.
Davacı 2 nci bölge hizmeti 2000 yılında gelmiş ve bu hizmeti 4 kez ertelenmiş bir personeldir. Davacının 2 nci bölge hizmetlerinin ertelenme gerekçelerine bakıldığında aslında idarenin yukarıda ifade ettiğimiz ve davacının gördüğü yüksek lisans eğitimine uygun kadrolarda çalıştırılma ilkelerine uyduğu ve davacıyı bu eğitimlerine uygun kadro görev yerlerinde çalıştırdığı, ancak zorunlu 2 nci bölge hizmeti nedeniyle daha önce 4 kez ertelediği dava konusu atama işlemini gerçekleştirdiği ve topçu sınıfındaki kadroları karşılama (doldurabilme) oranları dikkate alındığında davacıyı 2 nci bölgede topçu sınıfında bir kadro görev yerine atamayı kamu yararına daha uygun bulduğu anlaşılmaktadır. Davalı idarenin savunmalarından 2 nci bölgede davacının atanabileceği bilgisayar mühendisliği kadrosunun 2004 yılı atamaları itibariyle mevcut olmadığı muhabere (OBI) sınıfı kadrolara da muhabere sınıfından subayların atanması ilkesinden hareketle atamaların yapıldığı görülmektedir.
Davacı dava dilekçesinde, yurtiçi yüksek lisans eğitimleri nedeniyle P.Yzb.U.T. (1993-36)nin 2001 yılı atamalarında 2 nci bölge hizmeti için OBI kadrosuna atandığı Top.Kd.Yzb. F.K.(1992-24)nin ise 2003 yılı atamalarında yine 2 nci bölge hizmeti için OBI kadrosuna atandırıldığını ifade etmektedir. Öncelikle belirtilmesi gereken davacının 2004 yılı atamasına tabi tutulmuş olması nedeniyle daha önceki dönemlere ait atamaların gerçek anlamda emsal olamayacağı (zira her atama döneminin ayrı ihtiyaç sebepleri ile personel istihdam konseptine dayanabileceği gerçeği nedeniyle) ve savunmadan anlaşıldığı üzere 2001 yılı atamalarında 2 nci bölgede Mu.(OBI) kadrolarına atanacak personel ihtiyacının Mu.(OBI) personel tarafından karşılanamaması nedeniyle, bilgisayar mühendisliği konusunda yüksek lisans eğitimi görmüş Yzb.U.I.nin atandığı, Top.Yzb.F.K.nin ise aslında 2002 yılı atamaları ile 2 nci bölge hizmeti için topçu sınıfı ile ilgili bölük komutanlığına atandığı, ancak 2003 yılında Muh.Simülasyon dersanesi kurulması üzerine doğan ihtiyaç nedeniyle intibak atamasına tabi tuttuğu görülmekte olup, bu atamalar dava konusu işlemin yargısal denetiminde emsal personel olarak değerlendirmeye tabi tutulamamıştır. Kaldı ki adi geçen subaylardan P.Yzb.U.I.nin 2004 yılı atamalarında piyade sınıfından bölük komutanlığına (28. Mknz.P.Tüm.61.P.A. 2 nci P.Tb. 4.Bl. K.lığına) atandığı dikkate alındığında davalı idarenin personel istihdamı politikasındaki savunmalarının yerinde olduğu sonucuna da ulaşılmaktadır.
Davacı dava dilekçesi ile cevaba cevap dilekçelerinde görmüş olduğu yüksek lisans eğitimi nedeniyle uygulamaya yönelik bazı emirler ve yönergelere atıflarda bulunmuşsa da dava konusu olayın üst norm olan 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununu hükümleri ile Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Atama ve Yer Değiştirmelerine Dair Yönetmeliğin hükümlerine göre çözümünün esas olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak dava konusu atama işleminin ilgili mevzuat hükümleri ve hukuka uygun olduğu kararına varılmıştır. İzah edilen nedenlerle; davacının K.K.K. MEBS Bsk.lığı Bil.Sis.D. Bsk.lığı Pl.Ynt.ve Idm.GAS Isl.Sb.lığından 2 nci bölge hizmeti için 9. P.Tüm.Top. A.3.Top. Tb. 1 nci Bat.K.lığına atanması işleminde ilgili yasal mevzuat hükümleri ile hukuka aykırı bir hususa rastlanılmadığından DAVANIN REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy