(3269 S. K. m. 19) (1602 S. K. m. 71)
Davanın Konusu: İl İçi Atama İşleminin İptali istemi
Savunmanın Özeti: 2004 yılı içerisinde muhtelif zamanlarda vatandaşlar tarafından Ereğli İlçe J.K.lığı personeli aleyhine usulsüz uygulamalar yapıldığı iddiaları ile verilen şikayet dilekçeleri üzerine iddiaları araştırmak üzere müfettiş görevlendirildiğini, daha sonrada J.Gn.K.As. Savcılığınca soruşturmaya başlanıldığını bu nedenle Jandarma Teşkilatının Ereğli İlçesindeki zedelenen itibar ve güveninin yeniden tesisi için ve trafik timlerinde görev etkinliğini artırmak, uyumsuz ve verimsiz çalışmayı önlemek amacıyla atama işleminin tesis edildiğini, işlemin sebebinin idari olduğunu, amacının kamu yararı ve hizmet gerekleri olduğunu belirterek davanın ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
Başsavcılığın Düşüncesi: Mevcut belge ve bilgilere göre davacının atanmasını gerektirir idarei bir sebebinin mevcut olmadığı, davalı idarenin idari sebebe dayandırdığı atama işleminin sebep unsuru yönünden hukuk aykırı olduğu belirtilerek işlemin iptaline karar verilmesinin uygun olacağı yolunda düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesince Üye Hâk. Alb. Abdullah ARSLAN' ın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı 28.06.2004 tarihinde Ereğli Asliye Hukuk Mahkemesinde 02.07.2004 tarihinde AYİM'de kayda geçen dava dilekçelerinde özetle; 1991 yılında Uzm. J.Çvş olarak göreve başladığım, 1998 yılı genel atamaları ile Konya İl J. K.lığına atandığını, emirle Bozkır İlçe J.K.lığı. Mrk. J.Krk. K.lığına atandığını, 4 ay kadar bir süre görev yaptıktan sonra Karapınar ilçe J.K.lığı emrinde bulunan Trafik Tim. K.lığına atandığını, 2002 yılı içi atamaları ile Emirgazi ilçe J.K.lığı emrinde bulanan J.Trf. Tim K.lığına atandığını, trafik timlerinin yeniden yapılandırılması neticesi 05.10.2003 tarihinde Ereğli İlçe J.K.lığına atandığını, 14.06.2004 tarihli atama emri ile de Cihanbeyli İlçe J.K.lığına bağlı Trafik Tim Komutanlığına atandığını, kendisi ile birlikte 8 personelin atandığını, atama işleminin J.Gn. K.lığına yapılan bir şikayet nedeni ile olduğunu, şikayet konusu ili ilgili olarak kendisinin herhangi bir suçu olmadığını, hiçbir dayanağı olmayan bu atamalardan ailesinin de etkilendiğini belirterek il içi atama işleminin iptaline ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı idare savunmalarında özetle; 2004 yılı içerisinde muhtelif zamanlarda vatandaşlar tarafından Ereğli İlçe J.K.lığı personeli aleyhine usulsüz uygulamalar yapıldığı iddiaları ile verilen şikayet dilekçeleri üzerine iddiaları araştırmak üzere müfettiş görevlendirildiğini, daha sonrada J.Gn. K.As. Savcılığınca soruşturmaya başlanıldığını bu nedenle Jandarma Teşkilatının Ereğli İlçesindeki zedelenen itibar ve güveninin yeniden tesisi için ve trafik timlerinde görev etkinliğini artırmak, uyumsuz ve verimsiz çalışmayı önlemek amacıyla atama işleminin tesis edildiğini, işlemin sebebinin idari olduğunu, amacının kamu yararı ve hizmet gerekleri olduğunu belirterek davanın ve yürütmenin durdurulmasına İlişkin talebin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulmasına ilişkin talebi hakkında AYİM 1.D.nin 28.09.2004 tarih ve Gn.Sek.No.: 2004/2045, E.No.: 2004/796 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.
Dava ve özlük dosyasının incelenmesinden; davacının 1998 yılı genel atamaları ile Konya İl J.K.lığı emrine atandığı. İl J.K.lığının 04.09.1998 tarihli yazısı ile de Bozkır İlçe J.Mrk. J.Krk. Uzm.lığına atanarak 01.09.1998 tarihinde görevine katıldığı, aynı yıl içinde Konya-Karapınar İlçe J.K.lığında teşkil edilen Trafik Timine atamasının yapıldığı, 2002 yılında Emirgazi İlçe J.K.lığında bir trafik timinin teşkil edilmesi üzerine, davacının Emirgazi İlçe J.Trf.Tim K.lığına atandığı, J.Gn.K.lığının emri ile J.Trf.Timlerinin konuş ve bağlantı değişikliği kapsamında Konya-Emirgazi ilçesinde konuşlu Trafik Timinin Ereğli İlçesinde konuşlandırılması ile davacının da diğeri tim personeli ile birlikte Ereğli İlçe J.K.lığına atandığı, Konya İl J.K.lığının 10.06.2004 gün ve PER.:4031-54-04/Sb.Astsb.İşl.(1034) sayılı atama onayına istinaden Konya il J.K.lığının 14.06.2004 gün ve PER.:4031-56-04/Sb.Astsb.İşl.(1041K5969) sayılı yazısı ile Ereğli İlçe J.K.lığı 7 nci J.Trf.Tim Elemanlığından, Cihanbeyli İlçe J.K.lığı, 1 nci J.Trf.Tim Elm.lığına atandığı anlaşılmaktadır.
3269 sayılı Uzm. J.K.nun 19 ncu maddesinde; Atamalar Jandarma Genel Komutanlığının teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yapılır. İllerde görev yapmak üzere atanacaklar iller emrine, diğerleri doğrudan görev yapacakları birlikleri emrine atanır. İller emrine atananların görev yerleri İl Jandarma Alay komutanının teklifi, valinin onayı ile belirlenir, diğer birliklere atananların görev yerleri ise ilgili komutanlarınca belirlenir.
Mamayla ilgili diğer hususlar Yönetmelikte belirtilir. hükmü bulunmaktadır.
Anılan kanun hükmüne istinaden hazırlana Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliğinin 8 nci maddesinde hizmetin aksatılmadan yürütülmesine bağlı olarak Uzman Jandarmaların atama ve yer değiştirmelerinde hususlar dikkate alınır. 1) Hizmet ihtiyacı, 2) Kıta hizmeti zorunluluğu, 3) Meslek içi eğitimle kazanılan ihtisas, 4) Kendisinin, eşinin ve velayeti altındaki çocuklarının çok önemli sağlık durumu, 5) Atanma istek kartlarında belirttikten yerler, 6) İdari, asayiş ve diğer zaruri sebepler hükmü; 11 nci maddesinde, Uzman Jandarmalar aşağıdaki belirtilen sebeplerden her hangi birinin bulunması durumunda 9 ncu maddede belirtilen bölge ve garnizon hizmet sürelerini bitirmeden diğer bölge ve garnizonlara atanabilir. Varlığı halinde genel atama ve yer değiştirme süresi ile bağlı kalınmaksızın her zaman atama yapılabilir. 1) Lağv, tensik, kadro ve konuş değişikliği, 2) Kendisinin, eşinin ve velayeti altındaki çocuklarının çok önemli sağlık durumu, 3) İdari, asayiş ve diğer zaruri sebepler 4) Kazandığı ihtisasla ilgili göreve atama, 5) ikinci coğrafi bölge hizmet sırasında bulunma, 6) 42 nci madde gereğince yapılan atamalar... hükmü yer almaktadır. Ayın yönetmeliğin 14 ncü maddesinde ise; Atanan Uzman Jandarmalar, 11 nci maddenin 1, 2 ve 3 ncü fıkralarında belirtilen haller hariç bu görev yerinde 4 yıl Kalmadıkça müteakip atamaya tabi tutulamazlar. İl içerisinde yapılacak yer değiştirme işlemleri bu kayda tabi değildir. hükmü düzenlenmiştir.
Hizmetin zorunlu kıldığı durumların (idari, asayiş ve zaruri sebepler) neler olduğu, açıklanan bu yasal ve yönetsel düzenlemede belirtilmediğinden, bu sebeplerin hukuki ve maddi vakıa olarak ne zaman gerçekleşmiş sayılacağı ve böylece atamanın gerekli olup olmadığı konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır. Ancak bu durum, idarenin dilediği zaman dilediği gibi atama yapabileceği anlamına gelmemektedir. Çünkü, diğer bütün kamusal yetkiler gibi İdari takdir yetkisi de kamu yararı amacıyla ve hizmet gerekleriyle sınırlı bulunmaktadır. Bu bakımdan idari takdir yetkisinin de hizmet gereklerine göre ve kamu yararına yönelik olarak kullanılması gerekmektedir.
Herhangi bir olayda takdir yetkisinin bu şekilde kullanılıp kullanılmadığı konusunda, işlemin dayandırıldığı somut olgu ve nedenleri bilmeden bir sonuca varmaya olanak yoktur. Bu nedenle, yerleşik yargı kararlarında vurgulandığı üzere idare, takdir yetkisini hangi somut olgu ve nedenlere dayanarak kullandığını; başka bir deyişle, kendisini somut olaydaki işlemi yapmaya yönelten nedenleri yargı organı önünde açıklamak ve kanıtlamak durumundadır. Aksine bir kabul, bizi hem idarenin takdir yetkisini dilediği gibi kullanabileceği sonucuna götürür: hem de işlem üzerinde yargı denetimini olanaksız kılar. Böyle bir durumun ise, idarenin bütün işlemlerinin hukuka uygun olmasını zorunlu kılan hukuk devleti ilkesiyle bağdaştırılamayacağı açıktır.
Davalı idarenin savunmasının incelenmesinden, atama işleminin idari sebepler nedeniyle yapıldığım belirtmektedir. Savunma ekinde gönderilen belgelerin incelenmesinden, J.Gn. K. lığına hitaben yazılan ihbar-şikayet mektubu üzerine J.Gn. K.lığınca görevlendirilen müfettiş ve muhakkik tarafından yapılan soruşturma sonuç raporunun incelenmesinden davacı hakkında ihmal yada kasti olarak herhangi bir eyleminin bulunduğuna dair bir ifade bulunmadığı gibi J.Gn.K.lığı As.Savcılığının 2004/1679 esasına kayıtlı dosya üzerinden soruşturmanın devam ettiğinin bildirildiği, soruşturma konusu içerisinde davacının herhangi bir eyleminin bulunduğuna dair bir bilgi yada belgenin bulunmadığı da anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının görevinde başarısız olduğunu söylemek mümkün değildir. Hukuki ve cezai sorumluluğun şahsiliği prensibi gereği başka kişi ya da kişilerin eylemleri sebebiyle aynı birlikte görevi yapan şahısların da sorumlu tutulması hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmaz. Bu nedenle ilçede J. teşkilatının zedelenen, itibar ve güveninin yeniden tesis edilmesi atama işlemine gerekçe olamaz. Mevcut trafik timlerinde görev etkinliğini artırmak üzere uyumsuz ve verimsiz çalışmayı önlemek diğer bir neden olarak ileri sürülmüşse de, idarenin davacının hangi eylemlerinin uyumsuz ve verimsiz çalışmaya neden olduğunu, takdir yetkisini hangi somut olgu ve nedenlerle dayanarak kullandığını Yargı organı önünde açıklamak ve kanıtlamak zorunluluğu vardır. Mevcut belge ve bilgilerde bu yönde bir somut olgu ve kanıt bulunamadığından tesis edilen işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bulunan atama İŞLEMİNİM İPTALİNE,
1602 sayılı Kanunun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesine, buna göre sarf edilen 44.700.000. TL (Kırk dört milyon yedi yüz bin lira) posta giderinin davalı İdareden alınarak davacıya verilmesine, ancak genel bütçeye dahil davalı idare 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca, harçtan muaf olduğundan, ayrıca harca hükmedilmesine yer olmadığına, davacının peşin yatırmış olduğu 52.300.000. TL (Elli iki milyon üç yüz bin lira) harcın istemi halinde kendisine iadesine,
Özlük ve sicil dosyalarının iadesine,
07 Aralık 2004 tarihinde üye Kur. Alb. İsa ER ve Üye Hv. Kur. Alb. Güngör KARAKUZU' nun karşı oyları ve OYÇOKLUĞU ile karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
Dava dosyasında yer alan ve davacı ile ilgili belgeler muvacehesinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak, idarece tesis edilen atama işleminde kanuni mevzuata aykırı bir husus görülmediğinden, işlemin iptali yönünde oy kullanan sayın çoğunluk görüşüne katılamadık. 07.12.2004 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy