(2709 S. K. m. 124, 138) (926 S. K. m. 17, 20) (2547 S. K. m. 44)
Fakülte ve Yüksek Okullar Askeri Öğrenci Komutanlıkları ve Öğrencileri ile Fakülte ve Yüksek Okullardan Yetişen Subaylara ait Yönetmeliğin 9 MAYIS 1977 gün ve 15932 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan öğretim ve eğitim süre ve şekli başlıklı 14 ncü maddesi a. Askeri öğrenciler, kural olarak, öğrenimlerini kayıtlı bulundukları öğretim dalı için öngörülen normal sürenin en fazla yarısı kadar ek bir süre içersinde tamamlamakla yükümlüdürler. Sağlık sebebiyle yıl kaybedenlere ek süre haricinde bir yıl daha okuma hakkı tanınır, b. Hazırlık sınıfı için ek süre tanınmaz, c. Fakülte ve Yüksek Okullar Askeri öğrencilerine, amaca uygun şekilde yetiştirilmeleri için; Yüksek öğrenim (Fakülte ve Yüksek Okullarda), askeri eğitim uygulanır. şeklinde iken, 9.10.1987 gün ve 19599 Sayılı Resmi Gazete de yayınlanan değişiklik ile de Askeri öğrenciler öğrenimlerini normal öğrenim süresi 2 yıl olan yüksek öğretim kurumlarında 3 yıl, 4 yıl olanlarda 6 yıl, 5 yıl olanlarda 8 yıl, 6 yıl olanlar da 9 yılda tamamlamak zorundadırlar. Ayrıca askeri öğrenciler, bir sınıfı en çok (2) eğitim öğretim yılında ve o sınıfta okutulan bütün derslerin ve stajların sınavlarım vererek tamamlamak zorundadırlar. biçiminde değiştirilmiştir.
5.10.1989 gün ve 20303 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan değişiklik ile de Askeri öğrenciler öğrenimlerini normal öğretim süresi 2 yıl olan Yüksek öğretim Kuramlarında 4 yıl, 4 yıl olanlarda 7 yıl, 5 yıl olanlarda 8 yıl, 6 yıl olanlarda 9 yılda tamamlamak zorundadırlar. Ayrıca askeri öğrenciler bir sınıfı en çok (2) eğitim-öğretim yılında ve o sınıfta okutulan bütün derslerin ve stajların sınavlarını vererek tamamlamak zorundadırlar. şekline dönüştürülmüştür.
Dava dosyasındaki belgeler ve davalı idarenin savunma layihasından, davacı hakkındaki askeri öğrencilikten çıkarılma işlemine, anılan yönetmelik maddesinin uygulandığı anlaşılmaktadır.
Davacı hakkındaki askeri öğrencilikten çıkarılma işlemi, yönetmeliğin açık hükmüne uygun olduğuna göre, bu işlemin hukuka da uygun olacağı akla gelebilir.
Ancak, yönetmeliğe uygunluk, her zaman hukuka uygunluk olarak kabul edilemez. Çünkü yönetmeliğin kendisi de bir idari işlemdir. Her idari işlem gibi yönetmeliğin de kanuna uygun olması zorunludur ve yönetmelikler bu niteliği itibariyle yargı denetimine tabidirler. Yargı organları önlerine gelen bir davada, yönetmeliğin kanuna aykırı hükmünün iptali istemi olmasa dahi, Kanuna aykırılığım tespit ettikleri yönetmelik hükmünü ihmal edecekler ve doğrudan Kanunu uygulayacaklardır. Anayasanın 124 ncü maddesinde yer alan Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler şeklindeki hüküm, konuya açıklık getiren bir temel hukuk kuralıdır.
Yönetmeliklerin kanun ve tüzüklere aykırı olamayacağı yolundaki Anayasa hükmünün uygulanmasında Anayasanın 138 nci maddesinin birinci fıkrasından da yararlanmak gerekmektedir. Kısaca denilebilirdi; kurallar hiyerarşisi Anayasa, Kanunlar, Genel hukuk ilkeleri, tüzükler, kural kararnameler, yönetmelikler yönerge vb. biçimindedir. Bu nedenle yönetmeliklerin kendilerinden önceki sırada yer alan kurallara aykırı hükümler taşımaması kesin bir zorunluluktur. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin İkinci Dairesinin uygulamaları da bu doğrultuda gelişmiştir. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, İkinci Dairesinin 8.5.1985 gün ve 985/32A 985/86 sayılı kararı bu kararlardan sadece biridir.
Davacıya uygulanan Fakülte Ve Yüksek Okullar Askeri Öğrenci Komutanlıkları Ve Öğrencileri İle Fakülte Ve Yüksek Okullardan Yetişen Subaylara Ait Yönetmeliğin 14 ncü maddesinin kaynağı 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 17 ve 20 nci maddeleridir.
Anılan Kanunun 17 nci maddesinde, Fakültelerde veya Yüksek Okullarda Silahlı Kuvvetler hesabına okuyan öğrenciler aşağıdaki hallerde askeri öğrencilik niteliğini kaybederler denildikten sonra, askeri öğrencilik niteliğini kaybettiren haller arasında öğrenimlerini, bu kanuna göre çıkarılacak yönetmelikte belirtilecek süreler içinde tamamlayamayanlar da sayılmış olup yönetmelikte tespit edilecek hususlar başlıklı 20 nci maddesinde de Fakülte veya Yüksek Okullar da askeri öğrenci olarak okutulacakların giriş şartları, görev ve sorumlulukları, askeri öğrencilikten çıkarılma ile ilgili işlemler, fakülte ve yüksek okullarda En Çok Öğrenim Süreleri, askeri eğitime ait hususlar, Fakülte veya Yüksek Okul mezunları ile yedek subaylık hizmetini yapmakta olanlardan istekli bulunanların muvazzaf subaylığa nasbe dilmelerinde aranacak nitelikler ve diğer hususlar bir yönetmelikle tespit olunur denilmektedir.
Bu iki maddenin bir arada değerlendirilmesi halinde, 17 nci maddesinin (c) fıkrasında yönetmelikte belirleneceği açıklanan öğrenim sürelerinin, askeri öğrencinin Fakülte veya Yüksük Okuldan askeri öğrenci sıfatıyla öğrenim görebileceği en çok öğrenim süresi olduğu görülecektir.
Bu iki madde, 926 Sayılı Kanunun kabul tarihi olan 27.7.1967 tarihinden beri hiç değişikliğe uğramamıştır.
Yukarıda açıklandığı gibi, Fakülte ve Yüksek Okullar öğrencileri ile ilgili yönetmeliğin 14 ncü maddesinin ilk metninde, askeri öğrenciler, kural olarak, öğrenimlerini kayıtlı bulundukları öğretim dalı için öngörülen normal süresinin en fazla yarısı kadar ek bir süre içinde tamamlamakla yükümlüdürler denilmiş olması da bu görüşü doğrulamaktadır. Kanun koyucunun böyle bir hüküm getirmesinin nedeni de, o tarihlerde bir kısım fakülte ve yüksek okullardaki sınırsız okuma hakkından kaynaklanmıştır. Bilindiği gibi o tarihlerde, örneğin hukuk fakültelerinde, birinci sınıfı geçen öğrenciler için azami öğretim süresi yok idi. Fakülteyi 10 yıl 12 yıl gibi uzunca sürede tamamlayanlar olabiliyordu. Kanun koyucu askeri öğrenciler için işte buna bir sınır getirmeyi düşünmüş, fakülte ve yüksek okulu bitirmenin azami süresini belirleme yetkisini yönetmeliğe bırakmıştır. Yoksa davalı idare ve başsavcılığın iddia ettiği gibi her sınıftaki azami öğrenim süresini belirlemeyi amaçlamamıştır. Böyle bir yorum tarzı askeri öğrencilerin öğrenim gördüğü çok sayıdaki fakülte ve yüksek okulların eğitim ve öğretim sisteminin, üniversiteler mevzuatını bertaraf ederek bir yönetmelikle tesbit edilmesinin kabul edildiği anlamına gelir.
Ülkemizde Fakülte ve Yüksek Okullardaki eğitim öğretim süreleri 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununda düzenlenmiştir. Bu kanunun 3248 sayılı Kanunla değişik 44 ncü maddesinin 3 ncü fıkrasında, bir yüksek öğretim kurumunda öğrencilerin birinci sınıfı en çok iki eğitim öğretim süresi içinde bitirmeleri esası yer almış iken 10.12.1988 gün ve 3511 sayılı kanunla bu madde de değişiklik yapılacak öğrencilerin fakülte veya yüksek okulu azami bitirme süreleri belirlenmiş, önlisans ve lisans düzeyi öğretimlerde sürdürülecek esasları, devam, ara sınavı ve bunların başarı notuna katkısı, uygulama, sınav ve bütünleme gibi şartların üniversite senatolarınca yönetmeliklerle belirlenmesi esası benimsenmiştir.
Askeri öğrencilerin de öğrenim gördüğü fakülte ve yüksek okulların bir kısmında ders geçme esası uygulanırken bir kısmında sınıf geçme esası, uygulanmaktadır. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa göre çıkarılacak bir yönetmelikle, ders geçme sistemi uygulanan bir fakültedeki sistemin değiştirilip orada öğretim yapan askeri öğrenciler için sınıf geçme esasının getirilmesi mümkün değildir.
Öte yandan, Harp Okulları ile Gülhane Askeri Tıp Fakültesi öğrencilerinin durumları kendi özel kanunlarında düzenlendiği için, onların durumu ile davacının durumu arasında hiçbir benzerlik bulunmamaktadır.
Bu bakımdan kurulumuz, fakülte ve yüksek okullardaki öğrencilerle ilgili yönetmelikte 1987 ve 1989 yıllarında yapılan değişiklik sırasında, Fakülte ve Yüksek Okulların normal öğrenim sürelerine göre azami öğrenim sürelerinin belirlenmesi ile yetirilmesi gerekirken Ayrıca askeri öğrenciler bir sınıfı en çok (2) eğitim-öğretim yılında ve o sınıfta okutulan bütün derslerden ve stajların sınavlarını vererek tamamlamak zorundadırlar hükmünün de getirilmiş olmasının, sınıf geçme esası uygulamayan, öğrenim gördüğü yüksek okulun veya fakültenin yönetmeliğinde böyle bir hüküm bulunmayan öğrencilere bu hükmün uygulanmasının Kanuna aykırı olduğu sonucuna varmış, davacı hakkındaki askeri öğrencilikten çıkarılma işlemini sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bulmuştur.
Bu nedenlerle davacı hakkında tesis edilen askeri öğrencilikten çıkarılma İŞLEMİNİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy