(926 S. K. m. 36) (1602 S. K. m. 40) (Subay Sicil Yönetmeliği m. 116)
Davacı, 04 Ocak 2006 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dava dilekçesinin reddi kararı üzerine 20 Şubat 2006 tarihinde süresinde kayda geçen dava ve cevaba cevap dilekçelerinde özetle; Gazi Üniversitesi İktisadi Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler alanında başlamış olduğu doktora öğrenimini 11 Mart 2005 tarihinde tamamlandığını, lisansüstü öğrenim kıdemi almak için KKK.lığına yaptığı müracaatının Subay Sicil Yönetmeliğinin 116/b maddesinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedildiğini, Subay Sicil Yönetmeliğinin 116/b maddesinde belirtilen şartları taşıdığı kanaatinde olduğunu, 2001 yılı genel atamaları ile atanmış olduğu 14.Mknz.P.Tug.K.lığına katılmadan, Ağustos ayında 9.Kor.Kh.na atamasının çıkarıldığını, AYİMde açtığı iptal davasının, atama işleminin kendisi ile ilgili bir olumsuzluktan bahsedilmeden tamamen zaruretten kaynaklandığı belirterek reddedildiğini, idarenin savunmasından bahse konu atama işleminin sicil üstleri dışında hakkında KKK tarafından düzenlenen terbiye, nezaket ve tevazuu ile ahlak, seciye, karakter bakımından iyi hal sahibi olma niteliği ile ilgili olumsuz değerlendirmeden kaynaklandığını öğrendiğini, dava konusu olan doktora kıdemi verilmemesi işleminin de yönetmelikte belirtilen nitelik belgesinin sıralı sicil amirlerince olumlu düzenlenmiş olmasına karşın aynı değerlendirmeye dayanarak reddedildiğini, söz konusu değerlendirmenin üçüncü kişilerden elde edilen bilgi ve belgelere dayanılarak herhangi bir olay tutanağı, savunma veya görüşe başvurulma işlemi yapılmaksızın yargısız bir şekilde edinilmesi ve kendisine savunma hakkı verilmeden mesleki geleceğini çok olumsuz yönde etkilemesinin hukuki hiçbir dayanağının olmadığını belirterek doktora öğrenimi kıdemi verilmemesi işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
926 sayılı TSK Personel Kanununun Nasıp Düzeltilmesi başlıklı 36 ncı maddesinin d fıkrası (Değişik: 28/6/2001-4699/4 md.) Kuvvet Harp Akademileri öğrenimini tamamlayıp kurmaylığı onaylanan subaylara iki yıl, bunlardan Silahlı Kuvvetler Akademisinden mezun olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl; / Harp Akademileri Komutanlığınca düzenlenen ve iki yarı yıllık programı içeren komutanlık ve karargah subaylığı öğrenimini bitiren subaylara bir yıl; / Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı insan gücü temin ve yetiştirme planlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda yüksek lisans (bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, master) öğrenimi yapanlara bir yıl, bunlardan doktora yapanlara bir yıl, doğrudan doktora yapanlara iki yıl, doçent olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl; / Tıpta uzmanlık belgesi alanlara, diş tabipliğinde, veterinerlikte, eczacılıkta uzman belgesi alanlara veya doktora yapanlara iki yıl, bunlardan doçent olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl; / Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının insan gücü temin ve yetiştirme planlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda, general ve amiraller hariç olmak üzere, daha önce lisansüstü öğrenim yaptığı daldan farklı bir dalda ilave bir lisanüstü öğrenim yapan subaylara en fazla bir yıl daha kıdem verilir. / 35 inci madde (d) bendi hükümlerine göre muvazzaf subaylığa nasbedilenler hariç olmak üzere, Silahlı Kuvvetlere muvazzaf subay olarak katılmadan önce branşları ile ilgili yukarıda belirtilen öğrenimlerini kendi nam ve hesaplarına yapmış veya subay nasbedildikten sonra bitirmiş olanlar, lisansüstü öğrenimi tamamladığı için sınıfları değiştirilen subaylar ile lisansüstü öğrenim kaynağına göre subaylığa nasbedilen astsubaylar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Bu şekilde kıdem alanların nasıpları düzeltilir. Bu madde hükümlerine göre verilen kıdemlerin toplamı hiçbir şekilde dört yılı aşamaz. / Yukarıda yazılı nitelikleri haiz olanlara lisansüstü öğrenim kıdemi verilebilmesi için; / 1. Lisansüstü öğrenimini, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının insan gücü temin ve yetiştirme planlarına göre belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda yapmış olması, / 2. Müracaat tarihinde subaylığa nasıp tarihinden itibaren almış olduğu sicil notları ortalamasının, sicil tam notunun % 90 ve daha üstünde olması, / 3. Lisansüstü öğrenimini kendi nam ve hesabına yapanlar için askeri disiplin, tutum ve davranışları, görevindeki başarısı, mesleki bilgi ve yetenekleri, genel kültürü, ahlaki ve şahsi nitelikleri bakımından kıdem almaya layık bulunduğuna dair Subay Sicil Yönetmeliğinde yer verilen Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesinin müspet olarak düzenlenmiş olması.... hükmündedir.
27 Aralık 1998 tarihli Subay Sicil Yönetmeliğinin Lisansüstü öğrenim kıdeminin verilme usul, esas ve şartları başlıklı 116/b maddesi: 1) Harp okullarından yetişen sınıflara mensup subaylardan, kuvvet harp akademileri öğrenimini tamamlayıp kurmaylığı onananlara iki yıl, bunlardan Silâhlı Kuvvetler Akademisinden mezun olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl, / 2) Harp Akademileri Komutanlığınca düzenlenen ve iki yarı yıllık programı içeren Komutanlık ve Karargah Subaylığı Öğrenimini bitiren subaylara bir yıl, / 3) Tıpta uzmanlık belgesi alanlara, diş tâbipliğinde, veterinerlikte, eczacılıkta uzmanlık belgesi alan veya doktora yapanlara iki yıl, bunlardan doçent olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl, / 4) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının insan gücü temin ve yetiştirme plânlarında belirlenecek ihtiyaç duyulan dallarda yüksek lisans (bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, yüksek mimarlık, master) öğrenimi yapanlara bir yıl, yüksek lisans öğrenimi yapanlardan doktora yapanlara bir yıl, doğrudan doktora yapanlara iki yıl, doçent olanlara ayrıca bir yıl olmak üzere toplam üç yıl, / 5) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının insangücü temin ve yetiştirme plânlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda, daha önce lisansüstü öğrenim yaptığı daldan farklı bir dalda, yüksek lisans veya doktora yapmak veya doçent olmak suretiyle ilave bir lisansüstü öğrenim yapan subaylara en fazla bir yıl daha kıdem verilir. / 6) Kıdem alanların nasıpları buna göre düzeltilir. / 7) Lisansüstü öğrenimi tamamladığı için sınıfları değiştirilen subaylar ile lisansüstü öğrenim kaynağına göre subaylığa nasbedilen astsubaylar hakkında da, yukarıdaki (2), (3), (4) ve (5) numaralı alt bentlerdeki hükümler uygulanır. / 8) Yukarıda yazılı niteliklere haiz olanlara lisansüstü öğrenim kıdemi verilebilmesi için: / (a) Lisansüstü öğrenimini, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından kuvvet ve sınıf özellikleri dikkate alınarak belirlenecek ve insangücü temin ve yetiştirme planlarında belirtilecek; hizmet için ihtiyaç duyulan dallarda yapmış olması, / (b) Müracaat tarihinde subaylığa nasıp tarihinden itibaren almış olduğu sicil notlarının ortalamasının, sicil tam notunun % 90 ve daha üstünde olması, / (c) Lisansüstü öğrenimini kendi nam ve hesabına yapanlar için, askerî disiplin, tutum ve davranışları, görevindeki başarısı, mesleki bilgi ve yetenekleri, genel kültürü, ahlaki ve şahsi nitelikleri bakımından kıdem almaya lâyık bulunduğuna dair Subay Sicil Yönetmeliğinin Ekinde yer verilen Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesi"nin müspet olarak düzenlenmiş olması... hükmündedir.
İdare hukukunda süre konusunun, kamu düzenine ilişkin olduğundan gerek resen gerek talep üzerine yargılamanın her aşamasında irdelenmesi gerek bir husus olduğu tartışmasızdır. Öncelikle davada süre aşımı bulunup bulunmadığı konusunun irdelenmesi gerekmektedir.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 40/1 maddesinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açma süresi her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden Kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gündür hükmü yer almaktadır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığının 06 Eylül 2006 gün ve Gensek.No:2006/449, Başsav.No:2006/1219 sayılı düşüncesinde, davacının doktora öğrenimi kıdemi verilmesi amacıyla ilk olarak 18 Nisan 2005 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurduğunu, bu talebinin K.K.K. lığının 27 Mayıs 2005 tarihli yazısıyla reddedildiğini ve 07 Haziran 2005 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının daha sonra 10 Kasım 2005 tarihli dilekçe ile idareye yeniden başvurmasının geçmiş olan dava süresini canlandıramayacağını belirterek davada süre aşımı bulunduğunu ileri sürmüştür.
Dava ve davacıya ait özlük dosyasındaki mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacının Gazi Üniversitesi İktisadi Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalında 18 Eylül 2000 tarihinde başlamış olduğu doktora öğrenimini 11 Mart 2005 tarihinde tamamlandığı, müteakiben 18 Nisan 2005 tarihli dilekçesi ile doktora öğrenimi kıdemi verilmesi istemiyle davalı idareye müracaat ettiği, davacının bu isteminin KKK.lığının 27 Mayıs 2005 tarih ve PER:4127-122-05/Tyn.D. Sicil ve Kıdem Ş.Sb.Ks. (1861)(242484) sayılı cevabi yazısı ile Subay Sicil Yönetmeliğinin 116 ncı madde (b) fıkrasında belirtilen şartı sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiği, red işleminin davacıya 07 Haziran 2005 tarihinde tebliğ edildiği, bilahare davacının 10 Kasım 2005 tarihli dilekçesiyle doktora öğrenimi kıdemi verilmesi istemiyle davalı idareye tekrar müracaat ettiği, bu müracaatının da K.K.K.lığının 07 Aralık 2005 tarih ve PER:4127-268-05/Tyn.D.Sicil ve Kd.Ş.Sb.Ks.(4339)(505226) sayılı cevabi yazısıyla aynı gerekçeyle tekrar reddedildiği, bu red cevabının da davacıya 15 Aralık 2005 tarihinde tebliğ edildiği, müteakiben davacının doktora kıdemi verilmemesi işleminin iptali istemiyle ilgili olarak 04 Ocak 2006 tarihinde AYİM kaydına geçen dava dilekçesi ile dava açtığı ve bu dilekçe hakkında AYİM 1.Dairesinin 25 Ocak 2006 gün ve 2006/90-49 E-K sayılı kararı ile dilekçenin reddine karar verildiği, kararın davacıya 20 Şubat 2006 tarihinde tebliğ edildiği ve 20 Şubat 2006 tarihinde kayda geçen yenileme dava dilekçesi ile de AYİMde bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusunu doktora öğrenim kıdeminin davacı hakkında düzenlenen nitelik belgesinin olumsuz değerlendirilmesi nedeniyle verilmemesinde odaklanmaktadır.
Lisansüstü öğrenim kıdeminin (doktora öğrenimi dahil) verilmesi şartları 926 Sayılı TSK. Personel Kanunun 36 ncı maddesinde ve buna bağlı olarak Subay Sicil Yönetmeliğinin 116 ncı maddesinde belirlenmiştir. Anılan düzenlemelerde belirtilen şartların bir kısmı öğrenim kıdemi verilmesi için başvuran ilgilinin öğrenim kıdemi almasına sürekli engel oluşturan şartlar olmakla birlikte, bu kısmı ise, müracaat tarihinde sicil notları ortalamasının sicil tam notunun % 90 ve daha üstünde olması, Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesinin müspet olması gibi takdir yetkisinin kullanılması bağlamında geleceğe yönelik olarak farklılık gösterebilecek bir özellik taşımaktadır. Nitekim davacıya doktora öğrenimi kıdemi verilmemesi işlemi davacı hakkında olumlu bir nitelik belgesi takdir edilmemesi sebebine dayandırılmaktadır. İlk müracaat tarihinde yasal ve yönetsel düzenlemelerle belirtilen ve geçici olarak engel teşkil eden şartlar açısından ilgilinin ileriki dönemlerde belirtilen şartları sağlama olasılığı ve olanağının her zaman bulunduğu, şartları sağlaması durumunda ise tekraren yapacağı müracaatlar ile öğrenim kıdemi alması yönünden gerek süre gerek niteliksel olarak hiçbir engel bulunmayacağı açıktır. Özlük haklarının mezuniyet tarihinden itibaren kazanılması dışında mevcut mevzuatta idareye başvuru açısından hiçbir süre kısıtlaması bulunmadığı görülmektedir. Bu bağlamda öğrenim kıdemi verilmesi işleminin tesis edilmesi talebinin, şartların sağlandığı her zaman yapılabileceği gerçeği karşısında ilk başvurudan bağımsız olarak öğrenim kıdemi verilmesi amacıyla yeni bir başvurunun yapılması buna bağlı olarak davacı açısından olumlu ve olumsuz işlem tesis edilmesi, ayrı ve bağımsız bir işlem olarak belirmektedir. Nitekim davacı, 18 Nisan 2005 tarihli dilekçesiyle yaptığı başvuruya olumsuz cevap verilmesi üzerine, 10 Kasım 2005 tarihli dilekçesiyle ilk başvurudan bağımsız olarak yeni bir müracaatta bulunmuş, hakkında görev değişikliğine bağlı olarak farklı sicil üstleri tarafından farklı bir nitelik belgesi düzenlenmiştir. Davacının 10 Kasım 2005 tarihli dilekçe ile doktora kıdemi verilmesi amacıyla yaptığı başvuru, ilk başvurudan bağımsız ve davalı idareyi de olumlu veya olumsuz yeni ve farklı bir işlem tesis etmeye zorlayan bir taleptir. Bu açıklamalar ışığında, 10 Kasım 2005 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvuran davacının talebinin K.K.K.lığının 07 Aralık 2005 gün ve PER:4127-260-05/Tyn.D.Sicil ve Kd.Ş.Sb.Ks. (4339) (505226) sayılı yazısı ile reddedildiği, bu ret cevabının 15 Aralık 2005 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacının 04 Ocak 2006 tarihinde kayda geçen dava dilekçesi ile altmış günlük süre içinde dava açtığı anlaşılmakla davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava konusu uyuşmazlığın esastan çözümlenmesi ise, sıralı sicil üstleri tarafından olumlu olarak düzenlenen Nitelik Belgesinin, K.K.K. lığı tarafından, takdir yetkisinin davacının özlük dosyasındaki mevcut bilgi ve belgeler ışığında olumsuz olarak kullanılması noktasında odaklanmaktadır.
926 Sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde d/3 alt bendinde, lisansüstü öğrenim kıdemi verilmesi şartlarında biri olarak Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesinin olumlu (müspet) olması gerektiği belirtilmektedir. Bu yasal düzenlemeye paralel olarak Subay Sicil Yönetmeliğinin 116/b maddesinde de aynı düzenlemeye yer verildiği görülmektedir. Aynı Yönetmeliğin Ek-11 inde Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesinin nasıl düzenleneceği belirtilmektedir. Yönetmeliğin ekinde bulunan belgenin Açıklamalar bölümünde ise Nitelik belgesinin son değerlendirmesi ile sicil üstlerinin farklı değerlendirmelerinde kesin hüküm Kuvvet Komutanlıkları ve Jandarma Genel Komutanlığına aittir. düzenlemesi bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, nitelik belgesinin olumlu veya olumsuz son değerlendirme yetkisinin ve bu konuda takdir yetkisinin kullanılmasının Kuvvet Komutanlıklarına bırakıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Kuvvet Komutanının ilgili hakkında olumlu nitelik belgesi düzenlense bile, son değerlendirmeyi olumlu veya olumsuz olarak yapma takdir yetkisi ile donatıldığı tartışmasızdır. Ancak Kuvvet Komutanının takdir yetkisini objektif olarak kullanıp kullanmadığı yargı denetimine tabidir.
Kuvvet Komutanı tarafından, davacı hakkında sıralı üç sicil üstü tarafından olumlu nitelik belgesi düzenlenmesine rağmen son değerlendirmede olumsuz yönde takdir yetkisi kullanıldığı görülmektedir. Bu bağlamda takdir yetkisinin objektif kriterler içinde kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
Davacıya ait Kuvvet özlük dosyasında mevcut ve davalı idare tarafından sunulan gizli belgeler içinde, Nitelik belgesinin 6 ncı maddesinde belirtilen nitelik açısından davacının olumsuz olarak değerlendirilmesini gerektiren bilgi ve belgeler bulunmaktadır. Birbirini destekleyen mevcut bilgi ve belgeler ışığında davacı hakkında takdir yetkisinin olumsuz yönde kullanılmasında objektif kriterlerden uzaklaşılmadığı ve buna bağlı olarak doktora öğrenimi kıdemi verilmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Hukuki dayanaktan yoksun davanın REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy