(2709 S. K. m. 138) (2629 S. K. m. 8) (1602 S. K. m. 63)
Davacı 17.7.1991 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 29 ncu döneme planlanan 1990 yılı paraşütle zorunlu atlayış görevini, o dönemde kursta olması nedeniyle yapamadığım, bu nedenle atlayış tarihinden önce 19.2.1990 tarihinde dilekçe vererek atlayışların kursunun bitim tarihi olan Temmuz 1990 tarihinden sonraki bir tarihe planlanması isteminde bulunduğunu, bu istemi üzerine atlayışlarının 29 ncu dönemden 32 nci döneme ertelendiğini, dilekçesinde 8 aydır lisan kursunda bulunması nedeniyle nikahlı olduğu eşine düğün yapabilmesi için ertelemenin yıllık planlı iznini kullanacağı 9.7.1990 9.8.1990 tarihlerinden sonraki bir tarihe yapılmasını istediğini, 1990 yılı zorunlu atlayışının 3 ncu Or. K.lığının 5.2.1991 gün ve PER.1700791Pln. ve Ynt.Ş. (60) sayılı emri gereğince 1.4.1991-12.4.1991 tarihleri arasında 1991 yılı zorunlu atlayışı ile birlikte tamamlatıldığım, hal böyle iken 1990 yılı zorunlu atlayışını yerine getirmediği gerekçesiyle K.K.K.lığı Paraşüt Yüksek Kıymetlendirme Kurulunun 12.3.1991 tarihli kararıyla paraşütçülük statüsüne son verilerek yıpranma tazminatının ödenmemesine karar verildiğini, mazeretlerinin hiç araştırılmadığını iddia ederek işbu davayı açmıştır.
2629 Sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanununun Statünün Kaybı başlığını taşıyan 15 nci maddesinde Kuvvet Komutanlıklarınca teşkil edilecek yetkili kurullar tarafından uçucu, paraşütçü, deniz altıcı, dalgıç ve kurbağa adamlardan görevlerinin gerektirdiği nitelikleri kaybettikleri veya göre isteklerim yerine getirmedikleri anlaşılanların bu statülerine son verilir hükmü yer almaktadır.
Kara Kuvvetlerine mensup paraşütçü personelin, 2629 Sayılı Kanun uyarınca haklarında yapılacak işlemlere ve uygulamaya açıklık getirmek amacıyla hazırlanan K.K.K. 13 sayılı Yönergenin 43 ncu maddesinde, paraşütçü personelin, paraşüt atlayışlarına K.K.K.lığınca verilen emir esasları çerçevesinde katılmalarının (sağlık nedenleri hariç) zorunlu olduğu, atlayış görevine katılmayan ya da görevin yerine getirilmesinde ihmali görülenlerin K.K.Yüksek Kıymetlendirme Kurulunca takip edilip gerektiğinde haklarında kovuşturma yapılacağı, 45 nci maddesinde, paraşütçü birlikler bünyesinde teşkil edilen paraşütle atlayış kıymetlendirme kurullarınca paraşütçü personelin safahatı takip edilerek, niteliklerini kaybeden ve paraşütçülük görevlerini yerine getirmediği bilgi ve belgelerle tesbit edilen paraşütçü personelin, paraşütçülük statüsünün kaldırılması için K.K.K.lığına teklif edileceği, niteliklerini kaybeden ve paraşütçülük görevlerini yerine getirmeyen paraşütçü personelin paraşütçülük statüsünün kaldırılmasına K.K. Yüksek Kıymetlendirme Kurulunun yetkili olduğu, 36 nci maddesinde Yüksek Kıymetlendirme Kurulunun kimlerden oluşacağı, 37 nci maddesinde de kurulun görevlerinin neler olduğu açıklanmış, paraşütçü personelin statüsüne son verilmesi de kurulun görevleri arasında sayılmıştır.
K.K.Paraşütle Atlayış Yüksek Kıymetlendirme Kurulunun dosyada bir örneği bulunan kararından, davacının paraşütçülük görev ve isteklerini yerine getirmediğinden paraşütçülük statüsüne son verildiği anlaşılmakta olup davalı idarede savunma layihasında davacının statüsüne son verilmesine ilişkin işlemin sebebinin, zorunlu atlayış görevini yerine getirmemesi olduğunu savunmaktadır. Bu bakımdan davacı hakkındaki işlemin sebebi konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdari işlemlerde sebep işlemden önce gelen, işlemin dışında, idareyi böyle bir işlem, yapmaya yönelten etkenlerdir. Sebep idari işlemin dayanağım oluşturur, idari işlemin bir tür gerekçesidir. İdareyi işlem yapmaya yönelten bir hukuki işlem olabileceği gibi bir olay da olabilir. Eğer idari işleme sebep olarak gösterilen olay gerçeğe uygun değilse ya da olayın değerlendirilmesinde hata yapılmışsa idari işlem sebep unsuru bakımından sakatlanır.
Öte yandan dayandıkları sebep açısından idari işlemleri birkaç gruba ayırmak mümkün olup bu gruplardan biri de, sebebi belli işlemler grubudur. İdari işlemin dayanağı olan sebebin mevzuatta açıkça gösterildiği durumlarda, idari işlemin hukuka uygun olabilmesi için idari işlemin bu sebebe dayanması ve bunun da kararda gösterilmesi ve sebebin mevcudiyetini gösterecek kanıtların bulunması gerekir. Bu kurala uyulmamışsa, sebep olarak gösterilen işlem ya da olay işlemin yapılmasından önce ortadan kalkmış ise, idare ortadan kalkmış ya da mevcut olmayan bir olaya dayanarak işlem yapmışsa o işlem sebep unsuru bakımından sakatlanır ve hukuka aykırı olur.
Dava dosyasının ve Ara Kararımıza Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2.Kor.Muh.Blk.lığı ve Elazığ Akaryakıt Blk.lığınca verilen cevaplarla bunlara, ekli olarak gönderilen belgelerden, davacının yabancı dil sınavım kazanarak 6.11.1989 tarihinde İstanbul Küçükyalı'daki Lisan Kursuna gönderildiği, Lisan Kursunda bulunduğu sırada 1990 yılı paraşütle zorunlu atlayış eğitiminin 29 ncu dönem olarak planlandığı, davacının dilekçe ile başvurarak 213 Nisan 1990 tarihleri arasında yabancı dil kursunda bulunacağı ve bu nedenle paraşütle atlayış tarihinin kurs bitim tarihi olan TEMMUZ 1990 tarihinden sonraki aylara planlanmasını istediği, davalı idarece davacının atlayış döneminin 32 nci dönem olarak değiştirildiği, atlayış döneminin 23 Temmuz 30 Ağustos 1990 tarihlerine rastladığından bu tarihlerde paraşütle atlayış yapılacağı birlik komutanlığınca bilinmesine rağmen davacının 9.7.1990 9.8.1990 tarihleri arasında senelik izninin verildiği, bu nedenle zorunlu atlayışım yapamadığı, Kara K.K.lığınca davacının mensubu bulunduğu 3.Ordu K.lığına da yazılan 5.2.1991 gün ve PER.1700791P1. ve Ynt.Ş. sayılı emirde, aynen 1990 hizmet yılında paraşüt atlayışlarını çeşitli nedenlerle yapamayan veya tamamlamayan personelin, eksik atlayışları 1991 hizmet yılı atlayışları ile birlikte yaptırılacak ve tamamlattırılacaktır denilmek ve davacının adı soyadı ve görev yeri belirtilmek suretiyle hazırlanmış planın gönderildiği, davacının statüden çıkarılmadan bir buçuk ay önceden birliğine gönderilen bu atlayış planı uyarınca 1.4.1991-12.4.1991 tarihleri arasında zorunlu atlayış görevinin kendisine davalı idarece tamamlatıldığı, hal böyle iken davacının 1.4.1991 tarihinde paraşütçülük statüsüne son verilerek görevi ihmal suçundan hakkında soruşturma başlatıldığı, yapılan yargılama sonunda Elazığ S.Kor.Askeri Mahkemesinin 24.10.1991 tarih 1991/492 Esas 991/360 Sayılı Beraat Kararının verildiği görülmüştür.
Bu açıklamalardan anlaşılacağı gibi, davalı idare, lisan kursunda iken atlayış görevine katılmasını planladığı davacının dilekçe ile başvurusu üzerine atlayış planında değişiklik yaparak atlayış tarihlerini ertelemek davacının ilk erteleme istek dilekçesindeki taleplerini nazara alarak 9.7.1990-9.8.1990 tarihleri arasında yıllık planlı iznine göndermek, statüden çıkarma tarihinden aylar önce hazırladığı yeni emir ve planlarla 1990 yılı atlayış görevini 12 Nisan 1991 tarihleri arasında 1991 yılı atlayış görevi ile birlikte yerine getirebileceğini açıklamak 12 Nisan 1991 tarihleri arasında 1990 ve 1991 yılı atlayış görevlerini tamamlatmak suretiyle statüden çıkarma işleminin sebebini ortadan kaldırmıştır.
Bu nedenlerle davalı idarece tesis edilen paraşütçülük statüsünden çıkarma işleminin sebep ve amaç unsurları bakımından hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davacı uçuş statüsüne son verme işlemi ile birlikte yıpranma tazminatlarının verilmemesine ilişkin işlemin de iptalini istemiş ise de; yıpranma tazminatının ödenme usul ve şartları 2629 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinde düzenlenmiştir. Davacıya yıpranma tazminatı ödenip ödenmemesi, Mahkememizin bu kararının uygulanmasına bağlı olacaktır. Davalı idarece bu kararımızın uygulanıp davacının 1990 ve 1991 yılı atlayışlarını yaptığının kabul edilmesi Anayasanın 138 ve 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 63 ncü maddesinin gereğidir.
Davacıya yıpranma tazminatının ödenmesi bu kararımızın uygulanmasına ve 2629 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinde öngörülen şartların gerçekleşmesine bağlı bulunduğundan davalı idare kararı uygulamaz ya da kararın gerektirdiği işlemleri tesis etmez ise davacının süresi içinde yeni bir dava açma hakkı mevcut olduğundan bu aşamada davacının yıpranma tazminatına ilişkin istemi konusunda bir karar verilmesine gerek bulunmadığına hükmedilmiştir.
Bu itibarla;
1. Davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı 1990 yılı paraşüt atlayışlarını 1991 yılı atlayışları ile birlikte tamamladığı halde paraşütçülük statüsüne son verilmesine ilişkin İŞLEMİN İPTALİNE,
2. Yıpranma tazminatlarının verilmemesine ilişkin istemi konusunda bu aşamada bir karar VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy