(3269 S. K. m. 5, 12, 19) (Uzman Erbaş Yönetmeliği m. 12, 13)
Davacı vekili, 29 Haziran 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kayıtlarına geçen dava ve 28 Eylül 2004 tarihinde kayda geçen cevaba cevap dilekçelerinde özetle; davada süre aşımı bulunmadığını, müvekkilinin 15.05.2000 tarihinde J.Uzm.Onb. olarak göreve başladığını, görev süresi içinde sıralı sicil amirlerince de yeterli kanaatin hasıl olması nedeniyle 2002 yılı itibarıyla Uzm.Çvş.luğa terfi ettirildiğini, 15.05.2003 tarihinde sözleşmesinin 1 (bir) yıl süreyle yenilendiğini, sözleşme bitim tarihi olan 15.05.2004 tarihinde ise müvekkilinin herhangi bir kusurlu davranışı veya kendisinden istifade edilmeyeceğine dair objektif bir değerlendirme ve disiplinsizliği olmaksızın sözleşmesinin hukuka aykırı olarak feshedildiğini öne sürerek davalı idarece tesis edilen sözleşmenin feshi şeklinde tecelli eden işlemin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası ve davacıya ait özlük dosyasının incelenmesi neticesinde; davacının 15.05.2000 tarihinde uzman erbaş statüsüne girdiği ve J.Uzm.Onb. olarak BİTLİS/TATVAN J.Komd. Özel Harekat Grup K.lığı emrine atanarak göreve başladığı, 15.05.2003 tarihinde sözleşmesinin uzman çavuş rütbesiyle 1 (bir) yıl süreyle uzatılarak yenilendiği, bir yıllık sözleşme süresinin 15.05.2004 tarihinde sona erecek olması nedeniyle davacının sözleşmesini yenilemek amacıyla 10.02.2004 tarihinde dilekçe verdiği, bu dilekçeye nazaran davacının sicil ve disiplin safahatı da açıklanmak suretiyle birlik komutanlığınca
. her askerde bulunması lazım gelen ahlaki ve manevi vasıfları taşımadığını göstermiştir. Kılık kıyafet ile tavır ve hareketlerine özen göstermeyen disiplinsiz bir personel olduğu bugüne kadar aldığı cezalardan ve sergilediği tutumlardan açıkça ortaya çıkmıştır. Bu sebeplerle sözleşme uzatılması uygun değildir. şeklinde kanaat bildirildiği, davacının bu istemi ile ilgili olarak da BİTLİS İl J.K.lığının 27.02.2004 gün ve PER:4031-87-04/Erb. Er. İşl. (389)(1088) sayılı yazısı ile disiplinsiz tutum ve davranışları nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesi teklifinde bulunulduğu, bu teklifin de J.Bölge K.lığının 25.03.2004 gün ve PER:4014-5-04/11498 sayılı onayı ile uygun görülmesi üzerine davacının sözleşmesinin yenilenmeyerek sözleşme bitim tarihi olan 15.05.2004 tarihinde terhis edildiği anlaşılmaktadır.
İdare hukukunda süre konusunun yargılamanın her aşamasında gerek resen gerek istem üzerine dikkate alınması gereken bir husus olduğu tartışmasızdır. Davalı idare davacı hakkında tesis edilen sözleşme yenilememe işleminin, 13 Nisan 2004 tarihinde tebliğ edildiğini ve 29 Haziran 2004 tarihinde kayda geçen dava dilekçesi ile dava açıldığını dolayısıyla davada süre aşımı bulunduğunu ileri sürmüş ise de; davacı hakkında tesis edilen ve dava konusu yapılan işlemin sözleşme yenilememe işlemi olduğu, davacının sözleşmesinin yenilenmeyeceğinin 13 Nisan 2004 tarihinde tebliğ edildiği açık olmakla birlikte, işlemin niteliği açısından hukuki sonuçlarının sözleşme bitim tarihi olan 15 Mayıs 2004 tarihinde ortaya çıkması, dava dosyasında da bulunan Hizmet Belgesi, İlişik Kesme Belgesi ve Terhis belgesinden anlaşıldığı üzere, davacının 15 Mayıs 2004 tarihinde TSK.den ilişiğinin kesildiği, işlemin tüm hukuki sonuçlarıyla sözleşme yenileme tarihine bağlı olarak ilişik kesme tarihinde olduğu anlaşılmakla davalı idarenin bu konundaki itirazına itibar edilmemiş ve davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Uzman Erbaş Kanununun Hizmet Süresi başlıklı 5 nci maddesi de, Uzman Erbaşlar 2 yıl süre ile sözleşme yaparak göreve başlarlar ve T.C.Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Bunlardan; istihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanların müteakip sözleşmeleri 1 yıldan az, 5 yıldan fazla olmamak şartıyla azami 45 yaşına girdikleri yıla kadar uzatılabilir. hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun Başarı Gösteremeyenler ve Ceza Alanlar başlıklı 12 nci maddesinde, Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri fesh edilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır. / Görevde başarısız olanlarla atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınırlar. / Görevde başarısız olma, göreve intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak Yönetmelikte düzenlenir hükmü bulunmaktadır.
3269 Sayılı Kanunun 19 ncu maddesine dayanılarak çıkarılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 4.2.1994 tarih ve 21839 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilen Sözleşmenin Uzatılmasında uygulanacak Esaslar başlıklı 12 nci maddesinde; Uzman Erbaşlar Sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşe süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla aşağıdaki şartlar altında kabul edilir. / 1) Taahhüt ettiği sürenin bitimine üç ay kala hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak- 2) Almış olduğu son sicil notu, sicil tam notunun % 60 ve daha yukarısında olmak -3) Fiili kadroda münhal bulunmak -4) İstihdam edildikleri /edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık niteliklerine sahip olmak/Bu suretle işlemleri tamamlanan uzman erbaşların sözleşmelerinin uzatılması, istihdam edildikleri bağımsız tugay, tümen (deniz ve havada eşidi) komutanlıklarınca veya eşidi kurum amirlerince ordu ve kolordu (deniz ve havada eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirlikleri için Kurmay Başkanlarınca ve kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı doğrudan bağlı birlikleri izin Personel Başkanlıklarınca tasdik edilir ve ilgili Kuvvet Komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirilir. Bu şekilde sözleşmelerinin uzatılması takdir edilenler, yeni bir taahhütname imzalayarak göreve devam ederler. Uzatma suretiyle uzman çavuş ve uzman onbaşılar en fazla 45 yaşına kadar hizmete devam ettirilebilirler, denmektedir. K.K.K. lığı Uzman Erbaş Yönergesi (KKY.51-3)te paralel hükümleri içermektedir.
Aynı Yönetmeliğinin Görevde Başarısız Olma, Kendilerinden İstifade Edilmeme Halleri ve Sözleşme Fesih Sebepleri başlıklı 13 ncü maddesinin 2 nci fıkrasında; Görevde başarısız olanlar ile kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. düzenlemesi mevcuttur.
Uzman erbaşların sözleşme süresinin bitiminde terhis edilecekleri ancak ilgilinin talebi olması ve belirlenen şartları taşıdığının anlaşılması durumunda sözleşmenin süresinin uzatılacağı ve nihayetinde sözleşmesinin uygun görülenlerin, yeni bir taahhütname imzalayarak göreve devam edecekleri belirtilmektedir. Bunun yanında görevde başarısız olduğu kabul edilen uzman erbaşlara sözleşme sürelerine bakılmaksızın her zaman Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği hüküm altına alınmıştır. Uzman erbaşların görevde başarısız olma durumları açısından mevcut mevzuatla herhangi bir kıstas getirilmediği ve bu konuda idareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. İdare, başarısızlık nedeniyle sözleşme feshi işlemini veya sözleşme yenilememe işlemini gerek ilk sözleşme süresi içinde gerek müteakip sözleşme süreleri içinde herhangi bir zamanda veya sözleşme bitim tarihlerinde tesis edebilir. Ancak idarenin sahip olduğu bu takdir yetkisini hukuk ilkeleri çerçevesinde objektif gerekçelerle kullanmak zorunda olduğu ve takdir yetkisinin bu çerçevede kullanılmasının yargı denetimi içinde kaldığı tüm tartışmalardan uzaktır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde davacının somut durumu irdelendiğinde; 04 Aralık 2001 tarihinde Silah Bilgisi Dersinde Uyumak nedeniyle 5 gün Göz Hapsi; 05 Nisan 2002 tarihinde Nöbet talimatına aykırı hareket etmek nedeniyle 5 gün oda Hapsi; 14 Ekim 2002 tarihinde Yemekhanede uzman erbaş arkadaşlarıyla yüksek sesle tartışarak bölük içerisinde hoşnutsuzluk yaratması nedeniyle 5 gün Oda Hapsi ve 09 Mart 2003 tarihinde Sakal tıraşı olmamak nedeniyle; 3 gün Oda Hapsi disiplin cezaları ile cezalandırıldığı görülmektedir.
Diğer yandan, davacı hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 02 Ekim 2003 gün ve 2003/80578 hazırlık sayılı iddianamesiyle 29 Eylül 2003 tarihinde olan eylem ve Kavgada Silah Boşaltmak suçu nedeniyle kamu davası açıldığı buna bağlı olarak yargılama aşamasında Dairemizin ara kararı ile getirtilen Ankara 16ncı Asliye Ceza Mahkemesinin 13 Haziran 2006 gün ve E:2006/206, K:2006/486 sayılı kesinleşmemiş gerekçeli karar ve duruşma tutanakları çerçevesinde; davacının kahvede arkadaşları ile oyun oymakta iken tartışmaları üzerine görevi gereği kendisine teslim edilen tabanca ile korkutmak amacıyla bir defa ateş ettiği anlaşılmaktadır.
Mevcut bilgiler ve belgeler ışığında davacının disiplin cezaları uyarınca kendisine görevi gereği teslim edilen silah (tabanca) ile suç teşkil edecek şekilde içinde bulunduğu eylem ve sicil üstleri tarafından belirtilen olumsuz kanaatler göz önüne alındığında, davacının Türk Silahlı Kuvvetlerindeki hizmete yabancılaştığı, tutum ve davranışlarının kendisinden istifade edilemeyecek bir seviyeye ulaştığı değerlendirilmekle davacı hakkında tesis edilen sözleşme yenilememe işleminde davalı idarenin takdir yetkisini objektif kriterler içinde kullandığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Hukuki dayanaktan yoksun davanın REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy